علت صدای قیژ هنگام چرخاندن فرمان چیست؟

سیستم فرمان خودرو یکی از حیاتی‌ترین بخش‌های فنی هر وسیله نقلیه به شمار می‌رود؛ سیستمی که وظیفه هدایت خودرو و حفظ کنترل آن در شرایط مختلف رانندگی را بر عهده دارد. کوچک‌ترین اختلال در عملکرد این مجموعه می‌تواند ایمنی سرنشینان را تحت تأثیر قرار دهد. از این رو، بروز هرگونه صدای غیرعادی در هنگام کارکرد فرمان، باید جدی گرفته شود. بسیاری از رانندگان از صدای قیژ هنگام چرخاندن فرمان شکایت دارند؛ صدایی آزاردهنده که گاهی در سرعت‌های پایین و گاهی حتی در حالت توقف کامل خودرو شنیده می‌شود.

شنیدن صدای تق تق فرمان در حالت درجا نیز از دیگر مواردی است که توجه مالکان خودرو را به خود جلب می‌کند. این صداها ممکن است در نگاه نخست بی‌اهمیت به نظر برسند، اما در واقع می‌توانند نشانه‌ای از فرسودگی قطعات جلوبندی، اختلال در سیستم هیدرولیک یا برقی فرمان، خرابی سیبک‌ها، بوش‌ها یا حتی کاهش سطح روغن هیدرولیک باشند. در برخی خودروهای مجهز به فرمان برقی، ایراد در موتور الکتریکی یا اتصالات داخلی نیز می‌تواند منشأ چنین صداهایی باشد.

بررسی دقیق علت صدا هنگام چرخاندن فرمان نیازمند توجه به شرایط بروز صداست؛ اینکه آیا صدا در هنگام حرکت شنیده می‌شود یا در حالت سکون، در زمان چرخش کامل فرمان رخ می‌دهد یا در زوایای خاص و اینکه شدت آن با گذشت زمان افزایش یافته است یا خیر. هر یک از این نشانه‌ها می‌تواند سرنخی برای تشخیص منبع مشکل باشد. برای نمونه، صدای جیرجیر ممتد ممکن است به خشک شدن قطعات لاستیکی یا کمبود روان کاری مربوط باشد، درحالی‌که صدای تق‌ تق منقطع می‌تواند از لقی قطعات مکانیکی حکایت داشته باشد.

بی‌توجهی به این نشانه‌ها نه‌تنها هزینه‌های تعمیر را در آینده افزایش می‌دهد، بلکه ممکن است به کاهش دقت فرمان‌پذیری و در نهایت به خطر افتادن ایمنی خودرو منجر شود. به همین دلیل، آگاهی از روش‌های رفع صدای جیر جیر فرمان و مراجعه به تعمیرکار متخصص در زمان مناسب، اقدامی پیشگیرانه و ضروری محسوب می‌شود. در ادامه این مقاله، به‌صورت دقیق‌تر به مهم‌ترین دلایل بروز صدای قیژ و تق‌ تق فرمان و راهکارهای فنی برای عیب‌یابی و رفع آن‌ها خواهیم پرداخت تا رانندگان بتوانند با دیدی آگاهانه‌تر نسبت به نگهداری این بخش حساس اقدام کنند.

وجود مشکلات در فرمان هیدرولیک

ریشه برخی از معمول‌ترین صداها هنگام چرخش به فرمان هیدرولیک مربوط می‌شود. این صداها معمولاً مشابه ناله‌ای ضعیف هستند که می‌توانند ناشی از فشار پایین روغن هیدرولیک یا فیلتر معیوب باشند. گاهی اوقات نیز ستون فرمان آسیب می‌بیند که این موضوع نیز روی صدای تولیدی تأثیرگذار خواهد بود. شما می‌توانید با بررسی میزان روغن هیدرولیک در مخزن مخصوص خود از کم و کیف آن آگاه شوید. همچنین سایر بخش‌ها از جمله شیلنگ‌ها و لوله‌ها را نیز از نظر نشتی روغن بررسی کنید.

کیفیت پایین روغن فرمان هیدرولیک

اگرچه معمولاً این مشکل در خودروها دیده نمی‌شود اما استفاده از روغن بی‌کیفیت و ارزان‌قیمت می‌تواند باعث ایجاد صداهای مشابهی در سیستم فرمان شود. همچنین استفاده از روغن هیدرولیکی که مشخصات متفاوتی با نوع توصیه شده دارد علت صدای فرمان هنگام چرخش خواهد بود. سیستم‌های فرمان هیدرولیک مدرن معمولاً از روغن‌هایی استفاده می‌کنند که مشخصات مخصوص به خود را دارند و برای آگاهی از آن باید به دفترچه راهنمای خودروی خود مراجعه کنید.

وجود مشکل در بوش‌های سیستم تعلیق

اگر بوش‌های سیستم تعلیق خودرو مشکل داشته باشند یا اینکه عمر آن‌ها به پایان رسیده باشد احتمال ایجاد صدا در فرمان خودرو هنگام چرخش وجود خواهد داشت. به همین خاطر بررسی این قطعه نیز خالی از لطف نخواهد بود.

فرسودگی جذب‌کننده‌های شوک و بازوها

همان‌طور که از نام این قطعات مشخص است جذب‌کننده‌ها وظیفه دریافت ناهمواری‌های مسیر و جلوگیری از ورود آن به کابین را بر عهده دارند اما با گذشت زمان و عادات رانندگی نادرست احتمال خرابی آن‌ها وجود داشته و با چرخاندن فرمان شاید صدایی از آن به گوش برسد. این قطعات به سیستم تعلیق و فرمان مرتبط هستند و در صورت فرسودگی و خرابی صدای زیادی را ایجاد خواهند کرد.

استفاده از رینگ و لاستیک غیراستاندارد و نامناسب

گاها مشاهده می‌شود برخی مالکان برای زیبایی بیشتر خودروی خود از رینگ و لاستیک‌های پهن و غیراستاندارد برای خودرو استفاده می‌کنند که این کار باعث تحت‌فشار قرار گرفتن سیستم فرمان و تعلیق خواهد شد. در واقع علت صدای فرمان هنگام چرخش می‌تواند به رینگ و لاستیکی مربوط باشد که باعث ایجاد فشار مضاعف روی پمپ هیدرولیک می‌شود.

خرابی سرپلوس

پلوس وظیفه انتقال نیروی پیشرانه به گیربکس را بر عهده دارد و اگر خراب شود در این کار اختلال ایجاد خواهد شد. معمولاً خرابی پلوس خود را هنگام چرخش فرمان نشان می‌دهد. پارگی گردگیرها، ترمز شدید و سنگین، استفاده نادرست از کلاچ و وارد کردن ضربه ناگهانی به گیربکس و... جزو مواردی هستند که می‌توانند باعث خرابی پلوس شوند.

خرابی شفت فرمان

شفت فرمان خودرو دارای مفصل‌های U بوده و با گذشت زمان این قطعات مستهلک می‌شوند و معمولاً با چرخش فرمان صدای خاصی را ایجاد خواهند کرد. علاوه بر این خرابی مفصل‌های یاد شده سفتی فرمان را در پی دارد. برخلاف سایر موارد گفته شده این صدا در زمان ثابت بودن خودرو نیز می‌تواند تکرار شود و کافی است فرمان را به‌صورت کامل قفل کنید تا آن را بشنوید.

یکی از اصلی‌ترین دلایل وجود چنین مشکلی در سمند به سیستم فرمان هیدرولیک آن مربوط می‌شود. درصورتی‌که روغن هیدرولیک کافی در سیستم وجود نداشته باشد صدایی از سیستم فرمان به گوش خواهد رسید. همچنین وجود برخی مشکلات در قطعات سیستم فرمان، بوش‌ها، شفت‌ها و... نیز می‌توانند چنین صداهایی را ایجاد کنند. در هر صورت برای یافتن علت دقیق این مشکل می‌بایست به یک مکانیک باتجربه مراجعه نمایید.