۵ عادتی که عمر لاستیک موتورسیکلت را دو برابر می‌کند

لاستیک‌های موتورسیکلت بیشتر از آنچه فکرش را بکنیم کار می‌کنند. هر بار که از پیچ عبور می‌کنید، گاز می‌دهید، یا ترمز می‌گیرید، لاستیک‌ها تنها چیزی هستند که میان شما و جاده قرار دارند. لاستیک‌ها چسبندگی به جاده را تضمین کرده و ناهمواری‌های جاده را جذب می‌کنند و موتور را چه در سرعت‌های بزرگراه و چه در پیچ‌های تند شهری پایدار نگه می‌دارند. بدون یک جفت لاستیک خوب در وضعیت مناسب، هیچ‌چیز دیگری روی موتورسیکلت آن‌طور که باید عمل نمی‌کند.

مشکل این است که لاستیک‌ها فرسوده می‌شوند. این موضوعی طبیعی است و راه گریزی از آن نیست؛ اما تفاوت بزرگی بین لاستیک‌هایی که طبق برنامه فرسوده می‌شوند و لاستیک‌هایی که به دلیل عادت‌ها و غفلت‌هایی که کاملاً در کنترل شماست، زودتر از موعد فرسوده می‌شوند وجود دارد. سایش ناهموار، تخریب زودهنگام و کاهش چسبندگی همیشه به این دلیل نیستند که لاستیک اشتباهی خریده‌اید؛ اغلب به نحوه استفاده و نگهداری روزانه از لاستیک‌ها مربوط می‌شوند.

تعویض یک دست لاستیک موتورسیکلت پیش از موعد، هزینه‌ای است که بودجه شما برای سرویس و نگهداری از وسیله نقلیه را تحت فشار قرار می‌دهد. مهم‌تر از آن، لاستیک‌های فرسوده یا نگهداری نشده در جاده شما را در معرض خطر قرار می‌دهند؛ اما باید دانست که راه‌های متعددی برای افزایش طول عمر لاستیک‌های موتورسیکلت وجود دارد و اکثر آن‌ها به ابزار خاص یا تخصص فنی نیاز ندارند. همه‌چیز به چند عادت ثابت برمی‌گردد که هر موتورسواری می‌تواند در برنامه روتین خود بگنجاند.

بسیاری از موتورسواران نمی‌دانند یا این موضوع را دست‌کم می‌گیرند که فشار لاستیک چقدر بر عملکرد موتورسیکلت تأثیر می‌گذارد. وقتی لاستیک‌ها به‌درستی باد شده‌اند، تماس کامل و یکنواختی با جاده دارند. همین تماس است که در پیچ‌ها چسبندگی ایجاد می‌کند و امکان ترمزگیری مطمئن را فراهم می‌کند. اگر فشار باد لاستیک خیلی پایین یا خیلی بالا باشد، این میزان تماس تغییر می‌کند و همه چیزی که به آن بستگی دارد هم تغییر می‌کند.

در همین زمینه بخوانید: اشتباهات رایج در نگهداری و سرویس موتورسیکلت؛ هزینه‌های پنهانی که نادیده گرفته می‌شوند

رانندگی با لاستیک‌های کم‌باد، فشار بیشتری از آنچه برای آن طراحی شده روی لبه‌های آج وارد می‌کند و باعث سایش سریع‌تر و ناهموار می‌شود. علاوه بر این، فشار کم موتور را مجبور می‌کند برای حفظ سرعت سخت‌تر کار کند و مصرف سوخت را افزایش می‌دهد. لاستیک‌های پرباد هم مشکلات دیگری ایجاد می‌کنند. فشار زیاد بار اضافه روی مرکز آج وارد می‌کند و کنترل موتور را دشوارتر می‌کند. هر دو حالت یاد شده عمر لاستیک‌ها را کوتاه می‌کنند.

فراتر از سایش، خطرات ایمنی‌ای هم وجود دارد که باید جدی گرفته شوند. لاستیک کم‌باد هنگام خم شدن گرمای اضافه تولید می‌کند و با گذر زمان این گرما لاستیک را از داخل تضعیف می‌کند. در سرعت‌های بالا، این نوع فشار می‌تواند به ترکیدن لاستیک منجر شود. به همین ترتیب، لاستیک پرباد ضربه‌گیری کمتری دارد و در برابر آسیب از چاله‌های جاده آسیب‌پذیرتر است. خوشبختانه هر دو وضعیت به‌راحتی قابل پیشگیری هستند.

بررسی فشار باد لاستیک را بخشی از برنامه منظم خود کنید و همیشه فشار لاستیک را در حالت سرد با یک فشارسنج قابل‌اعتماد بررسی کنید. علت این است که رانندگی هوای داخل لاستیک را گرم می‌کند و فشار را افزایش می‌دهد که می‌تواند منجر به تنظیم باد اشتباه شود. همچنین هنگام باد کردن، از فشار ذکرشده در دفترچه راهنمای موتورسیکلت استفاده کنید، نه عددی که روی دیواره لاستیک چاپ شده است.

تراز کردن چرخ‌ها فرآیندی است که شامل قرار دادن چرخ‌ها در موقعیتی خواهد بود که به‌درستی با یکدیگر و موتور هماهنگ باشند. وقتی چرخ‌ها به‌درستی تراز شده‌اند، لاستیک‌ها به‌صورت نرم و یکنواخت روی سطح خود می‌چرخند. وقتی تراز نیستند، بخش‌های مختلف آج بیشتر از سایر بخش‌ها تحت فشار قرار می‌گیرند. بسته به نوع عدم‌ تراز، یک لبه لاستیک می‌تواند بسیار سریع‌تر از لبه دیگر فرسوده شود، یا لاستیک به‌جای اینکه به‌راحتی روی جاده بغلتد، در برابر آن ساییده می‌شود. در هر صورت، با کارکرد بیشتر، آج از دست می‌رود و لاستیک‌ها خیلی زودتر از موعد فرسوده می‌شوند.

نشانه‌های هشداردهنده‌ای وجود دارند که ممکن است چرخ‌ها تراز نباشند. اگر موتور بدون هیچ دستوری از طرف شما به یک طرف تمایل دارد، این یک نشانه هشدار است. ارتعاشات غیرمعمول در سرعت‌های بالاتر، فرمانی که در حین رانندگی مستقیم کج به نظر می‌رسد، یا الگوی سایش ناهموار هنگام بررسی آج هم جزو نشانه‌های دیگر است. اگر هر یک از این‌ موارد را مشاهده کردید، تراز لاستیک نیاز به توجه دارد. نادیده گرفتن آن‌ها به سایش سریع‌تر لاستیک، کاهش چسبندگی و هندلینگی منجر می‌شود که به‌تدریج غیرقابل‌پیش‌بینی خواهد بود.

این غیرقابل‌پیش‌بینی بودن باید جدی گرفته شود. موتورسیکلت با لاستیک‌های تراز شده آن‌طور که انتظار دارید پاسخ می‌دهد. وقتی تراز لاستیک اشکال دارد، قابل پیش‌بینی بودن هم از بین می‌رود و موتور می‌تواند در پیچ‌ها ناپایدار و زیر ترمز مردد به نظر برسد. برای پیشگیری از این موضوع، هر بار که نشانه‌های هشداردهنده را مشاهده کردید تراز لاستیک را بررسی کنید. فراتر از آن، باید هر ۱۰,۰۰۰ تا ۱۳,۰۰۰ کیلومتر هم پدیده موردبحث بررسی شود. با این حال، اگر در شرایط جاده‌ای سخت رانندگی می‌کنید، ممکن است نیاز به بررسی بیشتری داشته باشید.

اکثر موتورسواران به سایش لاستیک بر حسب کیلومتر فکر می‌کنند، اما لاستیک‌ها می‌توانند به همان سرعت از ایستادن در شرایط نادرست تخریب شوند. اگر موتور شما مدت طولانی پارک شده یا برای یک فصل انبار شده، محل و نحوه نگهداری آن مستقیماً بر طول عمر لاستیک‌ها تأثیر می‌گذارد. اگر درست نگهداری نشود، گرما، رطوبت و نور مستقیم آفتاب می‌توانند به لاستیک آسیب برسانند و با گذر زمان آن را خشک، ترد و ترک‌خورده کنند. محل ایده‌آل نگهداری، جایی خنک، خشک و سایه‌دار با کمترین نوسان دما در طول روز است. یک گاراژ با تهویه مناسب بهترین گزینه است؛ اما اگر مجبور هستید در فضای باز پارک کنید، یک روکش مقاوم در برابر UV حداقل لاستیک‌ها را از آفتاب و رطوبت محافظت می‌کند.

برای مطالعه بیشتر:

مشکل دیگری که در طول نگهداری ایجاد می‌شود، تخت شدن لاستیک است. وقتی یک لاستیک برای مدت طولانی وزن کامل موتور را روی یک سطح سخت تحمل می‌کند، بخش لاستیکی که با زمین تماس دارد زیر آن فشار مداوم به‌آرامی تغییر شکل می‌دهد. در برخی موارد، این تغییر شکل دائمی می‌شود و بر عملکرد لاستیک هنگام بازگشت به جاده تأثیر می‌گذارد. مؤثرترین روش برای پیشگیری از این موضوع استفاده از جک‌هایی است که چرخ‌ها را کاملاً از زمین بلند می‌کنند. اگر جک ندارید، پارک کردن موتور روی فرش به‌جای بتن خالی، تماس را نرم‌تر می‌کند و خطر را کاهش می‌دهد.

پیش از انبار کردن موتور، مطمئن شوید فشار باد لاستیک مناسب است. همچنین لاستیک‌ها به‌طور طبیعی با گذر زمان فشار از دست می‌دهند و لاستیک ایستاده با فشار کم مستعد تخت شدن بیشتر است. باید فشار لاستیک را هر ماه یک بار در طول نگهداری بررسی کنید و در صورت نیاز باد بزنید. سپس پیش از اولین سواری، دوباره فشار را بررسی کنید، به سطح توصیه‌شده برسانید و لاستیک‌ها را پیش از حرکت به‌طور کامل از نظر آسیب بررسی کنید.

سبک موتورسواری یکی از بزرگ‌ترین عوامل در طول عمر لاستیک است. نحوه کنترل گاز، ترمز و غیره، تعیین می‌کند لاستیک‌ها چقدر سریع فرسوده می‌شوند. برای شروع، ترمزگیری شدید یکی از سریع‌ترین راه‌ها برای از بین بردن لاستیک است. وقتی ناگهان ترمز می‌گیرید، سطح تماس لاستیک مجبور است مقدار زیادی اصطکاک را جذب کند. این کار را مکرر انجام دهید و نتیجه نقاط تخت و سایش ناهموار است که عمر لاستیک را به‌طور قابل‌توجهی کوتاه می‌کند. همین موضوع در مورد شتاب‌گیری سنگین هم صدق می‌کند. گاز دادن ناگهانی باعث می‌شود لاستیک عقب به‌جای اینکه به‌راحتی بغلتد، برای کشش مبارزه کند که گرما تولید می‌کند و آج را بسیار سریع‌تر از شتاب‌گیری عادی فرسوده می‌کند.

اگر سریع از پیچ عبور کنید هم به لاستیک‌ها آسیب می رسانید. وقتی خیلی سریع وارد پیچ می‌شوید، لاستیک‌ها به‌جای اینکه به‌راحتی بغلتند کمی روی سطح جاده می‌لغزند. این لغزش گرما تولید می‌کند که به‌سرعت انباشته می‌شود، به‌خصوص اگر پیچ‌های تند یا میدان‌های شهری بخش منظمی از مسیر شما هستند. هرچه گرمای بیشتری از رانندگی تهاجمی تولید شود، لاستیک‌ها سریع‌تر تخریب می‌شوند.

به همین دلیل حفظ عادات رانندگی خوب اهمیت دارد. این عادات از لاستیک‌ها محافظت می‌کنند و شما را به یک راننده حرفه‌ای هم تبدیل می‌کنند. همیشه به‌آرامی گاز بدهید تا لاستیک فرصت بیشتری برای ایجاد کشش داشته باشد. به همین شکل، به‌جای ترمزگیری تهاجمی، فشار را به‌صورت کنترل‌شده اعمال کنید. این کار نیروی ترمز را یکنواخت‌تر توزیع می‌کند و لاستیک را در محدوده توانایی‌های خود نگه می‌دارد. همچنین با توجه به آنچه پیش رو دارید، می‌توانید به‌تدریج سرعت را کم یا زیاد کنید، به‌جای اینکه در آخرین لحظه حرکاتی انجام دهید که فشار اضافه‌ای روی لاستیک‌ها وارد می‌کنند.

یکی از نکات مهم نگهداری موتورسیکلت، تمیز نگه داشتن آن است و این شامل لاستیک‌ها هم می‌شود چراکه گل‌ولای، نمک، گرد ترمز و سایر آلاینده‌ها با گذر زمان روی لاستیک انباشته می‌شوند و اگر روی آن بمانند، به‌تدریج آن را تخریب می‌کنند. تمیز کردن منظم و درست لاستیک‌ها این مواد را پیش از آسیب ماندگار پاک می‌کند.

فرآیند تمیز کردن پیچیده نیست. با آبکشی لاستیک‌ها برای پاک کردن گرد و خاک و آلودگی شل آغاز کنید، پیش از اینکه چیزی دیگری را بشویید. بعد از آبکشی سطح، یک مایع ظرف‌شویی ملایم یا یک پاک‌کننده مخصوص لاستیک موتورسیکلت را استفاده کرده و بخش به بخش کار کنید و توجه ویژه‌ای به دیواره‌های جانبی و شیارهای آج داشته باشید که آلودگی در آن‌ها جمع می‌شود. از یک برس نرم یا اسفنج برای شست و شوی ملایم استفاده کنید.

شست و شوی خیلی شدید یا استفاده از مواد ساینده می‌تواند به سطح لاستیک آسیب بزند و یکپارچگی آن را به خطر بیندازد. از مواد شیمیایی تند هم به همین دلیل پرهیز کنید، چراکه می‌توانند روغن‌های طبیعی لاستیک را از بین ببرند و تخریب را تسریع کنند. بعد از پاک کردن کامل لاستیک، آن را با آب تمیز کاملاً بشویید. هر پاک‌کننده‌ای که باقی بماند آلودگی جذب می‌کند، پس وقت بگذارید و هر بخش را به‌درستی بشویید. بعد از آبکشی، لاستیک را با یک دستمال میکروفیبر خشک کنید تا رطوبت باقی‌مانده پاک شود.

تمیز کردن منظم لاستیک‌ها را به‌خصوص بعد از رانندگی در شرایط گرد و خاکی، گلی، یا مرطوب جدی بگیرید. این کار به نگه داشتن لاستیک در وضعیت خوب کمک می‌کند. همچنین فرصتی است تا در حین کار لاستیک‌ها را از نزدیک بازرسی کنید، بنابراین احتمال بیشتری وجود دارد که نشانه‌های اولیه سایش، ترک، یا آسیب را قبل از اینکه به مشکل بزرگ‌تری تبدیل شوند تشخیص دهید.