راز نسبت تراکم بالا؛ چرا موتورهای پرفورمنس به اکتان بالاتر نیاز دارند؟

عدد اکتان در واقع فقط معیاری است که نشان می‌دهد سوخت در برابر احتراق خودبه‌خودی زیر فشار چقدر مقاومت می‌کند. برخی موتورها به سوختی نیاز دارند که مقاومت بیشتری نسبت به سایرین داشته باشد؛ به‌خصوص موتورهایی که با نسبت تراکم بالا کار می‌کنند. این موتورها مخلوط هوا و سوخت را با فشار بسیار بیشتری فشرده می‌کنند و این کار را در فضایی بسیار کوچک‌تر از موتورهای معمولی انجام می‌دهند. حتی موتورهای توربوشارژ هم بنزین با اکتان بالا را دوست دارند، حتی اگر الزامی نداشته باشند، چراکه سوخت با اکتان بالاتر با جریان هوای اضافی که توربو به سیلندرهای موتور تزریق می‌کند، عملکرد خوبی دارد. در همین زمینه می توانید مقاله آیا خودروهای لوکس و گران‌قیمت واقعاً به بنزین سوپر نیاز دارند را مطالعه کنید.

در هر صورت، در چنین موتورهایی، فشار و دما به‌شدت افزایش می‌یابد. با افزایش این دو پارامتر، احتمال احتراق زودهنگام سوخت‌های کم ‌اکتان بیشتر می‌شود. بنزین با اکتان بالاتر برای جلوگیری از این پدیده طراحی شده است که به آن ضربه یا ناک Knock می‌گویند. وقتی یک بخش کوچک از سوخت کم‌ اکتان زودتر از موعد مشتعل می‌شود، فشار سیلندر به‌طور ناگهانی و ناهموار جهش می‌کند. درون موتور، این فرآیند مثل چکش‌های کوچکی است که به لایه محافظ پیستون ضربه می‌زنند و باعث می‌شوند گرمای کامل احتراق به فلز برهنه برسد. در دراز مدت، ناک می‌تواند موتور را از کار بیندازد که تعمیر آن دشوار است؛ اما راه جلوگیری از ناک موتور به همین سادگی است که از بنزین با اکتانی که موتور برای آن طراحی شده استفاده کنید.

همچنین بخوانید:

اما اصلاً چرا باید موتوری با این سطح از حساسیت بسازیم؟ باید گفت نسبت‌های تراکم بالاتر مزایای متعددی دارند و همگی به این واقعیت مربوط می‌شوند که می‌توانند انرژی بیشتری از همان مقدار سوخت استخراج کنند. این موضوع به بازده حرارتی بالاتر منجر می‌شود که به نوبه خود قدرت بیشتر و مصرف سوخت بهتر به همراه می‌آورد.

نکته منفی سوخت با اکتان بالاتر، قیمت بیشتری است که برای آن می‌پردازید. حتی خود موتورهای با نسبت تراکم بالا که به این سوخت وابسته هستند، اغلب به قطعات سنگین‌تر و سیستم‌های الکترونیکی پیشرفته‌تر مدیریت موتور نیاز دارند. پس منطقی است که خودروهای دارای چنین موتورهایی، خودروهای پرفورمنس باشند؛ مثل مدل‌های اسپرت و هر خودروی توربوشارژ یا سوپرشارژ که قدرت بالاتری تولید می‌کنند. این موضوع فقط به خودروها محدود نمی‌شود، چراکه بسیاری از موتورسیکلت‌های اسپرت، جت‌اسکی‌های سوپرشارژ و البته هواپیماهای ملخی هم به آن نیاز دارند.

از آنجا که اکتان بالاتر می‌تواند عملکرد بهتری ارائه دهد، شاید وسوسه شوید از این سوخت در خودرویی با نیاز به سوخت دارای اکتان پایین‌تر استفاده کنید؛ اما نباید این کار را بکنید چراکه هزینه بیشتری برای سوختی می‌پردازید که برای خودروی شما فایده چندانی ندارد. بنزین سوپر گران‌تر است و پر کردن یک باک معمولی با بنزین اکتان بالا در مقایسه با بنزین معمولی هزینه بیشتری دارد. اگر این کار را هر هفته انجام دهید این تفاوت کوچک می‌تواند در درازمدت هزینه‌های بیشتری را به شما تحمیل کند. در همین حال، بنزین سوپر و معمولی تقریباً انرژی شیمیایی مشابهی دارند، پس این سوخت نیست که قدرت تولیدی موتور را افزایش می‌دهد بلکه توانایی تحمل تراکم اضافه است که باعث بهبود عملکرد موتور خودرو می‌شود.

برای مطالعه بیشتر:

با این حال، استفاده از بنزین معمولی در موتورهای پرفورمنس و اسپرت می‌تواند آسیب‌رسان باشد. ریختم بنزین با ‌اکتان پایین در موتوری که به بنزین سوپر نیاز دارد، با خطر آسیب تدریجی به آن همراه است. در برخی موارد حتی ممکن است گارانتی خودرو را باطل کند؛ اما خبر خوب این است که بسیاری از خودروهای مدرن دارای سیستم‌های حفاظتی داخلی هستند. این سیستم‌ها شامل تجهیزاتی مثل سنسورهای ناک می‌شوند که به خودرو کمک می‌کنند زمان‌بندی جرقه موتور را بسته به سوختی که دریافت می‌کند تنظیم کند. این موضوع به جلوگیری از ناک ناشی از سوخت با اکتان کم کمک می‌کند. شما نیز می‌توانید تجربیات خود از به‌کارگیری سوخت در موتورهای توربو و پرفورمنس را با ما در میان بگذارید.