هنگام باتری به باتری کردن خودرو معمولاً توصیه میشود کابل قرمز به قطب مثبت باتریها متصل شود، اما کابل مشکی یا منفی در خودروی دارای باتری ضعیف، به یک نقطه فلزی مناسب روی بدنه یا موتور وصل شود؛ نه مستقیماً به قطب منفی همان باتری. این روش شاید در نگاه اول عجیب به نظر برسد، اما پشت آن یک دلیل فنی و مهم ایمنی وجود دارد.
بدنه خودرو چه نقشی در مدار برق دارد؟
در خودروهای متداول، بدنه و بسیاری از اجزای فلزی موتور به سیستم منفی برق متصل هستند. به این ساختار اصطلاحاً بدنه بهعنوان مسیر برگشت جریان یا زمین گفته میشود؛ بنابراین جریان الکتریکی پس از عبور از مصرفکنندهها میتواند از طریق اتصالات منفی و بدنه به باتری بازگردد.
وجود یک مسیر زمین مناسب میان قطب منفی باتری و شاسی برای عملکرد صحیح سیستم برق ضروری است و مقاومت این مسیر باید بسیار پایین باشد. به همین دلیل، یک نقطه فلزی مناسب روی موتور یا شاسی میتواند از نظر الکتریکی همان نقش اتصال منفی را ایفا کند؛ البته مشروط بر اینکه آن نقطه واقعاً به سیستم بدنه خودرو متصل و فاقد رنگ، زنگزدگی یا آلودگی عایق کننده باشد.
چرا کابل منفی را مستقیماً به باتری ضعیف وصل نمیکنند؟
دلیل مهمتر، کاهش احتمال ایجاد جرقه در نزدیکی باتری است. باتریهای سرب اسیدی در هنگام شارژ یا برخی شرایط کاری میتوانند گاز هیدروژن تولید کنند و این گاز قابل اشتعال است؛ بنابراین ایجاد جرقه در مجاورت باتری مطلوب نیست.
وقتی آخرین اتصال کابل جامپ استارت به یک نقطه فلزی دور از باتری انجام میشود، احتمال ایجاد جرقه در نزدیکی باتری ضعیف کاهش پیدا میکند. در دستورالعملهای باتری به باتری توصیه شده است آخرین اتصال کابل منفی به یک قسمت فلزی بدون رنگ در موتور یا بدنه خودروی دارای باتری تخلیهشده انجام شود و این نقطه تا حد امکان از باتری فاصله داشته باشد.
البته این به آن معنا نیست که اتصال مستقیم به قطب منفی همیشه موجب انفجار میشود؛ مسئله، کاهش ریسک جرقه در مجاورت باتری است و روش دقیق اتصال باید بر اساس دفترچه همان خودرو انجام شود.
جریان برق چگونه از بدنه عبور میکند؟
در زمان جامپ استارت خودرو، جریان موردنیاز برای راهاندازی موتور از باتری سالم و کابلهای رابط تأمین میشود. کابل مثبت جریان را به مدار مثبت خودروی دارای باتری ضعیف میرساند و مسیر برگشت جریان از طریق سیستم منفی خودرو و بدنه یا موتور تکمیل میشود.
به همین دلیل، اتصال کابل منفی به یک نقطه فلزی محکم و مناسب روی موتور یا شاسی میتواند مدار را تکمیل کند.
آیا هر قسمت فلزی بدنه مناسب است؟
خیر. این یکی از مهمترین نکات اتصال کابل منفی باتری به باتری است. نقطه انتخابشده باید فلزی، محکم و دارای اتصال الکتریکی مناسب با شاسی یا موتور باشد. قطعات رنگشده، ورقهای نازک بدنه یا اجزای متحرک انتخاب مناسبی نیستند.
برخی سازندگان حتی محل مشخصی را برای اتصال کابل منفی یا اصطلاحاً Ground Point در محفظه موتور تعیین میکنند. در چنین شرایطی، استفاده از همان نقطه توصیهشده سازنده بهترین گزینه است. همچنین نباید کابل را به قطعاتی که هنگام روشن شدن موتور حرکت میکنند، مانند بخشهایی از مجموعه تسمه و فن، نزدیک یا متصل کرد.
ترتیب صحیح اتصال کابل باتری چیست؟
ترتیب اتصال کابل باتری به باتری اهمیت دارد. در حالت متداول، ابتدا کابل مثبت به قطب مثبت باتری تخلیهشده و سپس به قطب مثبت باتری سالم متصل میشود. پس از آن، کابل منفی به قطب منفی باتری سالم و در نهایت به نقطه اتصال زمین مناسب در خودروی دارای باتری ضعیف متصل میشود.
پس از روشن شدن خودرو، کابلها باید طبق ترتیب معکوس و با جلوگیری از تماس گیرهها با یکدیگر جدا شوند. البته چون محل اتصال و ترتیب ممکن است در برخی خودروها متفاوت باشد، دفترچه راهنمای خودرو همیشه مرجع اصلی است.
آیا اتصال کابل منفی به بدنه برای همه خودروها یکسان است؟
خیر. در خودروهای مدرن ممکن است باتری در محفظه موتور قرار نداشته باشد یا برای باتری، ترمینالهای کمکی مخصوص جامپ استارت در نظر گرفته شده باشد. در چنین خودروهایی باید دقیقاً از نقاطی استفاده کرد که سازنده معرفی کرده است.
در خاتمه باید گفت اتصال کابل منفی باتری به باتری خودرو به بدنه یک ترفند عجیب یا روشی برای قویتر شدن جریان نیست؛ بدنه خودرو از ابتدا بخشی از مسیر منفی سیستم برق است. انتخاب نقطه فلزی مناسب، علاوه بر تکمیل مدار، کمک میکند آخرین اتصال دور از باتری انجام شود و احتمال ایجاد جرقه در نزدیکی باتری کاهش یابد. با این حال، مهمترین اصل این است که محل اتصال و ترتیب انجام کار مطابق دستورالعمل سازنده خودرو باشد.