خودروهای تویوتا و لکسوس قربانی نقص ۵۰ سنتی دنزو شدند

تویوتا در دی‌ماه ۱۳۹۸ فراخوانی برای ۳.۳۴ میلیون خودرو در ایالات متحده صادر کرد؛ فراخوانی که به‌دلیل احتمال خاموش شدن ناگهانی موتور در ابتدا شبیه یک تعمیر ساده به نظر می‌رسید، اما خیلی زود به بحرانی تمام‌عیار برای این خودروساز ژاپنی تبدیل شد. چند ماه بعد، در اردیبهشت ۱۳۹۹، مالکان خودروهای معیوب در دادگاه فدرال علیه تویوتا شکایت جمعی ثبت کردند و مدعی شدند خودروهایشان وسط خیابان‌های شلوغ خاموش می‌شود و موقعیت‌های خطرناکی به‌وجود می‌آورد. پس از دو سال دعوای حقوقی، پرونده در آذر ۱۴۰۱ به سازش رسید، اما ماجرای اصلی که جرقه‌ی این مجموعه فراخوان‌ها را زده بود، همچنان ادامه پیدا کرد.

به‌گزارش پدال، تویوتا در دی‌ماه ۱۴۰۳ و سپس دوباره در فروردین ۱۴۰۵ دامنه‌ی فراخوان خودروهای تویوتا و لکسوس را برای همان مشکل خاموش شدن موتور گسترش داد. در مجموع، از زمان آغاز این بحران در سال ۲۰۲۰، بیش از ۵.۸ میلیون خودرو در سراسر جهان مشمول فراخوان شده‌اند. مسئله البته از ابتدا هم نامشخص نبود، زیرا دنزو، تامین‌کننده‌ی رده‌یک قطعات برای خودروسازانی مانند تویوتا، هوندا، جنرال موتورز، فورد، استلانتیس و نیسان و البته بزرگ‌ترین سهام‌دار آن تویوتا، نقصی را در پمپ‌های سوخت خود کشف کرد و موضوع را به اداره‌ی ملی ایمنی ترافیک بزرگراه‌های آمریکا، یعنی ان‌اچ‌تی‌اس‌ای، اطلاع داد. شش سال و صدها میلیون دلار بعد، هنوز خودروهای بیشتری با پمپ‌های سوخت مشکوک دنزو به فهرست فراخوان‌ها اضافه می‌شوند.

پمپ سوخت معیوب دنزو از نوع درون‌مخزنی و کم‌فشار است و سوخت را از باک، از مسیر لوله‌های سوخت، به سمت موتور می‌فرستد. درون این پمپ، پروانه‌ای قرار دارد که با چرخش خود فشار پیوسته‌ی لازم برای مکش سوخت را ایجاد می‌کند، اما دنزو دریافت که در پروانه‌ی موردنظر نقصی وجود دارد. به گفته‌ی این شرکت، چگالی رزینِ به‌کاررفته در فرآیند تولید کافی نبوده و همین موضوع باعث می‌شود پروانه سوخت را جذب کند، تغییر شکل بدهد و مقاومت حرکتی بیش از حد ایجاد کند. در حالت عادی، وقتی رایانه‌ی خودرو چنین ایرادی را تشخیص دهد، چراغ‌های هشدار روی صفحه‌داشبورد روشن می‌شوند و موتور یا بدکار می‌کند یا به خاموشی می‌رسد.

فراخوان یادشده از آن جهت هم جالب توجه است که برخلاف بسیاری از موارد، از تحقیق مستقیم نهادهای دولتی آغاز نشد. دنزو نخستین تماس را با NHTSA برقرار کرد، مسئله را توضیح داد و فهرست خودروهای در معرض خطر را ارائه داد. از آنجا که این پمپ‌های سوخت به چندین خودروساز فروخته شده‌اند، برندهای دیگری مانند هوندا، آکورا، سوبارو و مزدا نیز تحت تاثیر قرار گرفته‌اند و هر کدام یا موارد مشابهی از مشکل در پمپ‌های کم‌فشار سوخت گزارش کرده‌اند یا فراخوان‌های فعالی برای رفع آن دارند. با این حال، بخش عمده‌ی خودروهای گرفتار این نقص، مدل‌های تویوتا و لکسوس هستند.

تویوتا در کنار این بحران طولانی، در یکی از فراخوان‌های جدیدتر خود نشان داد که حتی مسائل متفاوت هم می‌توانند به همان اندازه آزاردهنده باشند. خودروساز ژاپنی در مورد جوش‌های ردیف دوم صندلی برخی مینی‌ون‌های سیِنا نگران بود و به همین دلیل ۵۴ هزار دستگاه از آن‌ها را فراخوان کرد؛ اقدامی که از دید شرکت مصداق احتیاط حداکثری به شمار می‌رود.

پرونده‌ی حقوقی علیه تویوتا در اردیبهشت ۱۳۹۹، چهار ماه پس از نخستین فراخوان پمپ‌های سوخت معیوب، توسط مالکان خودروهای آسیب‌دیده ثبت شد. این پرونده در دادگاه فدرال بررسی شد و دو سال بعد، در آذر ۱۴۰۱، به سازش رسید. شاکیان در دادخواست اولیه ادعا کرده بودند تویوتا و دنزو از وجود نقص آگاه بوده‌اند و با این حال به تولید و فروش محصول بدون هشدار به مصرف‌کنندگان ادامه داده‌اند؛ ادعایی که مبنای شکایت علیه شرکت تویوتا موتور، تویوتا موتور نورث آمریکا و دنزو اینترنشنال آمریکا قرار گرفت. ارزش این سازش بین ۲۱۲ میلیون تا ۲۸۸ میلیون دلار برآورد شد و طبق توافق، یک صندوق نقدی جداگانه به ارزش ۲۸.۵ میلیون دلار برای پرداخت هزینه‌های حقوقی و سایر مشوق‌ها برای شاکیان کنار گذاشته شد.

توافق مالی یادشده در عمل با تعهد تویوتا برای ارائه‌ی مزایای تعمیر گارانتی همراه شد و همین مزایا در ارزش‌گذاری نهایی لحاظ شدند. علاوه بر آن، یک تمدید گارانتی ۱۵ ساله برای پمپ‌های سوخت در نظر گرفته شد و مالکان خودروهایی که خودشان هزینه‌ی تعمیر را پرداخت کرده بودند نیز امکان بازپرداخت هزینه‌ها را به‌دست آوردند. تویوتا و دنزو در تمام این مدت اصرار داشتند که خودروها معیوب نبوده‌اند، قانونی را نقض نکرده‌اند و از نظر حقوقی هم مسئولیت‌پذیر شناخته نمی‌شوند.

تا دی‌ماه ۱۴۰۳، فهرست خودروهای تویوتا و لکسوس که احتمال می‌رفت تحت تاثیر این نقص باشند، از سوی تویوتا چنین اعلام شد: لکسوس ال‌اس ۴۶۰ و جی‌اس ۳۵۰ مدل ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵، تویوتا اف‌جی کروزر و لکسوس آی‌اس‌اف مدل ۲۰۱۴، تویوتا فوررانر و لندکروزر و نیز لکسوس جی‌ایکس ۴۶۰، آی‌اس ۳۵۰ و ال‌اکس ۵۷۰ مدل ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵، لکسوس اِن‌ایکس ۲۰۰تی و آر‌سی ۳۵۰ مدل ۲۰۱۵، لکسوس آی‌اس ۲۰۰تی، آر‌سی ۲۰۰تی و جی‌اس ۲۰۰تی مدل ۲۰۱۷، تویوتا هایلندر مدل ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ و لکسوس جی‌اس ۳۵۰، تویوتا سیِنا و لکسوس آر‌ایکس ۳۵۰ مدل ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۰، تویوتا تاکوما مدل ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۰، تویوتا فوررانر و لندکروزر و نیز لکسوس جی‌اس ۳۰۰، جی‌ایکس ۴۶۰، آی‌اس ۳۰۰، آی‌اس ۳۵۰، ال‌اس ۵۰۰اچ، ال‌اکس ۵۷۰، اِن‌ایکس ۳۰۰، آر‌سی ۳۰۰ و آر‌سی ۳۵۰ مدل ۲۰۱۸ تا ۲۰۱۹، تویوتا آوالون، کمری، کرولا، سکویا و توندرا و همچنین لکسوس ئی‌اس ۳۵۰، ال‌سی ۵۰۰، ال‌سی ۵۰۰اچ، ال‌اس ۵۰۰ و آر‌ایکس ۳۵۰ال مدل ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰، تویوتا کرولا هاچ‌بک و لکسوس یو‌ایکس ۲۰۰ مدل ۲۰۱۹و تویوتا راو۴ مدل ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۰.

در فروردین ۱۴۰۵، تویوتا بار دیگر فهرست مدل‌های مشمول را گسترش داد و لکسوس آر‌سی‌های ساخته‌شده بین ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۲، لکسوس جی‌اس‌های تولیدشده بین ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ و لکسوس آی‌اس مدل ۲۰۲۲ را هم به آن افزود. قرار بود مالکان با نامه مطلع شوند و نامه‌ها برای ارسال در ۱۸ خرداد ۱۴۰۵ برنامه‌ریزی شده بود. برای بررسی فراخوان‌های هر خودروساز، مالک می‌تواند به سایت شرکت مراجعه کند یا شماره شناسایی خودرو، یعنی وی‌آی‌ان، را در وب‌سایت ان‌اچ‌تی‌اس‌ای وارد کند تا ببیند آیا خودرو نیاز به تعمیر دارد یا نه.

دنزو در واکنش به انتقادها، ریشه‌ی نقص را در چگالی پایین‌تر رزینِ پروانه دانست؛ مسئله‌ای که در نهایت به تغییر شکل پروانه و بروز مشکل در موتور می‌انجامد. در بیانیه‌ی این شرکت آمده بود: «این یک مسئله‌ی کیفی مشخص بود که از عوامل مشخصی در فرایند تولید پمپ‌های سوختِ فراخوان‌شده ناشی شد. با دانش فنیِ موجود در آن زمان، امکان پیش‌بینی این مشکل وجود نداشت و شناسایی علت‌های ریشه‌ای زمان قابل‌توجهی برد.» این پیام که در گزارش یکپارچه‌ی ۲۰۲۴ شرکت و به‌عنوان پیام یاسوهیکو یامازاکی، مدیر ارشد کیفیت وقت، نقل شد، بر تمرکز شرکت بر حل مسئله و تعهدش به کیفیت تاکید داشت. در مقیاس جهانی، این فراخوان حدود ۶ میلیون خودروی تویوتا و لکسوس را تحت تاثیر قرار داده و شمار نامشخصی از خودروهای برندهای دیگر را هم شامل می‌شود؛ خودروهایی که از دنزو به‌عنوان تامین‌کننده استفاده می‌کنند.

ماجرای قطعه‌ی معیوب دنزو بار دیگر یادآوری کرد که اشتراک گسترده‌ی قطعات در صنعت خودرو، اگر با نقصی کوچک همراه شود، می‌تواند به بحرانی عظیم بدل گردد. بزرگ‌ترین فراخوان تاریخ خودروسازی هنوز به ایربگ‌های تاکاتا مربوط می‌شود؛ بحرانی نزدیک به ۲۵ ساله که از نخستین گزارش‌ها آغاز شد و بیش از ۱۰۰ میلیون خودرو را در جهان درگیر کرد، زیرا کیسه‌های هوا هنگام باز شدن ممکن بود ترکش‌های فلزی را به داخل کابین پرتاب کنند و در ایالات متحده ۲۷ کشته و بیش از ۴۰۰ زخمی برجا بگذارند. دومین فراخوان بزرگ نیز در سال ۲۰۱۴ آغاز شد و خیلی زود به بزرگ‌ترین فراخوان تک‌خودروساز تاریخ تبدیل شد؛ جنرال موتورز مجبور شد نقص سیستم‌های احتراق را در نزدیک به ۳۰ میلیون خودرو برطرف کند و در نتیجه ۴.۱ میلیارد دلار جریمه و هزینه‌ی تعمیر بپردازد، در حالی که خرابی سوئیچ احتراق باعث از کار افتادن تجهیزات ایمنی مانند کیسه‌های هوا و کمک ترمز برقی شد و مرگ ۱۲۴ نفر را رقم زد.

فراخوان بیش از ۶ میلیون خودروی تویوتا برای پمپ‌های سوخت معیوب به‌اندازه‌ی خرابی سامانه‌های ایمنیِ حیاتی فاجعه‌بار نیست، اما همچنان موضوعی جدی برای ایمنی ترافیک به‌شمار می‌رود. خاموش شدن یا مکث ناگهانی موتور، وقتی پروانه جریان سوخت را در زمان نامناسب محدود می‌کند، در خیابان و بزرگراه می‌تواند خطرساز شود. خودروسازان معمولا به دو شیوه با چنین نقص‌هایی روبه‌رو می‌شوند؛ یا به‌صورت داوطلبانه مدل‌های مشکوک به مشکل ایمنی و آلایندگی را فراخوان می‌کنند، یا دولت فدرال پس از تحقیقات ان‌اچ‌تی‌اس‌ای یا آژانس حفاظت محیط‌زیست، خودروسازان را وادار به باز کردن یا گسترش فراخوان می‌کند.

در دوره‌ی تازه‌ی خودروهای نرم‌افزارمحور، برخی مشکلات را می‌توان با به‌روزرسانی از راه دور و برای خودروهای متصل برطرف کرد؛ به این معنا که وقتی خودرو پارک است، رایانه‌ی آن می‌تواند نرم‌افزار تازه را دانلود کند و بخشی از ایرادها را وصله بزند. اما اگر نقص به قطعه‌ای مکانیکی مربوط باشد، مالک از سوی خودروساز، معمولا از طریق نامه، از قرار گرفتن خودرو در فهرست فراخوان مطلع می‌شود و دستورالعمل مراجعه به نمایندگی برای تعمیر را دریافت می‌کند. برای فهمیدن اینکه یک خودرو درگیر فراخوان جاری است یا نه، مالکان می‌توانند به وب‌سایت ان‌اچ‌تی‌اس‌ای مراجعه کنند و شماره شناسایی خودرو یا پلاک را وارد کنند تا فراخوان‌های مرتبط را ببینند. کارباز نیز به‌طور گسترده رویدادهای مربوط به فراخوان‌ها را پوشش می‌دهد تا مخاطبان از تازه‌ترین اطلاعات ایمنی خودروهایشان باخبر بمانند.

نظر شما درباره تاثیر این نقص بر اعتبار تویوتا چیست؟