کشف باورنکردنی در روسیه؛ قدیمی‌ترین تویوتای جهان که پس از ۷۰ سال پیدا شد!

داستان نخستین تویوتایی که سر از یک مزرعه در سیبری درآورد، از آن ماجراهای کمتر شنیده‌شده تاریخ صنعت خودرو است؛ روایتی که پای یکی از قدیمی‌ترین محصولات شرکت تویوتا را به روستایی دورافتاده در روسیه باز می‌کند. اهمیت این ماجرا فقط به محل کشف خودرو محدود نمی‌شود، بلکه به ارزش تاریخی مدلی بازمی‌گردد که از نخستین تلاش‌های تویوتا برای ورود مستقل به صنعت خودروسازی به شمار می‌رفت.

برای روایت دقیق این اتفاق، باید میان تاریخچه تولید نخستین خودروهای تویوتا و ماجرای کشف یک نمونه قدیمی در سیبری تفاوت قائل شد؛ چراکه هر خودروی قدیمی تویوتا لزوماً نخستین محصول این شرکت نیست.

کمتر کسی تصور می‌کرد خودرویی که روزگاری نخستین قدم‌های صنعت خودروسازی ژاپن را رقم زده بود، دهه‌ها بعد در مزرعه‌ای دورافتاده در سیبری پیدا شود؛ آن هم در شرایطی که حتی شرکت تویوتا نیز تصور می‌کرد هیچ نمونه اصلی از آن باقی نمانده است. ماجرا به سال ۲۰۰۸ بازمی‌گردد؛ زمانی که یک دستگاه تویودا AA مدل ۱۹۳۶ در روسیه کشف شد. این خودرو که سال‌ها به‌عنوان وسیله‌ای برای کارهای کشاورزی استفاده شده بود، بعدها به یکی از ارزشمندترین آثار تاریخی صنعت خودرو تبدیل شد و سرانجام به موزه‌ای در هلند راه یافت.

برای درک اهمیت این کشف، ابتدا باید به سال ۱۹۳۶ بازگردیم. در آن زمان، کیچیرو تویودا، فرزند بنیان‌گذار کسب‌وکار خانوادگی تویودا، تصمیم گرفت فعالیت این مجموعه را از صنعت نساجی به خودروسازی گسترش دهد. پس از ساخت نمونه اولیه در سال ۱۹۳۵، نخستین خودروی سواری تولید انبوه این مجموعه با نام Toyoda Model AA در سال ۱۹۳۶ معرفی شد.

این سدان بزرگ از طراحی خودروهای آمریکایی آن دوران، به‌ویژه کرایسلر ایرفلو تأثیر گرفته بود. زیر کاپوت آن یک پیشرانه شش سیلندر خطی ۳.۳ لیتری قرار داشت که ۶۲ اسب بخار قدرت تولید می‌کرد. تویودا AA خودرویی دیفرانسیل عقب بود و با جعبه‌دنده دستی عرضه می‌شد. در مجموع ۱۴۰۴ دستگاه از این مدل طی سال‌های تولید آن ساخته شد. نکته جالب اینکه نام تجاری تویوتا در سال ۱۹۳۷ رسمیت پیدا کرد و به همین دلیل، نخستین نمونه‌های این خودرو با نشان تویودا به بازار عرضه شدند.

سال‌ها تصور می‌شد هیچ نمونه اصلی و سالمی از تویودا AA پیش از جنگ جهانی دوم باقی نمانده است. حتی موزه خودروسازی تویوتا در ژاپن نیز برای نمایش این مدل، ناچار به ساخت نمونه‌ای بازسازی‌شده شده بود؛ اما در سال ۲۰۰۸، خبری از روسیه به گوش مدیران موزه لوومن در هلند رسید که می‌توانست تاریخ این خودرو را تغییر دهد.

رونالد کویمن، مدیر موزه، از طریق یکی از آشنایان خود مطلع شد که فردی در روسیه قصد فروش یک دستگاه خودروی قدیمی را دارد. ماجرا از آنجا جالب‌تر شد که یک دانشجوی ۲۵ ساله روس، آگهی فروش خودرو را در روزنامه‌ای محلی دیده بود. خودرو در آگهی و حتی اسناد مربوط به آن با نام ایرفلو معرفی شده بود؛ اما این دانشجو به هویت واقعی آن مشکوک بود.

پس از تبادل تصاویر و اطلاعات و بررسی جزئیات ظاهری خودرو توسط کارشناسان، مشخص شد که این وسیله نقلیه نه یک کرایسلر، بلکه همان تویودا AA کمیاب است؛ خودرویی که تصور می‌شد دیگر نمونه اصلی آن در جهان وجود ندارد.

بررسی تاریخچه خودرو نشان داد که این تویودا AA از زمان جنگ جهانی دوم در اختیار خانواده یک کشاورز سیبریایی بوده است. احتمال می‌رود خودرو به‌عنوان غنیمت جنگی از مناطق تحت اشغال ژاپن به روسیه منتقل شده باشد؛ هرچند مسیر دقیق ورود آن به این کشور مشخص نشده است.

کشاورز روسی سال‌ها از این خودرو برای انجام کارهای روزمره در زمین کشاورزی استفاده می‌کرد. همین موضوع باعث شده بود بخش‌هایی از خودرو تغییر کند و ظاهر آن نیز در اثر استفاده طولانی‌مدت و شرایط نامساعد محیطی آسیب ببیند. در نهایت، خودرو به نوه مالک اولیه رسید که در حوالی شهر ولادی‌وستوک زندگی می‌کرد.

پس از تأیید اصالت خودرو، موزه لوومن برای خرید آن وارد مذاکره شد؛ اما انتقال چنین اثر تاریخی ارزشمندی به خارج از روسیه کار ساده‌ای نبود. فرایند اداری و دریافت مجوزهای لازم از وزارت فرهنگ روسیه حدود هفت ماه طول کشید.

سرانجام خودرو ابتدا با قطار از ولادی‌وستوک به مسکو منتقل شد و سپس با کامیون راهی هلند شد. این تویودا AA اکنون در موزه لوومن شهر لاهه نگهداری می‌شود و به‌عنوان تنها نمونه شناخته‌شده باقی‌مانده از خودروهای سواری تویوتا پیش از جنگ جهانی دوم، جایگاه ویژه‌ای در تاریخ خودروسازی جهان دارد.