نحوه اندازه گیری و چک کردن روغن گیربکس

چک کردن روغن گیربکس یکی از مهم‌ترین اقدامات نگهداری خودرو است که با وجود اهمیت بالا، اغلب کمتر از تعویض روغن موتور موردتوجه رانندگان قرار می‌گیرد. درحالی‌که گیربکس به‌عنوان یکی از پیچیده‌ترین مجموعه‌های مکانیکی خودرو برای عملکرد صحیح به روان کاری دقیق و سطح مناسب روغن وابسته است. کاهش سطح روغن، آلودگی یا از دست رفتن خواص روان کاری می‌تواند به ایجاد ضربه، تأخیر در تعویض دنده و حتی خرابی‌های پرهزینه منجر شود.

آشنایی با نحوه اندازه‌گیری و چک کردن روغن گیربکس خودرو به رانندگان کمک می‌کند پیش از بروز مشکلات جدی، وضعیت این سیال حیاتی را بررسی کنند. روش بررسی بسته به نوع گیربکس، یعنی دستی یا اتوماتیک، متفاوت است اما در هر دو حالت هدف یکسان است: اطمینان از کافی بودن سطح روغن و سلامت آن. رنگ، بو و غلظت روغن از جمله شاخص‌هایی هستند که اطلاعات مهمی درباره وضعیت داخلی گیربکس ارائه می‌دهند.

در خودروهای مجهز به گیربکس اتوماتیک، چک کردن روغن معمولاً از طریق گیج مخصوص و در شرایط دمایی مشخص انجام می‌شود، درحالی‌که در بسیاری از گیربکس‌های دستی بررسی سطح روغن از طریق پیچ بازدید صورت می‌گیرد. توجه به زمان مناسب بررسی، قرار داشتن خودرو روی سطح صاف و رعایت نکات ایمنی از جمله مواردی است که دقت این فرآیند را افزایش می‌دهد.

در مجموع، چک کردن روغن گیربکس نه‌تنها یک اقدام ساده نگهداری محسوب می‌شود، بلکه نقش مهمی در افزایش عمر گیربکس، کاهش هزینه‌های تعمیر و حفظ کیفیت رانندگی دارد. آگاهی از روش صحیح این کار، بخشی از دانش ضروری هر راننده به شمار می‌آید.

برای بررسی میزان روغن گیربکس در خودروهای اتوماتیک و دستی روش های مختلفی وجود دارد که در ادامه به آنها می پردازیم.

• خودروهای دارای میله اندازه‌گیری

در برخی خودروها شاهد روش ساده‌ای هستیم. برخی گیربکس‌ها دارای میله اندازه‌گیری مشابه آن چیزی است که برای اندازه‌گیری روغن پیشرانه بکار می‌رود. اگر خودروی شما چنین حالتی دارد بررسی میزان روغن گیربکس چند دقیقه بیشتر طول نخواهد کشید.

ابتدا میله اندازه‌گیری روغن گیربکس را پیدا کنید. این میله شبیه میله‌ای خواهد بود که برای روغن پیشرانه بکار می‌رود اما در بخش پشتی یا پیشرانه یا کنار آن قرار دارد. اگر میله را پیدا کردید خودرو را روی سطح صافی پارک کنید. اگر سطح صاف نباشد میله اندازه‌گیری میزان درست روغن را نشان نخواهد داد. در این حالت گیربکس را در حالت پارک یا خلاص قرار دهید و البته ترمزدستی را نیز بکشید. در این حالت اجازه دهید پیشرانه در دور آرام گرم شود. زمانی که پیشرانه گرم شد با دقت میله اندازه‌گیری را بیرون بکشید، آن را تمیز کنید و سپس دوباره به لوله بازگردانید. به آرامی میله را دوباره بیرون بکشید و میزان روغن را از روی آن تشخیص دهید.

اگر میزان روغن گیربکس کم باشد نیازمند قیف و نوع مناسب روغن گیربکس خواهید بود تا بر میزان آن اضافه کنید. البته فراموش نکنید که قبل از این کار پیشرانه را حتماً خاموش ‌کنید. روغن گیربکس معمولاً درست به لوله میله اندازه‌گیری ریخته می‌شود و این کار به آرامی انجام می‌شود. در این مدت میزان روغن اضافه شده را با استفاده از میله اندازه‌گیری بررسی کنید تا از حد معینی بیشتر نشود. قبل از آنکه روغن را به گیربکس اضافه کنید دقت داشته باشید به رنگ روی میله اندازه‌گیری در بار اول دقت کنید. رنگ روغن گیربکس باید قرمز تیره یا قهوه‌ای روشن باشد. در صورتی که رنگ قهوه‌ای تیره یا سیاه را دیدید بهتر است به دنبال تعویض روغن گیربکس و فیلتر آن در آینده نزدیک باشید. اگر روغن بوی سوخته می‌دهد احتمالاً مشکلی در گیربکس وجود دارد.

• خودروهای بدون میله اندازه‌گیری

در حالت کلی باید دانست روش استفاده از میله اندازه‌گیری شامل خودروهایی است که از گیربکس اتوماتیک استفاده می‌کنند؛ و به‌صورت کلی خودروهای گیربکس دستی فاقد چنین چیزی هستند هرچند برخی استثناها برای هر دو دسته وجود دارد. اگر خودروی شما گیربکس دستی دارد احتمالاً بررسی میزان روغن گیربکس زمان بیشتری خواهد خواست. برای اندازه گیربکس روغن گیربکس پراید، تیبا، خانواده پژو شامل پارس، 405 و 206 بهتر است مراحل زیر را طی کنید.

ابتدا خودرو را روی سطح صافی پارک کنید و با استفاده از جک بخش جلو و عقب خودرو را بالا ببرید یا اینکه خودرو را روی چاله تعویض‌روغنی پارک کنید. مطمئن شوید بخش جلو و عقب خودرو در یک سطح و به‌صورت تراز قرار دارند. در زیر خودرو محل گیربکس و پیچ فیلر را پیدا کنید. این پیچ در کنار گیربکس قرار دارد. البته این پیچ را نباید با پیچ تخلیه اشتباه بگیرید چراکه پیچ تخلیه هم در وضعیتی مشابه است اما در بخش پایین‌تری نصب می‌شود. با ادامه مراحل می توانید سطح روغن گیربکس خودروهایی همچون پراید و پژو را بررسی نمایید.

برای چک کردن روغن گیربکس با استفاده از یک آچار پیچ را باز کنید و در نظر داشته باشید که شاید روغن گیربکس بیرون بریزد بنابراین توصیه می‌کنیم همراه خود یک دستمال داشته باشید و زیر گیربکس دهان خود را باز نکنید! وقتی پیچ را باز کردید به داخل گیربکس نگاه کنید. میزان روغن باید درست در پایین سوراخ فیلر باشد. اگر نمی‌توانید آن را ببینید از انگشت خود استفاده کنید تا محل نشستن آن را ببینید. وقتی کار بررسی میزان روغن گیربکس تمام شد در صورت نیاز واشر پیچ را تعویض و پیچ را سفت کنید و جک‌ها را پایین بیاورید. اگر میزان روغن گیربکس کم باشد باید به آن اضافه کنید که کار سختی است و این کار را نمی‌توانید به‌صورت مستقیم انجام دهید به همین خاطر سرراست‌ترین کار استفاده از پمپ برای اضافه کردن روغن گیربکس خواهد بود تا در نهایت میزان آن به پایین سوراخ پیچ فیلر برسد.