مشکلات رایج کاتالیزور خودرو را بشناسید؛ از آسیب فیزیکی تا سرقت و گرفتگی

کاتالیزور در سیستم اگزوز خودروی شما وظیفه پیچیده‌ای مرتبط با آلایندگی دارد. این قطعه که بین موتور و مافلر قرار گرفته است، میزان سه آلاینده اصلی موجود در گازهای خروجی موتورهای درون‌سوز یعنی اکسیدهای نیتروژن، مونوکسید کربن و هیدروکربن‌ها را کاهش می‌دهد. با عبور گازهای خروجی موتور از ساختار سرامیکی لانه‌زنبوری کاتالیزور که با فلزات گران‌بهایی مانند پالادیم، پلاتین و رودیم پوشانده شده است، این سه آلاینده به مواد کم‌ضررتر تبدیل می‌شوند. کاتالیزورها از سال ۱۹۷۵ اجباری شده‌اند و تقریباً هر خودرویی ملزم به داشتن یکی از آن‌ها است.

بخش مهم دیگر سیستم کاتالیزور خودرو، سنسور اکسیژن است که با سیستم کنترل الکترونیکی موتور ارتباط برقرار می‌کند تا جریان گاز خروجی آن را پایش کند و از کارکرد موتور با نسبت‌های نادرست سوخت و هوا جلوگیری کند. این کار باعث می‌شود آلایندگی خودروی شما در محدوده قانونی باقی بماند و درعین‌حال قدرت و مصرف سوخت خودرو را نیز متعادل کند.

کاتالیزورها در طول عمر خود که به‌طورمعمول باید به اندازه کل عمر خودرو باشد، مستعد برخی مشکلات رایج هستند. در مقاله پیش رو مشکلات این قطعه را به‌صورت جداگانه بررسی کنیم، به این می‌پردازیم که چرا این مشکلات ممکن است رخ دهند و بهترین راه برای رفع آن‌ها چیست.

کاتالیزور خودروی شما همراه با بقیه سیستم اگزوز در زیر خودرو نصب شده است، بنابراین هر چیزی که بتواند به مافلر یا لوله‌های اگزوز آسیب برساند، می‌تواند به کاتالیزور نیز ضربه وارد کند. عبور از روی جدول خیابان و برخورد با صخره‌ها می‌توانند به کاتالیزور آسیب بزنند. آسیب به کاتالیزور می‌تواند باعث ترک خوردن یا شکستن ساختار سرامیکی داخلی آن شود و بر توانایی آن در تبدیل صحیح مواد سمی موجود در گازهای خروجی تصفیه نشده تأثیر بگذارد.

آسیب فیزیکی احتمالاً نیاز به تعویض کاتالیزور خودرو دارد. این نوع آسیب به کاتالیزور احتمالاً منجر به روشن شدن چراغ چک نیز می‌شود، زیرا سیستم کنترل آلایندگی خودرو به شدت تحت تأثیر آن قرار خواهد گرفت. توجه داشته باشید که در برخی کشورها نیاز به تعویض کاتالیزور منطبق با استانداردهای مخصوص وجود دارد. قبل از تعویض کاتالیزور خودروی خود، حتماً مقررات محلی که در آن سکونت دارید را بررسی کنید و حتی به این فکر نکنید که آیا باید بدون کاتالیزور رانندگی کنید یا خیر.

راه‌های متعددی وجود دارد که کاتالیزور می‌تواند مسدود شود و هیچ‌کدام از آن‌ها به مسئله آسیب فیزیکی خارجی مرتبط نیست. اگر نشتی مایع خنک‌کننده یا روغن داشته باشید که به سیستم اگزوز یا داخل سیلندرها راه پیدا کند، می‌تواند ساختار سرامیکی ظریف پوشیده شده با آن فلزات گران‌بها را در داخل کاتالیزور مسدود کرده و آن را بی‌اثر کند. گرفتگی همچنین می‌تواند نتیجه استفاده از سوخت نامرغوب، جرقه ناقص شمع‌ها، مخلوط سوخت و هوای نامناسب و یا صرفاً فرسودگی در طول زمان باشد.

اگر با احتمال گرفتگی کاتالیزور مواجه هستید، روش‌هایی برای تمیز کردن کاتالیزور در خانه وجود دارد. اگر تنها جایگزین دیگر تعویض آن با هزینه شخصی باشد، قطعاً ارزش امتحان کردن را دارد.

علائم گرفتگی کاتالیزور را نمی‌توان نادیده گرفت. ممکن است هنگام رانندگی با افزایش شدید مصرف سوخت، استارت سخت، کاهش قابل‌توجه عملکرد موتور و بویی شبیه تخم‌مرغ گندیده مواجه شوید و همه این‌ها احتمالاً باعث روشن شدن چراغ چک روی داشبورد نیز می‌شود. به خاطر داشته باشید که کاتالیزور مسدود شده یک انسداد در سیستم اگزوز خودروی شما ایجاد می‌کند که موتور شما باید برخلاف آن کار کند و این امر می‌تواند منجر به نشت روغن، خرابی واشرها در موتور، یا حتی از کار افتادن کامل موتور در صورت بی‌توجهی بیش از حد برای رفع مشکل شود.

این سناریوی ناگوار در سال‌های اخیر برای صاحبان خودرو به وفور اتفاق افتاده است. کالیفرنیا پیشرو در سرقت کاتالیزور در آمریکا است و نیویورک، ایلینوی، تگزاس و فلوریدا پنج ایالت برتر را تکمیل می‌کنند. یک سارق می‌تواند کاتالیزور خودرو را در حدود یک دقیقه ببرد و به سختی می‌توان او را دستگیر کرد. درحالی‌که سارقان برای کاتالیزورهای دزدیده شده ۵۰ تا ۵۰۰ دلار دریافت می‌کنند، مالکان باید تا ۴,۰۰۰ دلار برای تعمیر خودروی خود بپردازند. درحالی‌که شاسی‌بلندها و وانت‌ها با فاصله بیشتر از سطح زمین، اهداف آسان‌تری برای سرقت کاتالیزور هستند اما خودروهای سواری نیز موردعلاقه سارقان هستند.

راه‌هایی برای به حداقل رساندن خطر سرقت کاتالیزور وجود دارد که شامل پارک کردن خودرو در یک گاراژ بسته، استفاده از حسگر حرکتی در محل پارک خودرو، فراموش نکردن تنظیم دزدگیر خودرو و قفل کردن خودرو است. اگر باید در منطقه‌ای در فضای باز خودرو را پارک کنید، مطمئن شوید که حداقل نور کافی وجود دارد.

سنسور اکسیژن یک کاتالیزور مدرن با نظارت بر میزان اکسیژن موجود در گازهای خروجی، میزان کارایی خود را اندازه‌گیری می‌کند. با گذشت زمان و احتمالاً به دلیل برخی مسائل مربوط به موتور مانند نشت مایع خنک‌کننده به داخل سیلندرها، واشر سر سیلندر خراب، یا مخلوط سوخت و هوای بیش از حد غنی، سنسور اکسیژن می‌تواند آلوده یا صرفاً فرسوده شود. علاوه بر این سنسور اکسیژن پایین‌دستی که به کاتالیزور متصل است، معمولاً یک سنسور بالادستی یا پیش از مبدل دارد که منبع سوخت موتور را کنترل می‌کند.

برخی از نشانه‌هایی که نشان می‌دهد سنسور اکسیژن خودروی شما در حال خراب شدن است می‌تواند شامل عملکرد نادرست موتور، افزایش مصرف سوخت و روشن شدن چراغ چک روی داشبورد برای هشدار وجود مشکل باشد؛ و با اینکه می‌توانید سنسور اکسیژن خودرو را تمیز کنید اما این ایده خوب نیست. برای شناسایی مشکل سنسور اکسیژن می‌توان از دستگاه دیاگ استفاده کرد. اطمینان حاصل کنید که هیچ نشتی قابل تشخیصی در سیستم انژکتور سوخت یا منیفولد اگزوز وجود ندارد، همچنین وضعیت قطعات سیستم جرقه‌زنی خودرو را نیز بررسی کنید. پس از اینکه به درستی مشکل را تشخیص دادید و شناسایی کردید کدام‌یک از این سنسورها معیوب است، سنسور معیوب را می‌توان تعویض کرد.

نقش سنسور اکسیژن در سیستم کنترل آلایندگی خودروی شما، هنگامی که به درستی کار می‌کند بسیار اهمیت دارد. این قطعه با نظارت مداوم بر جریان گازهای خروجی، آلایندگی را کنترل می‌کند، عملکرد موتور را به حداکثر و مصرف سوخت را به حداقل می‌رساند.