۵ لحظه فراموش‌نشدنی که تاریخ مسابقات ۲۴ ساعته لمان را تغییر داد

رقابت ۲۴ ساعته لمان یکی از معتبرترین و دشوارترین مسابقات اتومبیل‌رانی جهان است؛ مسابقه‌ای که از سال ۱۹۲۳ تاکنون، صحنه ثبت برخی از فراموش‌نشدنی‌ترین لحظات تاریخ موتور اسپرت بوده است. این رقابت تنها آزمونی برای سرعت نیست، بلکه استقامتی ۲۴ ساعته است که مهندسی، استراتژی، دوام خودرو و توانایی رانندگان را به چالش می‌کشد.

در میان تمام مسابقات مشهور جهان، هیچ رویدادی به اندازه ۲۴ ساعته لمان نمی‌تواند گذشته و حال دنیای اتومبیل‌رانی را به هم پیوند بزند؛ رقابتی که نخستین بار در سال ۱۹۲۳ برگزار شد و تاکنون سوژه فیلم‌های سینمایی و مستندهای متعددی بوده است.

این مسابقه تنها دو بار متوقف شد؛ یک‌بار در سال ۱۹۳۶ به دلیل اعتصاب‌های کارگری و بار دیگر بین سال‌های ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۸ به دلیل جنگ جهانی دوم. لمان در سال ۲۰۲۳ صدمین سالگرد خود را جشن گرفت و فراری با رانندگی الساندرو پیه‌گیدی، جیمز کالادو و آنتونیو جوویناتزی توانست با اختلافی کمتر از ۹۰ ثانیه نسبت به تیم تویوتا گازو ریسینگ به پیروزی برسد. در طول بیش از یک قرن برگزاری این رقابت، لحظات فراموش‌نشدنی فراوانی رقم خورده است، اما پنج مورد از آن‌ها جایگاه ویژه‌ای در تاریخ لمان دارند.

یکی از شگفت‌انگیزترین پیروزی‌های تاریخ لمان در پنجمین دوره این مسابقات و در سال ۱۹۲۷ رقم خورد. بنتلی سه خودرو را روانه مسابقه کرده بود، اما دو خودرو خیلی زود در یک تصادف زنجیره‌ای هفت ‌خودرویی از رقابت کنار رفتند. سومین خودرو نیز که سمی دیویس پشت فرمان آن بود، نتوانست از برخورد فرار کند و آسیب شدیدی به محور جلو، بدنه و حتی چراغ‌های آن وارد شد.

قوانین آن زمان اجازه استفاده از تیم تعمیرات را نمی‌داد و رانندگان باید تنها با ابزارهایی که داخل خودرو داشتند، تمام خرابی‌ها را برطرف می‌کردند. به همین دلیل دیویس و کمک‌راننده‌اش دادلی بنجافیلد در کنار پیست خودرو را تعمیر کردند و سپس دوباره به تعقیب خودروی آریس پرداختند.

حدود ساعت دو بعدازظهر روز یکشنبه، بنتلی توانست بیش از سه دقیقه از رقیب خود پیش بیفتد و کمتر از یک ساعت بعد، خودروی آریس نیز به دلیل شکست میل‌سوپاپ از مسابقه خارج شد. در پایان رقابت، از میان ۲۲ خودروی شرکت‌کننده، تنها ۹ خودرو به خط پایان رسیدند و بنتلی با اختلاف حیرت‌انگیز ۲۰ دور کامل نسبت به خودروی دوم پیروز شد؛ اختلافی معادل حدود ۳۵۰ کیلومتر یا نزدیک به دو ساعت و نیم که همچنان بزرگ‌ترین اختلاف پیروزی در تاریخ مسابقات لمان محسوب می‌شود.

سال ۱۹۵۵ یکی از تلخ‌ترین سال‌های تاریخ مسابقات اتومبیل‌رانی بود. در مسابقه ایندیاناپولیس ۵۰۰، بیل ووکوویچ جان خود را از دست داد و تنها چند هفته بعد، مرگبارترین حادثه تاریخ موتور اسپرت در رقابت ۲۴ ساعته لمان رخ داد.

در جریان نخستین توقف‌های پیت، پیر لووگ با خودروی لنس مکلین برخورد کرد و خودروی منیزیمی او به سمت جایگاه تماشاگران پرتاب شد. خودرو پس از برخورد منفجر شد و آتش عظیمی به وجود آورد. لووگ همان لحظه جان باخت و قطعات خودرو و آتش‌سوزی باعث کشته شدن ده‌ها تماشاگر شد. آمار قربانیان بسته به منابع مختلف بین ۶۵ تا ۱۳۰ نفر اعلام شده است.

با وجود این فاجعه، مسابقه متوقف نشد تا نیروهای امدادی بتوانند به مجروحان رسیدگی کنند؛ اما این حادثه شور و اشتیاق جهانی نسبت به مسابقات اتومبیل‌رانی را برای مدتی تحت تأثیر قرار داد. سال بعد، به دلیل بازسازی جایگاه تماشاگران، مسابقه با تأخیر و در آخرین هفته ماه ژوئیه برگزار شد.

در آن سال، جگوار Type D با رانندگی ران فلاکهارت و نینین سندرسون موفق شد تنها با اختلاف یک دور کامل نسبت به استرلینگ ماس و پیتر کالینز با خودروی استون مارتین DB3S به پیروزی برسد. همین خودروی برنده در سال ۲۰۱۶ در یک حراجی با قیمت بیش از ۲۲.۵ میلیون دلار فروخته شد.

داستان پیروزی تاریخی فورد در لمان سال ۱۹۶۶ با فیلم مشهور فورد در برابر فراری دوباره بر سر زبان‌ها افتاد، اما ریشه این رقابت به سال ۱۹۶۳ بازمی‌گردد. در آن سال، فورد قصد خرید فراری را داشت، اما انزو فراری در آخرین لحظه از معامله خارج شد و همین موضوع خشم هنری فورد دوم را برانگیخت.

او تصمیم گرفت فراری را در معتبرترین مسابقه استقامتی جهان شکست دهد و برای تحقق این هدف، کارول شلبی را به خدمت گرفت. پس از ناکامی مدل‌های GT40 در سال ۱۹۶۵، فورد نسخه جدید GT40 Mark II را برای مسابقه ۱۹۶۶ توسعه داد. نتیجه فوق‌العاده بود؛ هیچ‌یک از سه خودروی فراری P3 موفق به پایان مسابقه نشدند و در دورهای پایانی، دو خودروی تیم شلبی تقریباً شانه‌به‌شانه حرکت می‌کردند.

در آخرین ساعت مسابقه که باران نیز می‌بارید، کن مایلز طبق دستور تیم سرعت خود را کاهش داد تا بروس مک‌لارن به او برسد و هر دو خودرو بتوانند هم‌زمان از خط پایان عبور کنند و تصویری تاریخی ثبت شود. با وجود عبور تقریباً هم‌زمان، پیروزی به مک‌لارن و کریس آمون رسید، زیرا خودروی آن‌ها مسابقه را از جایگاه عقب‌تری آغاز کرده بود و در مجموع مسافت بیشتری را طی کرده بود. فورد علاوه بر کسب مقام‌های اول، دوم و سوم آن سال، در سال‌های ۱۹۶۷، ۱۹۶۸ و ۱۹۶۹ نیز قهرمان شد و دوران سلطه خود بر لمان را آغاز کرد.

اگر پایان نمایشی سال ۱۹۶۶ را کنار بگذاریم، نزدیک‌ترین پیروزی واقعی تاریخ لمان در سال ۱۹۶۹ رقم خورد. در پایان مسابقه، خودروی فورد GT40 با رانندگی جکی ایکس و جکی اولیور تنها حدود ۱۲۰ متر جلوتر از پورشه هانس هرمان و ژرار لاروس از خط پایان عبور کرد؛ اما این پیروزی داستانی فراتر از اختلاف اندک داشت.

جکی ایکس در اعتراض به شیوه سنتی شروع مسابقه، برخلاف سایر رانندگان، به‌جای دویدن به سمت خودرو، آرام قدم زد، پشت فرمان نشست و کمربند ایمنی خود را بست. او معتقد بود شروع مسابقه به شیوه قدیمی خطرناک است. در همان دور نخست، جان وولف که فرصت نکرده بود کمربند ایمنی خود را به‌درستی تنظیم کند، در سانحه‌ای مرگبار جان باخت و اعتراض ایکس را کاملاً اثبات کرد.

از سال ۱۹۷۰ این شیوه شروع مسابقه برای همیشه کنار گذاشته شد و رانندگان از داخل خودرو و با کمربند بسته مسابقه را آغاز کردند. در ادامه مسابقه، بسیاری از پورشه‌های سریع‌تر به دلیل خرابی‌های فنی از رقابت خارج شدند و ایکس در دور پایانی با استفاده از ترمزهای تازه تعویض شده، در پیچ معروف مولسان از رقیب خود سبقت گرفت و پیروزی را برای فورد به ارمغان آورد.

مزدا بیش از هر خودروساز دیگری از موتورهای دورانی وانکل استفاده کرده است و مشهورترین نمونه مسابقه‌ای آن، مزدا 787B بود. در مسابقه سال ۱۹۹۱، سه خودروی مزدا به ترتیب مقام‌های اول، ششم و هشتم را کسب کردند و خودروی شماره ۵۵ با رانندگی ولکر وایدلر، جانی هربرت و برتران گاشو موفق شد پیش از سه خودروی جگوار XJR-12 از خط پایان عبور کند.

این پیروزی از دو جهت تاریخی بود: نخستین خودروی ساخت ژاپن که قهرمان مسابقات ۲۴ ساعته لمان شد و همچنین تنها خودروی مجهز به موتور دورانی که تاکنون موفق به کسب این عنوان شده است. در آن سال قوانین جدید مسابقات استفاده از موتورهای پیستونی ۳.۵ لیتری را الزامی کرده بود، اما به دلیل آماده نبودن تعداد کافی از خودروها، خودروهای کلاس Group C نیز اجازه حضور یافتند. به همین دلیل، خودروی شماره ۵۵ با وجود ثبت دوازدهمین زمان سریع مرحله تعیین خط، مجبور شد مسابقه را از رده نوزدهم آغاز کند.

موتور چهار روتور 26B این خودرو با استفاده از نوک روتورهای سرامیکی و مجموع شش شمع، توان تولید حدود ۹۰۰ اسب بخار را داشت؛ هرچند برای افزایش دوام و کاهش مصرف سوخت، قدرت آن در مسابقه به حدود ۶۵۰ تا ۷۰۰ اسب بخار محدود شده بود. همین میزان قدرت نیز کاملاً کافی بود تا مزدا با اختلافی بیش از ۶۳ کیلومتر نسبت به جگوار دوم، به خط پایان برسد و یکی از تاریخی‌ترین پیروزی‌های لمان را رقم بزند.