آشنایی با معایب موتورهای دیزلی که کمتر کسی درباره آنها صحبت میکند!
موتورهای دیزلی معمولاً به دلیل مزایایی مانند گشتاور بالاتر و عمر مفید طولانی مورد تحسین قرار میگیرند. این موتورها همچنین در مقایسه با نمونههای بنزینی بازده بیشتری دارند که بخشی از آن به چگالی انرژی بالاتر سوخت دیزل بازمیگردد. با این حال، همه ویژگیهای این پیشرانهها قابل ستایش نیستند. یکی از رایجترین انتقادها، هزینه بالاتر خرید خودروهای دیزلی است. برای مثال، در فورد سوپر دیوتی F-250 مدل 2026، انتخاب موتور 6.7 لیتری Power Stroke V8 توربودیزل بهجای موتور 6.8 لیتری V8 بنزینی، نزدیک به 12 هزار دلار به قیمت خودرو اضافه میکند.
با این حال، اگرچه قیمت بالاتر معمولاً مهمترین نقطهضعف موتورهای دیزلی به شمار میرود، اما معایب دیگری نیز وجود دارد که کمتر مورد توجه قرار میگیرند. یکی از آنها پدیدهای به نام Wet Stacking است؛ حالتی که در آن، سوخت نسوخته در سیستم اگزوز موتور دیزلی تجمع پیدا میکند. این موضوع میتواند باعث تشکیل مادهای غلیظ و تیرهرنگ شود که حتی از انتهای اگزوز خارج میشود و علاوه بر آن، مشکلات دیگری نیز برای قطعاتی مانند انژکتورها ایجاد میکند.
نکته منفی دیگری که در موتورهای دیزلی وجود دارد و در موتورهای بنزینی دیده نمیشود، نیاز به مایع اگزوز دیزل (DEF) است که در اروپا بیشتر با نام ادبلو AdBlue شناخته میشود. برخلاف خودروهای بنزینی که عمدتاً به کاتالیست متکی هستند، خودروهای دیزلی از مجموعه پیچیدهتری برای کنترل آلایندگی استفاده میکنند که شامل فیلتر ذرات دیزل (DPF)، سیستم بازگردانی گازهای اگزوز (EGR)، سیستم کاهش کاتالیستی انتخابی (SCR) و مخزن DEF است.
مایع DEF در مخزن جداگانهای نگهداری میشود و باید بهطور مرتب کنترل و در صورت نیاز دوباره پر شود. اگر این مایع تمام شود، ممکن است موتور وارد حالت لیمپ Limp Mode شود؛ حالتی که عملکرد موتور را بهشدت محدود کرده و توان خودرو را کاهش میدهد.
پدیده Wet Stacking چگونه ایجاد میشود؟
واضح است که حرکت لجن غلیظ و روغن مانند درون یک موتور دیزلی اتفاق خوبی نیست، اما چه عاملی باعث ایجاد آن میشود و چگونه میتوان از وقوع آن جلوگیری کرد؟ یکی از دلایل اصلی باقی ماندن سوخت نسوخته، کار کردن طولانیمدت موتور با بار بسیار کم است.
بر اساس گفتههای کارشناسان، اگر موتور برای مدت طولانی تنها با 30 تا 50 درصد ظرفیت واقعی خود کار کند، احتمال بروز پدیده Wet Stacking افزایش مییابد. دلیل این موضوع آن است که برای سوختن کامل گازوئیل، موتور باید به دمای کاری ایدهآل برسد. بنابراین، بهترین راه جلوگیری از این مشکل، وارد کردن بار مناسب به موتور بهصورت منظم است. برای مثال، یک وانت دیزلی باید بهطور دورهای تریلر بکشد یا بار حمل کند تا دمای موتور افزایش یافته و سوخت بهطور کامل بسوزد.
علاوه بر این، برخی رانندگان پس از رانندگی، موتور دیزلی را برای مدتی در حالت درجا روشن نگه میدارند تا خنک شود. اگرچه این کار پس از رانندگی میتواند مفید باشد، اما درجا کار کردن طولانیمدت موتور نیز میتواند زمینهساز بروز Wet Stacking شود.
نگهداری از DEF و مشکلی به نام تشکیل کریستال
اگرچه حفظ سطح مناسب مایع DEF طبق مقررات برخی کشورها الزامی است، اما نمیتوان انکار کرد که این موضوع، هزینه و مسئولیت نگهداری بیشتری را برای مالکان خودروهای دیزلی ایجاد میکند. خوشبختانه مصرف DEF به اندازه گازوئیل نیست.
برای مثال، طبق یک برآورد، با مصرف حدود 200 گالن گازوئیل در خودرویی مجهز به موتور 6.7 لیتری Power Stroke، تنها یک گالن DEF مصرف میشود. به بیان دیگر، بسته به شرایط مختلف، معمولاً لازم است هر 5 تا 16 هزار کیلومتر مخزن DEF را دوباره پر کنید. با این حال، توصیه میشود در هر بار سوختگیری سطح DEF نیز بررسی شود تا از کاهش بیش از حد آن جلوگیری شود.
متأسفانه سیستم DEF نیز میتواند با مشکلی به نام تشکیل کریستال مواجه شود. اگرچه مایع DEF در بسیاری از جایگاههای سوخت کامیونها در کنار پمپ گازوئیل عرضه میشود، اما امکان خرید آن در ظروف جداگانه نیز وجود دارد. اگر این ظروف در معرض نور مستقیم خورشید قرار گیرند یا بیش از عمر مفیدشان نگهداری شوند و سپس مایع داخل آنها وارد سیستم خودرو شود، مشکلاتی به وجود خواهد آمد.
در این شرایط، بخشی از مایع DEF تبخیر میشود و اوره باقیمانده به کریستالهای سخت تبدیل میشود. این کریستالها میتوانند برای اجزای مختلف سیستم دیزلی، بهویژه سیستم SCR، دردسرساز شوند. برای جلوگیری از این مشکل، باید مایع DEF را بهدرستی نگهداری و استفاده کرد و همچنین از شیوه رانندگیای که شامل سفرهای کوتاه و مکرر با بار کم موتور است تا حد امکان پرهیز کرد.