سر دنده با الگوی dog-leg چیست و چه تفاوتی با الگوی سنتی گیربکس دارد؟

اگر تابه‌حال خودروی گیربکس دستی نسبتاً جدیدی رانده باشید، احتمالاً سر دنده آن از الگوی H پیروی کرده است. در این الگو دنده دو دقیقاً پایین دنده یک قرار دارد، دنده چهار دقیقاً پایین دنده سه است و دنده عقب کاملاً در سمت چپ و بالا و یا سمت راست و پایین جای گرفته است.

اما الگوی دیگری نیز وجود دارد که گاهی در خودروهای پرفورمنس دیده می‌شود و الگوی dog-leg نام دارد. علت نام‌گذاری چنین الگویی به شکل مسیر تعویض دنده‌ها ارتباط دارد که به پای خم‌شده سگ شبیه است. در این الگو، دنده یک کاملاً در سمت چپ و پایین قرار دارد و برای رفتن به دنده دو، باید دسته دنده را به سمت راست و بالا حرکت داد. این چیدمان عمدتاً در خودروهای پرفورمنس اروپایی، از جمله چندین مدل بی‌ام‌و مانند E30 M3 و 2002 توربو، به کار گرفته می‌شد. این الگو همچنین در مدل‌های نمادین لامبورگینی، یعنی کانتاش و دیابلو، کاربرد گسترده‌ای داشت.

اما دلیل این انتخاب چه بود؟ چنین موضوعی صرفاً به این دلیل نبود که یک برند اروپایی بخواهد فقط برای متفاوت بودن، کاری جدای از خودروسازان آن‌سوی اقیانوس اطلس انجام دهد. در واقع، دلایل واقعی و قانع‌کننده‌ای وجود دارد که چرا دنده یک در سر دنده dog-leg، به‌اندازه سایر دنده‌ها به‌سادگی در دسترس نیست.

سر دنده dog-leg کاملاً برای مسابقه طراحی شده است

همان‌طور که در بخش بزرگی از فناوری خودرو شاهدیم، انتخاب الگوی dog-leg به‌جای الگوی H، در نهایت به دنیای مسابقه برمی‌گردد. کافی است به این فکر کنید که در یک خودروی اسپرت اروپایی مانند بی‌ام‌و M3 اشاره شده، احتمالاً از کدام دنده‌ها بیشتر استفاده می‌کنید. شتاب صفر تا ۹۷ کیلومتر بر ساعت ممکن است چند بار در طول هر مسابقه مفید باشد، اما در هر مانور خاص، تعداد دفعاتی که از دنده یک به دنده‌های بالاتر تغییر می‌دهید، آن‌قدرها زیاد نیست. اگر تجربه‌ای در مسابقات موتور اسپرت داشته باشید، این موضوع برایتان کاملاً روشن می‌شود؛ در واقع احتمال بسیار بیشتری دارد که نیاز به تغییر سریع از دنده دو به دنده سه داشته باشید.

از سوی دیگر، در یک خودروی آمریکایی بزرگ مانند بیوک GSX، شما تا حد امکان سریع‌تر از دنده یک به دنده دو می‌روید تا بتوانید در یک مسابقه درگ، از یک خودروی دیگر همچون شورولت شول جلو بزنید. الگوی H برای آزمون‌های سرعت در مسیر مستقیم از حالت سکون، مناسب‌تر است.

امروزه در بازارهای جهانی خودروهای پرفورمنس با گیربکس دستی تقریباً به‌سختی پیدا می‌شوند. خودروهای مدرن مجهز به گیربکس اتوماتیک با اهرم‌های تعویض دنده خاص، گیربکس‌های دوکلاچه و کنترل‌های کامپیوتری، در هر صورت سریع‌تر از آن هستند که یک انسان بتواند به‌صورت فیزیکی دنده عوض کند؛ همین موضوع باعث شده بحث الگوی dog-leg در مقابل الگوی H تا حد زیادی بی‌اهمیت شود، مگر اینکه شما هم از علاقه‌مندان به آن سلاطین کلاسیک جاده باشید که به داشتن همین نوع گیربکس‌های دستی شناخته می‌شدند.