پنج باور رایج درباره گیربکسهای دستی که اشتباه هستند
افسانههای متعددی درباره گیربکسهای دستی وجود دارد که از بین نمیروند. برخی از این افسانهها ممکن است زمانی درست بوده باشند، اما اکنون با فناوری بهبود یافته منسوخ شدهاند. برخی دیگر از باورها هم در گذشته درست نبودند و هماکنون نیز درست نیستند. ما نگاهی دقیقتر به این باورها خواهیم انداخت و خواهیم دید که در عصر مدرن چقدر به حقیقت نزدیک هستند.
ابتدا کار را با تعریف گیربکس دستی و طول عمر متوسط آن شروع میکنیم. در گیربکس دستی راننده باید با استفاده از شیفتر یا اهرم دنده و کلاچ فرایند تعویض دندهها را انجام دهد. در همین حال، گیربکسهای اتوماتیک، دندهها را بهطور خودکار برای راننده تعویض میکنند و نیازی به استفاده از پدال کلاچ توسط او ندارند.
بسیاری از رانندگان خودروهای گیربکس دستی از درگیری و لذت بیشتر رانندگی که از راندن یک ماشین دنده دستی به دست میآورند، لذت میبرند. به زبان ساده، گیربکسهای دستی برای راننده سرگرمی بیشتری فراهم میکنند. یک خودروی دنده دستی شما را به ذات آن نزدیکتر میکند و به شما امکان میدهد دقیقاً در لحظهای که فکر میکنید درست است، دنده را سبک و سنگین کنید. با اینکه اکثر خودروهای تولیدی در کشور به گیربکس دستی مجهز هستند اما در بازارهای بزرگ این جهانی روند دقیقاً معکوس است و خودروهای گیربکس اتوماتیک طرفداران و خریداران بیشتری دارند.
باورهای اشتباه درباره گیربکسهای دستی
گیربکسهای دستی مصرف سوخت بهتری دارند
درحالیکه چندین دهه پیش یک گیربکس دستی میتوانست به بهرهوری سوخت بالاتری نسبت به گیربکس اتوماتیک دست یابد اما دیگر اینطور نیست. این امر عمدتاً به دلیل پیشرفتهایی است که در گیربکسهای اتوماتیک انجام شده است، مدلهایی که بسیار بهتر از گیربکسهای قدیمی دو و سه سرعته دهههای ۱۹۴۰ تا ۱۹۷۰ تکامل یافتهاند.
آن گیربکسهای اتوماتیک دو و سه سرعته دندههای کمتری نسبت به همتایان دستی خود داشتند. مدلهای اتوماتیک امروزی با هشت، نه و حتی ده دنده عرضه میشوند و بهطورکلی کارآمدتر از گیربکس شش سرعته دستی معمولی هستند. پیشرفتهای دیگر مانند مبدلهای گشتاور، CVT ها و نسخههای دوکلاچه نیز مصرف سوخت را کاهش دادهاند. با این حال، یک گیربکس دستی به راننده اجازه میدهد با زمانبندی دقیق تعویض دنده، به بهرهوری سوخت بسیار بالایی دست یابد. با پایین نگه داشتن دور موتور و تعویض به دنده بالاتر در اسرع وقت، یک گیربکس دستی میتواند مسافت پیموده شده خوبی در مقایسه با یک گیربکس اتوماتیک ایجاد کند.
رانندگی با گیربکسهای دستی سخت است
به نظر میرسد این افسانه که رانندگی با خودروهای مجهز گیربکسهای دستی دشوارتر است، توسط رانندگانی منتشر شده که هرگز واقعاً سعی نکردهاند به درستی رانندگی با گیربکس دستی را یاد بگیرند. درحالیکه درست است که یادگیری رانندگی با گیربکس دستی فرایند خاصی دارد، اما واقعیت این است که با یاد گرفتن طرز کار با این نوع گیربکس، راندن خودروی گیربکس دستی فرایند لذتبخشتری خواهد داشت.
مزایای رانندگی با خودروی دنده دستی شامل احساس یکی شدن با ماشین و درگیر شدن کامل با جاده است. در یک جاده خوب، رانندگی با ماشین دنده دستی یک تجربه تعاملی رضایتبخش است که اکثر رانندگان با گیربکس اتوماتیک هرگز آن را تجربه نخواهند کرد؛ و هنگامی که بتوانید با یک خودروی دنده دستی رانندگی کنید، برای هر مدل گیربکس دستی دیگری آماده خواهید بود. این امر امکانات و ماجراجوییهای بیپایانی را به ویژه در اروپا، جایی که گیربکسهای دستی هنوز محبوب هستند، ارائه میکند.
گیربکسهای دستی شتاب سریعتری دارند
با اینکه ممکن است در چند دهه گذشته برخی خودروهای گیربکس دستی شتاب بهتری نسبت به همتایان اتوماتیک خود داشته باشند اما دیگر اینطور نیست. با پیچیدهتر شدن گیربکسهای اتوماتیک، افزودن کنترلهای الکترونیکی و افزایش تعداد دندههای موجود، این گیربکسهای اتوماتیک به جایی رسیدهاند که میتوانند در بحث سرعت تعویض دنده از رقبای دستی خود پیشی بگیرند.
اگر به دنبال یک گیربکس با تعویضهای بسیار سریع هستید و نسبت به دستی یا اتوماتیک بودن بیطرف هستید، ممکن است بخواهید یک گیربکس دوکلاچه را در نظر بگیرید. میتوان گفت این نوع گیربکس دارای عناصری از هر دو گیربکس دستی و اتوماتیک است. یک گیربکس DCT از دو کلاچ مجزا برای مدیریت دندههای زوج و فرد استفاده میکند. این طراحی به گیربکس دوکلاچه اجازه میدهد که تعویض بعدی خود را آماده داشته باشد، چه این کار توسط حالت اتوماتیک گیربکس کنترل شود و چه توسط استفاده دستی راننده از پدالهای تعویض دنده پشت فرمان. این کار تعویض دندهها را بسیار سریع میکند، بهطوریکه یکی از گیربکسهای فراری فقط در ۳۰ میلیثانیه یعنی سریعتر از یک چشم به هم زدن دنده را تعویض میکند.
اما رانندگی با گیربکس دستی هرگز به تعویض دندهها در سریعترین زمان ممکن اهمیت نداده است مگر اینکه در مسابقات درگ شرکت داشته باشید. این موضوع بیشتر در مورد لذت تجربه رانندگی است، جایی که شما به تنهایی تصمیم میگیرید کدام دنده برای مسیر یا پیچ بعدی مناسب است.
گیربکسهای دستی سریعتر فرسوده میشوند
برخی ادعا میکنند که گیربکسهای دستی در مقایسه با همتایان اتوماتیک خود مستعد سایش و استهلاک هستند، اما این موضوع بهطورکلی نادرست است. اگر گیربکس دستی را که به درستی نگهداری و استفاده میشود با یک گیربکس اتوماتیک مشابه مقایسه کنیم، هر دو گیربکس باید به اندازه عمر خودرو دوام بیاورند. یک گیربکس دستی در مقایسه با مدلهای اتوماتیک پیچیده و پیشرفته امروزی، دستگاه بسیار سادهتری است؛ و حتی اگر در مقطعی نیاز به تعویض کلاچ داشته باشید، احتمالاً هزینه آن برای شما بسیار کمتر از تعمیر معمولی است که ممکن است یک گیربکس اتوماتیک به آن نیاز داشته باشد.
اما اگر دائماً کلاچ گرفته یا روی آن سوار شوید، احتمالاً خیلی زود مجبور خواهید شد صفحه کلاچ خود را تعویض کنید. سایر بخشهای سایش در یک گیربکس دستی میتواند شامل صفحه فشار، فلایویل یا بلبرینگ باشد. کلاچها در برابر سایش و پارگی آسیبپذیر هستند، بنابراین حتی تعویضهای ملایم نیز میتواند در درازمدت باعث تعویض شود.
بخش دیگری که باید در گیربکس دستی مراقب آن بود، سطح روغن گیربکس است. کمبود روغن گیربکس میتواند مشکلات مختلفی از کاهش قدرت گرفته تا رد کردن دندهها را ایجاد کند. درحالیکه برخی وسایل نقلیه ممکن است با روشن کردن چراغ هشدار مخصوص، میزان کمبود روغن گیربکس را نشان دهند اما در بسیاری از خودروها باید بهصورت دستی از مقدار روغن گیربکس مطلع شوید. نکته دیگر این است که روغن مناسبی را برای گیربکس دستی خودرو انتخاب کنید و آن را طبق توصیه سازنده تخلیه و تعویض کنید.
گیربکسهای دستی فقط برای خودروهای اسپرت هستند
اگرچه در بازارهای جهانی برخی خودروهای اسپرت با گیربکس دستی عرضه میشوند اما تعداد آنها به حداقل رسیده است. در طول سالها، برندهای افسانهای مانند فراری، لامبورگینی، شورولت و مرسدس بنز گیربکسهای دستی را به خاطر اتوماتیکها رها کردهاند که بسیاری از آنها از نوع DCT هستند و بسیار سریعتر از یک گیربکس دستی دندهها تعویض میکنند.
خبر خوب برای طرفداران گیربکس دستی این است که وقتی یک گزینه دستی ارائه میشود، درصد زیادی از خریداران آن را انتخاب میکنند. در بازارهای جهانی این امر شامل خودروهایی مانند سوبارو BRZ با ۹۰ درصد انتخاب گیربکس دستی، لوتوس امیرا با ۸۸ درصد و پورشه GT3 تورینگ با ۸۳ درصد است.
در مورد اینکه چرا خودروهای گیربکس دستی بیشتری در بازاری همچون آمریکا وجود ندارد، میتوانیم به رویدادی که در حدود سال ۲۰۱۲ رخ داد نگاه کنیم. در آن زمان بود که گیربکسهای اتوماتیک شروع به استفاده از دندههای بیشتر کرده و همزمان کارآمدتر از گیربکسهای دستی شدند. این تحولات تعداد خودروهای گیربکسهای دستی را تا حد زیادی کاهش داد. البته همانطور که گفتیم وضعیت بازار خودروی کشورمان کاملاً برعکس است و شما میتوانید طیف وسیعی از خودروهای قدیمی را با این نوع گیربکس سفارش دهید.