خرابی کروز کنترل خودرو؛ علائم، دلایل از کار افتادن و هزینه تعمیر

خرابی کروز کنترل خودرو یکی از مشکلات رایجی است که بسیاری از رانندگان در سفرهای بین‌شهری یا بزرگراهی با آن مواجه می‌شوند. کروز کنترل Cruise Control سیستمی است که وظیفه حفظ سرعت ثابت خودرو بدون نیاز به فشردن پدال گاز را بر عهده دارد. این فناوری نخستین بار به‌صورت گسترده در خودروهای آمریکایی دهه ۱۹۶۰ استفاده شد و امروزه تقریباً در تمام خودروهای مدرن وجود دارد.

اگرچه عملکرد این سیستم ساده به نظر می‌رسد، اما در واقع به شبکه‌ای از سنسورها، واحد کنترل موتور و سامانه‌های ترمز و دریچه گاز وابسته است. به همین دلیل، خرابی کروز کنترل خودرو می‌تواند نشانه‌ای از ایراد در بخش‌های مهم‌تری مانند سیستم ترمز، سنسور سرعت یا حتی ECU باشد.

برای درک بهتر دلایل خرابی کروز کنترل، ابتدا باید نحوه عملکرد آن را بدانیم. در خودروهای امروزی، کروز کنترل از طریق ارتباط مستقیم با واحد کنترل موتور ECU کار می‌کند. ECU اطلاعات سرعت را از سنسور سرعت چرخ‌ها یا گیربکس دریافت می‌کند و با تنظیم دریچه گاز برقی Electronic Throttle Control سرعت خودرو را ثابت نگه می‌دارد.

در خودروهای قدیمی‌تر، این کار توسط یک عملگر خلأ و کابل مکانیکی انجام می‌شد، اما امروزه تقریباً تمام خودروها از سیستم تمام‌ الکترونیکی استفاده می‌کنند؛ بنابراین کوچک‌ترین اختلال در سیگنال‌های الکتریکی می‌تواند باعث خرابی کروز کنترل خودرو شود.

خرابی این سیستم معمولاً با نشانه‌های مشخصی همراه است که شناخت آن‌ها می‌تواند به عیب‌یابی سریع‌تر کمک کند.

رایج‌ترین نشانه خرابی کروز کنترل خودرو این است که سیستم هنگام فشردن دکمه ON یا SET فعال نمی‌شود. این مشکل معمولاً ناشی از سوختن فیوز، خرابی کلیدهای فرمان یا اختلال در سوئیچ پدال ترمز است.

گاهی کروز کنترل در حین حرکت غیرفعال می‌شود. این مسئله می‌تواند به دلیل نوسان سیگنال سنسور سرعت یا ایراد در سیم‌کشی رخ دهد. در برخی خودروها، حتی فعال شدن سیستم کنترل پایداری نیز باعث قطع موقت کروز کنترل می‌شود.

اگر خودرو نتواند سرعت انتخاب‌شده را حفظ کند یا سرعت به‌صورت ناگهانی کم و زیاد شود، احتمال خرابی سنسور موقعیت دریچه گاز یا مشکل در عملگر دریچه گاز وجود دارد.

در بسیاری از خودروهای جدید، با بروز خطا در سیستم مرتبط با موتور یا ترمز، ECU به‌صورت خودکار کروز کنترل را غیرفعال می‌کند؛ بنابراین روشن شدن چراغ چک می‌تواند با خرابی کروز کنترل خودرو مرتبط باشد.

فرسودگی یا خرابی کلیدهای روی فرمان یکی از دلایل ساده اما رایج از کار افتادن این سیستم است، به‌ویژه در خودروهایی که کارکرد بالایی دارند.

شناخت دقیق علت خرابی، مهم‌ترین مرحله در تعمیر این سیستم است. بر اساس گزارش مراکز تخصصی مانند NHTSA و SAE، خرابی کروز کنترل معمولاً به یکی از عوامل زیر مربوط می‌شود:

کروز کنترل برای ایمنی به‌محض فشردن ترمز غیرفعال می‌شود. اگر سوئیچ پدال ترمز گیر کند یا سیگنال اشتباه ارسال کند، سیستم تصور می‌کند ترمز فشرده شده و فعال نمی‌شود. این یکی از رایج‌ترین دلایل خرابی کروز کنترل خودرو است.

سنسور سرعت اطلاعات حیاتی را به ECU ارسال می‌کند. اگر این سنسور دچار اختلال شود، سیستم قادر به تثبیت سرعت نخواهد بود. در این شرایط معمولاً سرعت‌سنج نیز دچار مشکل می‌شود.

مدار الکتریکی کروز کنترل دارای فیوز مجزا است. سوختن فیوز می‌تواند به‌طور کامل سیستم را از کار بیندازد. این مورد یکی از ساده‌ترین و کم‌هزینه‌ترین ایرادات است.

قطع شدن سیم‌ها، اکسید شدن سوکت‌ها یا اتصال کوتاه می‌تواند عملکرد سیستم را مختل کند. در مناطق مرطوب یا خودروهای کارکرده، این مشکل شایع‌تر است.

در موارد نادر، خرابی نرم‌افزاری یا سخت‌افزاری ECU باعث از کار افتادن کروز کنترل می‌شود. در چنین شرایطی نیاز به دیاگ تخصصی و گاهی به‌روزرسانی نرم‌افزار وجود دارد.

چون کنترل سرعت از طریق تنظیم دریچه گاز انجام می‌شود، هرگونه ایراد در موتور دریچه گاز می‌تواند باعث خرابی کروز کنترل خودرو شود.

در خودروهای جدیدتر، سیستم کروز کنترل تطبیقی Adaptive Cruise Control وجود دارد که با استفاده از رادار و دوربین، فاصله ایمن با خودروی جلویی را حفظ می‌کند. این سیستم پیچیده‌تر است و خرابی آن معمولاً به سنسور رادار جلو یا دوربین پشت شیشه مربوط می‌شود. برندهایی مانند تویوتا و فولکس‌واگن از نسل‌های پیشرفته ACC استفاده می‌کنند که در صورت خرابی، هزینه تعمیر بالاتری دارند.

اگر با خرابی کروز کنترل مواجه شدید، مراحل زیر می‌تواند به تشخیص مشکل کمک کند:

ابتدا فیوز مربوط به سیستم را بررسی کنید. سپس از عملکرد صحیح چراغ‌های ترمز اطمینان حاصل کنید. اگر چراغ ترمز دائماً روشن است یا اصلاً روشن نمی‌شود، احتمال خرابی سوئیچ ترمز وجود دارد.

در مرحله بعد، خودرو را با دستگاه دیاگ اسکن کنید تا کدهای خطا بررسی شوند. بسیاری از ایرادات مرتبط با کروز کنترل در حافظه ECU ثبت می‌شوند. همچنین بررسی سلامت سنسور سرعت و دریچه گاز ضروری است. در خودروهای دارای ACC، تمیز بودن رادار جلو و دوربین نیز اهمیت دارد؛ زیرا آلودگی یا ضربه می‌تواند باعث غیرفعال شدن سیستم شود.

هزینه تعمیر بسته به نوع خرابی متفاوت است. تعویض فیوز هزینه ناچیزی دارد، اما تعویض سنسور سرعت یا سوئیچ ترمز هزینه متوسط چند صد هزار تا چند میلیون تومانی خواهد داشت. اگر مشکل مربوط به ECU یا ماژول کنترل باشد، هزینه می‌تواند بالا باشد. در خودروهای مجهز به کروز کنترل تطبیقی، خرابی رادار جلو یا نیاز به کالیبراسیون مجدد می‌تواند هزینه بیشتری ایجاد کند.

در اغلب موارد، خرابی کروز کنترل خودرو خطر مستقیم ایجاد نمی‌کند، زیرا سیستم به‌صورت ایمن غیرفعال می‌شود؛ اما اگر این خرابی ناشی از مشکل در سیستم ترمز یا سنسورهای ایمنی باشد، باید فوراً بررسی شود.

برای جلوگیری از خرابی این سیستم، توصیه می‌شود سرویس‌های دوره‌ای خودرو را جدی بگیرید، از سلامت چراغ‌های ترمز مطمئن شوید، در شستشوی محفظه موتور خودرو دقت کنید و هرگونه روشن شدن چراغ چک را سریعاً بررسی نمایید.

خرابی کروز کنترل خودرو معمولاً به دلیل ایراد در سوئیچ ترمز، سنسور سرعت، سیم‌کشی یا دریچه گاز رخ می‌دهد. در خودروهای جدید، سیستم‌های پیچیده‌تری مانند ACC نیز وارد ماجرا شده‌اند که هزینه تعمیر بیشتری دارند.

تشخیص سریع علائم خرابی کروز کنترل و مراجعه به تعمیرکار متخصص می‌تواند از بروز مشکلات گسترده‌تر جلوگیری کند. اگر کروز کنترل خودرو شما فعال نمی‌شود یا در حین رانندگی قطع می‌شود، این مسئله را ساده تلقی نکنید؛ زیرا ممکن است ریشه آن در یکی از سیستم‌های حیاتی خودرو باشد.