مسابقات

راهنمای جامع فرمول 1؛ هر آنچه باید درباره مسابقات گرندپری بدانید

اگر به تماشای فرمول ۱ علاقه دارید اما با آن آشنایی کافی ندارید، این مقاله برای شما است.

سه سال پیش بود که برای نخستین‌بار به تماشای مسابقه ۲۴ ساعتی لمان نشستم و از آن زمان هر ساله پیگیر این مسابقه هستم. متاسفانه به‌خاطر پوشش ندادن درست مسابقات اتوموبیل‌رانی در تلویزیون و بی‌اطلاعی مردم از آن‌ها، بسیاری از هیجان و حواشی آن‌ها دور مانده بودند که البته به‌لطف سیستم‌های اشتراکی و پلتفرم‌های رسمی بهتر شد. جذابیت لمان و WEC باعث شد تا به باقی انواع موتوراسپرت توجه بیشتری کنم و به‌دنبال شاخه جدیدی بگردم؛ مشخصاً گزینه بعدی من مسابقات فرمول ۱ بود!

پس از نگارش مطلبی مفصل در گذشته برای شرح WEC در مقاله «راهنمای جامع WEC: هرآنچه باید درباره مسابقات قهرمانی استقامت جهان بدانید»، به فکر شرح کلیات و دانسته‌های لازم برای تماشای F1 افتادم؛ مسابقاتی که هم‌اکنون به‌عنوان محبوب‌ترین شکل موتوراسپرت در جهان شناخته می‌شوند. اگر شما هم مانند من با قوانین این ورزش آشنایی کامل ندارید و دوست دارید زین‌پس سرگرمی جدیدی داشته باشید، تا انتهای این مطلب همراه پدال باشید.

فرمول ۱ چیست؟

فرمول ۱ که با نام اختصاری F1 نیز شناخته می‌شود، مسابقاتی زنجیره‌ای به شمار می‌روند که در پیست‌های مختلف دنیا برگزار می‌شوند. شرکت‌های بزرگی چون فراری، مرسدس، هوندا (به‌صورت غیرمستقیم)، آستون‌مارتین و… در این مسابقات شرکت می‌کنند و خودروهایی تک‌سرنشینی را برای رقابت در آن آماده می‌کنند. البته فرمول ۱ در برابر رقابت‌های دیگر چون فرمول E، فرمول ۳ و… بالاترین سطح مسابقات موسوم‌به فرمول به شمار می‌رود.

در ابتدای آفرینش جهان موتوراسپرت قوانین مشخصی وجود نداشتند؛ اما پس از جنگ جهانی، فدراسیون جهانی اتومبیل‌رانی یعنی FIA برای برابر کردن مسابقات تلاش کرد و قوانین مشخصی را برای این مسابقات تنظیم کرد. هر فصل از مسابقات فرمول یک شامل چند رقابت در کشورهای مختلف می‌شود که هر یک را به‌عنوان یک «گرندپری» می‌شناسند.

خودروهایی با مهندسی بی‌نهایت

خودروهای شرکت‌کننده در این مسابقات کاملاً برای اهداف این مسابقات طراحی می‌شوند و حق ورود به خیابان‌های عمومی را ندارند. مهندسی این خودروها در حدی پیشرفته است که آخر هر فصل به تولیدکننده برتر مسابقات یک جایزه اهدا می‌شود. فرمت طراحی این خودروها به‌صورت چرخ‌های بدون طاق (اصطلاحاً چرخ‌باز)، تک‌سرنشینی و با کابین باز است. مشخصاً در طراحی پیچیده این خودروها به اصول آیرودینامیک، توزیع وزن، استفاده از مواد سبک و مقاوم و… توجه ویژه‌ای می‌شود.

خودروهای کنونی فرمول ۱ از موتورهای ۱.۶ لیتری V6 با بیش از ۱۰۰۰ اسب بخار قدرت استفاده می‌کنند و می‌توانند در خط مستقیم به سرعت ۳۲۰ کیلومتر در ساعت دست پیدا کنند. البته تمرکز اصلی سازندگان آن‌ها حفظ ثبات خودرو در پیچ‌ها و افزایش پایداری در مانورهای سنگین مسابقه است. سازندگان تقریباً هر سال خودروهای خود را به‌روزرسانی می‌کنند.

تایر: تأثیرگذارترین فاکتور هر گرندپری

شرکت پیرلی تأمین‌کننده اصلی تایرهای این مسابقات است و برای هر فصل تعداد مشخصی تایر را در اختیار تیم‌ها قرار می‌دهد؛ چراکه قدرت و عملکرد این خودروها باعث تمام شدن آن‌ها می‌شوند و البته هر تایر برای شرایط جوی خاصی ساخته می‌شود. پیش‌تر در مطلبی جداگانه به معنا و مفهوم تایرهای این مسابقات پرداخته‌ایم که برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید مقاله «هر آنچه که باید درباره تایر خودروهای فرمول ۱ بدانید» را مطالعه کنید. هر راننده در هر مسابقه الزاماً باید از دو نوع لاستیک مختلف شامل سافت، مدیوم یا هارد استفاده کند مگر اینکه هوا بارانی باشد.

تیم‌های فرمول ۱

هرچند که اخبار این مسابقات روی راننده‌های آن تأکید بسیار دارند؛ اما این تیم‌ها هستند که هسته مسابقات را شکل می‌دهند نه راننده‌هایشان! هر تیم از صدها مهندس، تکنسین، طراح و… تشکیل می‌شود.

فصل ۲۰۲۴ فرمول ۱ شامل ۱۰ تیم می‌شود که هر یک توسط یک خودروسازی پشتیبانی می‌شود. هر تیم می‌تواند دو خودرو را وارد پیست کند که هر کدام راننده مشخص خود را دارد. تیم‌های فصل جدید این مسابقات را در جدول زیر مشاهده کنید:

تیم حامی
BWT Alpine F1 Team رنو – آلپین
Aston Martin Aramco F1 Team آستون‌مارتین -آرامکو
Scuderia Ferrari فراری
MoneyGram Haas F1 Team هاس -فراری
Stake F1 Team Kick Sauber کیک سائوبر -فراری
McLaren F1 Team مک‌لارن -مرسدس
Mercedes-AMG Petronas F1 Team مرسدس
Visa Cash App RB F1 Team RB-هوندا
Oracle Red Bull Racing ردبول -هوندا
Williams Racing ویلیامز -مرسدس

روند برگزاری گرندپری

هر مسابقه فرمول ۱ در یک آخر هفته (جمعه تا یکشنبه) برگزار می‌شود که شامل یک رویداد ۴ ساعتی تمرین آزاد، دو تمرین آزاد موسوم‌به FP1 و FP2 در روز جمعه و تمرین آزاد سوم، FP3، در صبح شنبه می‌شود. بعدازظهر همان روز رویداد تعیین خط (Qualifying) سه‌بخشی انجام می‌شود تا جایگاه هر خودرو برای شروع مسابقه تعیین شود. گرندپری روز یکشنبه آغاز می‌شود و در طی آن، راننده‌ها باید پیست بسته را به اندازه ۳۰۵ کیلومتر بپیمایند که معمولاً از ۲ تا ۴ ساعت به درازا می‌کشد.

مرحله نخست تعیین خط به ثبت سریع‌ترین رکورد ممکن توسط راننده‌ها اختصاص دارد؛ سپس ۵ راننده که بیشترین زمان را ثبت کرده‌اند (کندتر بوده‌اند) کنار گذاشته خواهند شد و ثبت رکورد بار دیگر با راننده‌های باقی‌مانده انجام خواهد شد. تا ۵ راننده کند دیگر هم حذف شوند. ۱۰ راننده برتر بخش دوم به مرحله سوم می‌روند و به این صورت، ترتیب شروع مسابقه اصلی مشخص می‌شود.

پیت استاپ

پیت به محل قرارگیری تمام خدمه مسابقه اطلاق می‌شود؛ جایی که هر تیم شرکت‌کننده یک گاراژ را در دست خواهد گرفت و به راننده خود کمک خواهد کرد. پیت‌استاپ به توقف راننده در این گاراژها اطلاق می‌شود که به‌منظور تعویض یک قطعه، چرخ‌ها، تعمیر و… انجام می‌شود و یکی از مهم‌ترین المان‌های هر مسابقه خودرویی به شمار می‌رود. به‌خاطر ماهیت سریع فرمول ۱، تعویض تایر خودروهای این مسابقه در زمانی کمتر از ۳ ثانیه انجام می‌شود. هر خودرو باید حداقل یک بار برای تعویض تایر به گاراژ بازگردد.

پرقدرت‌ترین خودروهای بازار ایران فرمول یک

سیستم امتیازدهی F1

در فرمول ۱ تنها به ۱۰ راننده برتر امتیاز داده می‌شود که در جدول زیر می‌توانید آن را مشاهده کنید:

جایگاه ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰
امتیاز ۲۵ ۱۸ ۱۵ ۱۲ ۱۰ ۸ ۶ ۴ ۲ ۱

سریع‌ترین راننده مسابقه هم اگر جزو این ۱۰ راننده باشد، یک امتیاز اضافه هم دریافت خواهد کرد. از سال ۲۰۲۱ قوانین تازه‌ای برای مواجهه با هوای بد در جریان مسابقه معرفی شد. بنابر این قوانین، اگر مسابقه پیش از اتمام دو دور کامل لغو شود هیچ راننده‌ای امتیاز نخواهد گرفت. اگر کمتر از ۲۵ درصد مسابقه تمام شده باشد و آنگاه رویداد لغو شود، پنج راننده برتر به‌ترتیب ۶، ۴، ۳، ۲ و ۱ امتیاز خواهند گرفت. اگر ۲۵ تا ۵۰ درصد مسابقه طی شده باشد، ۹ راننده برتر به‌ترتیب ۱۳، ۱۰، ۸، ۶، ۵، ۴، ۳، ۲ و ۱ امتیاز خواهند گرفت. اگر ۵۰ تا ۷۰ درصد مسابقه کامل شده باشد، ۱۰ راننده برتر به‌ترتیب ۱۹، ۱۴، ۱۲، ۹، ۸، ۶، ۵، ۳، ۲ و ۱ امتیاز دریافت می‌کنند. در صورت لفو مسابقه درحالی‌که بیش از ۷۵ درصد آن کامل شده باشد هم به ۱۰ راننده برتر امتیاز کامل اعطا می‌شود.

چگونه فرمول ۱ را تماشا کنیم؟

صداوسیما گهگاه مسابقات فرمول ۱ را (به‌صورت زنده یا تکرار) پوشش می‌دهد پس اگر به پیگیری بیشتر و جامع‌تر این مسابقه علاقه‌مند هستید بهتر است به فکر تهیه اشتراک از پلتفرم‌های آنلاین باشید. پلتفرم رسمی خود F1 بهترین مرجع برای این کار است اما MotortrendTV و FuboTV هم این کار را انجام می‌دهند. نظر شما درباره فرمول ۱ چیست؟ آیا این مسابقات واقعاً بهترین و جذاب‌ترین رقابت‌های موتوراسپرت زمین هستند؟

میانگین امتیازات ۵ از ۵
از مجموع ۱۹ رای

علی صفرپور

نویسنده و مترجم سایت پدال٬ کارشناس مهندسی مکانیک

مطالب مشابه

‫۱۱ دیدگاه‌ها

  1. مازیار

    ۱۴ بهمن ۱۴۰۲
    سوابق: (818 ديدگاه)

    خوب و مفید
    با تشکر

    موافقم 8
    مخالفم 0
  2. مهدی

    ۱۴ بهمن ۱۴۰۲
    سوابق: (101 ديدگاه)

    مسابقات جالب و خوبیه اما خیلی تو کشور ما جا افتاده نیست
    از نظر شناخت قوانین و مقرراتش میگم
    مثلا قوانین کشتی و فوتبال و والیبال رو تو ایران از هرکی بپرسی میدونه
    اما فورمولا وان رو صرفا فقط خود مسابقاتش رو میشناسن

    موافقم 7
    مخالفم 0
  3. LH44

    ۱۴ بهمن ۱۴۰۲
    سوابق: (156 ديدگاه)

    خیلی ممنون بابت مقاله. با اجازه بنده چند نکته رو کمی اصلاح کنم:
    – بعد از جنگ جهانی دوم یعنی 1950 بود که مسابقات فرمول یک بصورت قانون مند و فرمت شبیه به حال حاضر برگزار شد.
    – تفاوت اصلی این ماشین ها با ماشین هایی مثل بوگاتی و ای ام جی وان و والکری و… در چسبندگی اونها هست و نه سرعت. چرخ باز بودن و شکل پیچیده و ایرودینامیکی این ماشین های برای بدست اوردن همین چسبندگیه. یه قسمتش مکانیکی بدست میاد مثل شکل چرخ ها ( مثل پوزیشن کشتی گیر وقتی نمیخواد از خاک بلند بشه یعنی مرکز ثقلش رو پایین میاره) و بخش دیگش مخصوصن در سرعت های بالا بواسطه ایرودینامیک قطعات بدست میاد.
    – ماشین ها در شروع فصل تغییرات اساسی میکنن ولی در طول فصل هم متانسب صلاح دید تیم اپدیت میشن. بعضن اپدیت هاشونم بزرگ هست. اگر fia متوجه نقص ایمنی در قوانینی و طراحیه کلی بشه، تیم ها رو الزام میکنه هرچه زودتر ماشین رو اپدیت کنن تا خدایی نکرده مشکلی برای راننده بوجود نیاد. البته در سال های اخیر محدودیت بودجه جلوی بسیاری از اپدیت های تیم های بزرگ رو در طول فصل گرفته.
    – ماشین ها در طول مسابقه و شررایط عادی و اصطلاحن خشک، حتمن باید “حداقل” دو ست لاستیک با کامپوننت های مختلف رو روی ماشین هاشون داشته باشن. در اوایل دوران هیبرید تا 2019 اگر اشتباه نکنم، تیم ها بین 5 تا 7 انتخاب داشتن. در سالهای اخیر برای سادگی کار مخصوصن برای پیرلی و کم کردن هزینه ها، پنج نوع لاستیک معرفی شدن که به صلاح دید فیا و پیرلی، فقط سه نوع از لاستیک ها برای گرند پری ها مجاز میشن. مثلن ما c1 تا c5 داریم. ممکنه در یه مسابقه اجازه استفاده از c1 تا c3 داده بشه و در مسابقه بعدش لاستیک ها c3 تا c5 باشن.
    – تیم ها توسط یک “موتور ساز” پشتیبانی می شوند. بهتره بگیم تیم ها موتور خودشون رو توسط یکی از پنج موتور ساز، تهیه میکنند. موتور استون مارتین رو مرسدس تامین میکنه. ارمکو شریک تجاری مالک تیم استون مارتین هست. ساخت موتور هیبریدی ماشین های فرمول یک بسیار بسیار پیچیده تر از موتورهای چند هزار اسب بخاری امثال بوگاتی هست. برای همین بسیاری از کمپانی های بزرگ مثل بی ام دبلیو توان تولید اون رو در حال حاضر ندارند و هزینه برای تحقیق و ساخت اون نوع موتور ها هم براشون صرفه اقتصادی نداره.
    – روند برگزاری مسابقات به صورت عادی هم در اینجا بدرستی گفته شد. با این تفاوت که اگر قسمتتون شد و خواستید گرند پری رو از نزدیک ببینید، میتونید از پنجشنبه به پیست برید چون در اون روز راننده ها و مهندس ها وقت دارن با قدم زدن در پیست، شرایط رو بسنجن و ماشین ها هم در گاراژ تیم ها قابل دیدن هستن. در سالهای اخیر یه فرمت جدید به اسم اسپرینت اومده که در اون جمعه اول تمرین 1 برگزار میشه، بعد تعیین خط برای مسابقه که از اون به بعد ماشین ها پارک فرمه میشن. فرداش تعیین خط اسپرینت و بعد هم خود اسپرینت برگزار میشه. فرداش هم که مسابقه اصلی.

    نمیدونم درسته این رو بگم یا نه اما در اواسط فصل پیش، دوتا از مجری/کارشناس های فرمول یک در ایران سایتی رو راه اندازی کردن که با تهیه اشتراک از اون میتونید بدون دردسر مسابقات رو ببینید. شخصن بشدت راضی بودم و به همه علاقه مند های این رشته پیشنهادش میکنم.

    موافقم 26
    مخالفم 3
    1. Amir

      ۲۶ بهمن ۱۴۰۲
      سوابق: (1 ديدگاه)

      البته برای دیدن میتونیم به صورت رایگان دکتر معین رو توی گیمریا بزنیم ببینیم و تماشا کنیم (صرفا بگم هیچ تبلیغی وجود ندارد چون من خودم با پخش بد تلویزیون به مشکل خوردم دیدم روش رایگان و گزارشگر خوب با اطلاعات فنی بالا هست خواستم بگم شاید شماهم علاقه داشته باشید) با تشکر

      موافقم 0
      مخالفم 0
    2. احمد نوری

      ۲ اسفند ۱۴۰۲
      سوابق: (1 ديدگاه)

      LH عزیز ممنون از وقتی که گذاشتی خواهشا اسم سایتو میگی

      موافقم 0
      مخالفم 0
  4. amir-mr

    ۱۴ بهمن ۱۴۰۲
    سوابق: (298 ديدگاه)

    مقاله خیلی خوبی بود

    ممنون از پدال

    موافقم 2
    مخالفم 0
  5. Taha Ayoobi

    ۱۴ بهمن ۱۴۰۲
    سوابق: (603 ديدگاه)

    موتور هاشون 1.6 لیتریه؟؟؟؟؟

    موافقم 0
    مخالفم 0
    1. EODE

      ۱۴ بهمن ۱۴۰۲
      سوابق: (130 ديدگاه)

      1.6 لیتری وی ۶ هیبریدی که به البته به خاطر هیبریدی بودن و مسائل دیگه ای مثل دمای موتور همیشه از صد درصد توان پیشرانه استفاده نمیشه کرد و گاهی اوقات در طول مسابقه راننده ها سعی میکنن باتری ذخیره کنن تا بعد در زمان نیاز از ظرفیت کامل باتری استفاده کنن .
      همچنین وقتی از یه موتور انقدر توان بیرون کشیده میشه طبیعتا عمر طولانی به اندازه یک فصل رو نخواهد داشت و در طول یک فصل اجازه استفاده‌ از تعداد مشخصی موتور رو دارن و در صورت استفاده بیش از تعداد قانونی موتور یا قطعات دیگه شامل جریمه‌‌ میشن .

      موافقم 9
      مخالفم 1
  6. R

    ۱۴ بهمن ۱۴۰۲
    سوابق: (994 ديدگاه)

    موتورشون بنزینیه یا هیبریدی؟

    موافقم 0
    مخالفم 0
  7. Piero Ferrari

    ۱۴ بهمن ۱۴۰۲
    سوابق: (203 ديدگاه)

    خیلی مطلب خوبی بود

    موافقم 0
    مخالفم 0
  8. SENNA

    ۱۵ بهمن ۱۴۰۲
    سوابق: (28 ديدگاه)

    https://www.pedal.ir/race/formula-one-story/
    لطفا قسمت دوم این مقاله رو بزارید، با تشکر.

    موافقم 0
    مخالفم 0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.

دکمه بازگشت به بالا