بررسی موتور K4M رنو؛ قلب تپنده محبوب تندر 90 و ساندرو

موتور K4M یکی از شناخته‌شده‌ترین موتورهای بنزینی شرکت فرانسوی رنو است که سال‌ها در خودروهای اقتصادی این برند و زیرمجموعه آن داچیا مورد استفاده قرار گرفته است. در بازار ایران نیز این موتور به‌واسطه نصب روی خودروهایی مانند تندر ۹۰ و ساندرو شناخته می‌شود و به دلیل دوام بالا، مصرف سوخت مناسب و هزینه نگهداری منطقی، میان مالکان محبوبیت قابل‌توجهی دارد.

با توجه به اینکه موتور موردبحث طی سال‌های گذشته به‌صورت گسترده روی این خودروها نصب شده و مالکان سؤالات زیادی پیرامون آن دارند، تصمیم گرفتیم به بررسی موتور K4M پرداخته و مزایا و معایب آن را ذکر کنیم.

موتور K4M یک موتور بنزینی چهار سیلندر خطی با حجم ۱.۶ لیتر و ۱۶ سوپاپ است که نخستین بار در اواخر دهه ۱۹۹۰ معرفی شد و همچنان در نسخه‌های مختلف تولید می‌شود. این موتور در کارخانه‌های متعددی از جمله اسپانیا و ترکیه ساخته شده و روی طیف وسیعی از خودروهای کلاس B تا C نصب شده است.

K4M بخشی از خانواده موتورهای سری K رنو محسوب می‌شود و در نسخه‌های مختلف با یا بدون زمان‌بندی متغیر سوپاپ‌ها عرضه شده است. همین تنوع باعث شد این پیشرانه در خودروهای اقتصادی، کراس‌اوورها و حتی نسخه‌های اسپرت مورد استفاده قرار گیرد. در ایران، نسخه تنفس طبیعی این موتور عمدتاً با قدرت حدود ۱۰۵ اسب بخار روی تندر ۹۰ و ساندرو نصب شده و با گیربکس دستی یا اتوماتیک هماهنگ شده است.

مشخصات این موتور بسته به کد و سال تولید کمی متفاوت است، اما نسخه رایج بازار ایران ویژگی‌های زیر را دارد:

• حجم موتور: ۱۵۹۸ سی‌سی
• آرایش: چهار سیلندر خطی
• تعداد سوپاپ: ۱۶ سوپاپ (DOHC)
• قدرت: 105 اسب بخار (تندر 90)
• گشتاور: 140 نیوتون متر (تندر 90)
• نوع تنفس: طبیعی
• سیستم سوخت‌رسانی: انژکتوری چندنقطه‌ای
• استاندارد آلایندگی: یورو ۴ تا یورو ۵

بررسی‌ها نشان می‌دهند این موتور در نسخه‌های مختلف توان خروجی بین حدود ۹۰ تا ۱۳۶ اسب بخار دارد و گشتاور آن معمولاً در محدوده ۱۴۰ تا ۱۶۰ نیوتون متر قرار می‌گیرد. برای مثال، نسخه 105 اسب بخاری این موتور روی مدل‌های تندر 90 حدود 140 نیوتون متر گشتاور تولید می‌کند.

این موتور در ایران بیشتر روی محصولات اقتصادی رنو دیده می‌شود، از جمله:

• تندر ۹۰ (لوگان)
• ساندرو و ساندرو استپ‌وی
• برخی نسخه‌های مگان

در سطح جهانی نیز خودروهایی مانند کلیو، داستر، کانگو و لاگونا از این موتور استفاده کرده‌اند که نشان‌دهنده گستره کاربرد آن است.

یکی از مهم‌ترین دلایل محبوبیت K4M دوام بالای آن است. طراحی ساده، کیفیت متریال مناسب و حساسیت کمتر نسبت به کیفیت سوخت باعث شده این موتور در کارکردهای بالا نیز عملکرد قابل قبولی داشته باشد.

با وجود حجم ۱.۶ لیتری، مصرف سوخت این موتور در خودروهای اقتصادی معمولاً در محدوده ۶.۵ تا ۷.۵ لیتر در صد کیلومتر قرار می‌گیرد که برای یک موتور تنفس طبیعی عدد مناسبی محسوب می‌شود.

به دلیل تیراژ بالای تندر ۹۰ و ساندرو در ایران، قطعات این موتور به‌وفور یافت می‌شود اما هزینه تعمیرات نسبتاً بالا است.

K4M به دلیل منحنی گشتاور مناسب، با گیربکس‌های اتوماتیک چهارسرعته نیز عملکرد نرم و قابل قبولی دارد.

وجود ۱۶ سوپاپ و در برخی نسخه‌ها زمان‌بندی متغیر سوپاپ‌ها باعث شده این موتور نسبت به موتورهای قدیمی‌تر عملکرد روان‌تر و بازده بهتر داشته باشد.

این موتور تسمه تایم دارد و در صورت بی‌توجهی به تعویض، احتمال آسیب جدی به سوپاپ‌ها وجود دارد.

هرچند قطعات مصرفی ارزان است، اما قطعات اصلی مانند کوئل، سنسورها یا قطعات سر سیلندر می‌تواند نسبتاً گران باشد.

K4M بیشتر بر دوام و مصرف سوخت تمرکز دارد و از نظر شتاب یا هیجان رانندگی در سطح موتورهای توربو یا مدرن قرار نمی‌گیرد.

در برخی خودروها مواردی مانند خرابی کوئل، نشتی روغن و ایرادات سنسور دریچه گاز گزارش شده است؛ هرچند این مشکلات معمولاً با نگهداری مناسب قابل‌کنترل هستند.

در بازار ایران، موتور K4M جزو موتورهای کم‌هزینه محسوب می‌شود. سرویس‌های دوره‌ای شامل موارد زیر خواهد بود:

• تعویض روغن هر 5 تا 7 هزار کیلومتر
• تعویض تسمه تایم حدود ۶۰ هزار کیلومتر
• بررسی کوئل و شمع‌ها

در صورت رعایت این موارد، عمر موتور می‌تواند به بیش از ۳۰۰ هزار کیلومتر برسد.

قیمت موتور کامل یا نیم موتور K4M در بازار ایران به عواملی مانند نو یا استوک بودن، برند قطعات، مونتاژ داخلی یا وارداتی بودن و نوسانات ارز وابسته است اما به‌طور میانگین قیمت موتور تندر 90 حدود 150 تا 250 میلیون تومان برآورد می‌شود. قطعات اصلی مانند سر سیلندر، بلوک موتور یا میل‌سوپاپ نیز بسته به برند قیمت قابل‌توجهی دارند.

در مقایسه با موتورهایی مانند TU5 پژو یا موتورهای قدیمی‌تر رنو، دوام K4M معمولاً بالاتر ارزیابی می‌شود و مصرف سوخت آن نزدیک به TU5 است. البته همان‌طور که گفته شد هزینه قطعات اصلی کمی بیشتر از موتورهای داخلی است. موتور K4M عملکرد نرم‌تر و لرزش کمتر دارد و به همین دلیل بسیاری از کارشناسان این موتور را یکی از بهترین موتورهای اقتصادی واردشده به بازار ایران می‌دانند.

موتور K4M یکی از شناخته‌شده‌ترین موتورهای ۱.۶ لیتری تنفس طبیعی در بازار ایران است که روی خودروهایی مانند رنو تندر 90، رنو ساندرو و سیمبل نصب شده است. این موتور به دلیل دوام بالا و ساختار ساده، هنوز هم گزینه محبوبی در بازار دست‌دوم محسوب می‌شود.

پیش از خرید، مهم‌ترین اقدام بررسی وضعیت موتور است. نکات کلیدی شامل صدای یکنواخت در دور آرام (عدم تقه یا لرزش غیرعادی)، بررسی نشتی روغن از درب سوپاپ و واترپمپ، سلامت کوئل‌ها و عملکرد صحیح دریچه گاز و سنسورها خواهد بود.

یکی از مزایای مهم K4M در ایران، دسترسی نسبتاً مناسب قطعات است. قطعات مصرفی مانند تسمه تایم، کوئل و سنسورها به‌راحتی در بازار یافت می‌شوند. با این حال برخی قطعات اصلی فرانسوی قیمت بالاتری نسبت به موتورهای داخلی دارند.

در خودروهای مجهز به این موتور حتماً موارد زیر کنترل شود:

• زمان تعویض تسمه تایم (حدود هر ۶۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر)
• کیفیت روغن مصرفی
• سابقه تعویض شمع و کوئل

به‌طورکلی خودروهای مجهز به K4M به دلیل استهلاک پایین و دوام، ارزش خرید بالایی دارند؛ مخصوصاً برای افرادی که مصرف روزمره و نگهداری کم‌دردسر می‌خواهند.

موتور K4M نمونه‌ای موفق از موتورهای تنفس طبیعی اقتصادی است که توانسته تعادل خوبی میان دوام، مصرف سوخت و هزینه نگهداری ایجاد کند. حضور طولانی آن روی خودروهایی مانند تندر ۹۰ و ساندرو نشان می‌دهد این موتور برای شرایط استفاده روزمره و کارکردهای بالا طراحی شده است.

این موتور اگرچه از نظر قدرت و فناوری به پای موتورهای مدرن توربو نمی‌رسد، اما سادگی فنی، دسترسی مناسب به قطعات و عمر بالا باعث شده همچنان گزینه‌ای قابل‌اعتماد در بازار دست‌دوم ایران باشد. برای خریداران این خودروها، شناخت نقاط قوت و ضعف K4M می‌تواند در تصمیم‌گیری برای نگهداری یا خرید نقش مهمی ایفا کند.