داستان رنو اسپیس F1؛ وقتی موتور ویلیامز فرمول 1 به ون خانوادگی رسید!

تصور کنید یک ون خانوادگی با ظاهری شبیه خودروهای معمولی، بتواند در کمتر از سه ثانیه از حالت سکون به سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت برسد و سرعت نهایی آن از ۳۰۰ کیلومتر بر ساعت فراتر برود. این مشخصات به یک خودروی مسابقه‌ای اختصاص ندارد، بلکه متعلق به یکی از عجیب‌ترین پروژه‌های تاریخ صنعت خودرو، یعنی رنو اسپیس F1 است. خودرویی که در سال ۱۹۹۴ معرفی شد و با استفاده از پیشرانه فرمول یک، قدرتی در حدود ۸۰۰ تا ۸۲۰ اسب بخار تولید می‌کرد.

اما چرا یک ون خانوادگی به چنین قدرتی نیاز داشت؟ پاسخ را باید در فلسفه ساخت این نمونه آزمایشی و همکاری سه مجموعه رنو، ماترا و ویلیامز جست‌وجو کرد.

رنو اسپیس F1 در سال ۱۹۹۴ و به مناسبت دهمین سال همکاری رنو و ماترا طراحی شد. در آن زمان، رنو تأمین‌کننده موتور تیم ویلیامز در مسابقات فرمول یک بود و این همکاری به موفقیت‌های مهمی در رقابت‌های جهانی انجامیده بود. ماترا نیز سازنده خودروهای اسپیس برای رنو بود. ایده اصلی این پروژه، ترکیب ظاهر و فضای کلی یک ون خانوادگی با فناوری و توان فنی خودروهای مسابقه‌ای بود.

اسپیس F1 بر اساس نسل دوم رنو اسپیس شکل گرفت، اما شباهت آن به نسخه تولیدی تقریباً به فرم کلی بدنه محدود می‌شد. مهندسان برای رسیدن به عملکردی نزدیک به خودروهای مسابقه‌ای، شاسی، ساختار بدنه، سیستم انتقال قدرت و مجموعه فنی آن را به‌طور اساسی تغییر دادند.

مهم‌ترین دلیل قدرت چشمگیر رنو اسپیس F1، استفاده از موتور ۱۰ سیلندر V شکل فرمول یک با حجم ۳.۵ لیتر بود. این پیشرانه از خانواده موتورهای مسابقه‌ای رنو RS5 بود و با نمونه مورد استفاده در خودروی ویلیامز FW15C ارتباط مستقیم داشت؛ همان خودرویی که در فصل ۱۹۹۳ فرمول یک به قهرمانی سازندگان رسید.

موتورهای فرمول یک آن دوره برای تولید قدرت زیاد در دور موتورهای بسیار بالا طراحی می‌شدند. برخلاف پیشرانه خودروهای جاده‌ای که باید در شرایط متنوع رانندگی، از حرکت در ترافیک تا پیمودن مسیرهای طولانی، عملکرد قابل‌قبولی داشته باشند، موتورهای مسابقه‌ای برای ارائه حداکثر توان در محدوده دور موتور مشخص ساخته می‌شدند. حجم ۳.۵ لیتری، آرایش ۱۰ سیلندر و طراحی تخصصی قطعات داخلی، امکان تولید قدرتی بسیار بیشتر از موتورهای متداول خودروهای خانوادگی را فراهم می‌کرد.

درباره رقم دقیق قدرت این خودرو، منابع مختلف اعدادی نزدیک به ۸۰۰ تا ۸۲۰ اسب بخار اعلام کرده‌اند. رنو در مستند تاریخی خود قدرت موتور را ۸۰۰ اسب بخار ذکر می‌کند، درحالی‌که مشخصات منتشرشده در نمایشگاه خودروی پاریس ۲۰۲۴ از رقم ۸۲۰ اسب بخار نام می‌برند؛ بنابراین، عدد ۸۲۰ اسب بخار را باید یکی از ارقام اعلام‌شده برای این نمونه دانست، نه مشخصه‌ای که تمام منابع بر آن توافق دارند.

قرار دادن چنین پیشرانه قدرتمندی در یک ون معمولی، بدون تغییر اساسی در ساختار خودرو امکان‌پذیر نبود. به همین دلیل، موتور V10 به‌صورت عرضی و در موقعیت مرکزی عقب نصب شد؛ یعنی پشت سرنشینان و در محدوده بین صندلی‌های عقب و محور عقب قرار گرفت. این آرایش به توزیع مناسب‌تر وزن و نزدیک شدن به ویژگی‌های خودروهای مسابقه‌ای کمک می‌کرد.

نیروی موتور از طریق یک گیربکس نیمه‌خودکار شش‌سرعته ویلیامز به چرخ‌های عقب منتقل می‌شد. شاسی کربنی با ساختار لانه‌زنبوری آلومینیومی، بدنه سبک از مواد کامپوزیتی، چهار دیسک ترمز کربنی تهویه شونده و تایرهای میشلن نیز از دیگر ویژگی‌های فنی این خودرو بودند. در واقع، اسپیس F1 تنها یک ون مجهز به موتور قدرتمند نبود، بلکه نمونه‌ای با ساختار مهندسی نزدیک به خودروهای مسابقه‌ای محسوب می‌شد.

ترکیب موتور قدرتمند و ساختار سبک باعث شد رنو اسپیس F1 عملکردی فراتر از انتظار از یک ون داشته باشد. این خودرو می‌توانست در حدود ۲.۸ ثانیه از صفر به سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت برسد و شتاب‌گیری تا ۲۰۰ کیلومتر بر ساعت نیز تنها ۶.۳ ثانیه طول می‌کشید. حداکثر سرعت آن بیش از ۳۰۰ کیلومتر بر ساعت اعلام شده است.

رنو و ماترا در مجموع دو نمونه از اسپیس F1 ساختند؛ یک نمونه نمایشی و یک نمونه عملیاتی که در برنامه‌های نمایشی پیست مورد استفاده قرار گرفت. این پروژه هیچ‌گاه به تولید انبوه نرسید و هدف آن نیز عرضه یک ون سریع به مشتریان نبود. اسپیس F1 بیشتر نمایش توان مهندسی رنو، ماترا و ویلیامز و فرصتی برای پیوند دادن دنیای خودروهای خانوادگی با فناوری فرمول یک بود.

نهایتاً باید گفت دلیل قدرت ۸۲۰ اسب بخاری رنو اسپیس F1 ساده است چراکه این خودرو به‌جای استفاده از یک موتور متناسب با نیازهای یک ون خانوادگی، از پیشرانه مسابقه‌ای ویلیامز استفاده می‌کرد. همین انتخاب، به همراه شاسی سبک، موتور وسط و گیربکس مسابقه‌ای، یک خودروی خانوادگی را به یکی از غیرمعمول‌ترین و قدرتمندترین ون‌های تاریخ تبدیل کرد.