تغییر خودرو از دنده دستی به اتوماتیک ممکن است نیازمند یادگیری دوباره برخی تکنیکهای رانندگی و نکات مربوط به نگهداری خودرو و همچنین اصلاح عادتهای نامناسبی باشد که در رانندگی با گیربکس دستی مشکلی ایجاد نمیکردند. راندن خودروهای اتوماتیک معمولاً از خودروهای دنده دستی آسانتر است. همچنین باید از خودروی اتوماتیک کمی متفاوت از خودروی دنده دستی مراقبت کنید، زیرا یک سیستم گیربکس اتوماتیک پیشرفته برای فراهم کردن رانندگی پیشرفته و بدون کنترل دستی دندهها، چندین قطعه و نحوه انتقال گشتاور را بهصورت هماهنگ درگیر میکند.
برای اینکه این تغییر شرایط را آسانتر کنید، در ادامه به کارهایی اشاره میکنیم که اگر خودروی اتوماتیک دارید باید انجام دادن آنها را متوقف کنید تا بیشترین راندمان ممکن را از خودرو و قطعات آن دریافت کنید. تعمیر و تعویض قطعات، بهویژه در سیستم گیربکس اتوماتیک، فرآیندی پرهزینه است که ممکن است نتوانید بهصورت ماهانه از عهده هزینههای آن برآیید؛ بنابراین، گزینه عاقلانهتر این است که روشهای صحیح را رعایت کنید تا از آسیبها و تعمیرات ناخواسته جلوگیری شود.
رانندگی با دو پا
استفاده از دو پا هنگام رانندگی، چه در خودروهای دنده دستی و چه در خودروهای اتوماتیک، معمولاً روش مناسبی نیست. وقتی هر دو پا روی پدالها قرار داشته باشند، ممکن است در شرایط اضطراری یا موقعیتهای پیشبینینشده دچار سردرگمی شوید و در واکنش ناگهانی، بهطور ناخواسته پدال اشتباه را فشار دهید. در مقابل، استفاده از یک پا روش مناسبتری است، زیرا معمولاً نباید شتابگیری و ترمزگیری بهطور همزمان انجام شوند.
اگر بهطور تصادفی هر دو پدال را همزمان فشار دهید، بهخصوص در خودروهای اتوماتیک، سیستم ترمز بر شتابگیری غلبه خواهد کرد و در نتیجه خودرو بلافاصله متوقف میشود؛ اتفاقی که اگر نکات ایمنی رعایت نشده باشند، میتواند آسیبزا نیز باشد. برای مثال، هر دو سرنشین صندلیهای جلو شتاب و اینرسی ناگهانی را تجربه خواهند کرد و اگر کمربند ایمنی بسته نشده باشد، این وضعیت میتواند واقعاً خطرناک باشد. قاعده این است که پای راست وظیفه شتابگیری و ترمزگیری را بر عهده داشته باشد. پای چپ که پیش از این برای کار کردن با کلاچ از آن استفاده زیادی میکردید، پس از استفاده از گیربکس اتوماتیک میتواند تا حدی به استراحت برود.
حرکت با دنده خلاص
ابتدا اجازه دهید مفهوم حرکت آزاد را روشن کنیم. تصور کنید خودرو بدون اینکه موتور درگیر حرکت باشد، در حال حرکت است. خودرو را در حالت خلاص قرار میدهید و اجازه میدهید بدون شتابگیری بهصورت طبیعی حرکت کند، بهخصوص هنگام حرکت در مسیرهای سرازیری. این کار در خودروهای مجهز به گیربکس اتوماتیک اشتباهی است که باید از آن اجتناب کنید.
چیزی که ممکن است روشی بیضرر برای صرفهجویی در مصرف سوخت به نظر برسد، در واقع چندین نقطهضعف دارد. هنگام حرکت با دنده خلاص در یک خودروی اتوماتیک، کنترل بسیار کمی روی خودرو دارید؛ این یعنی اگر ناگهان جسمی مقابل خودرو قرار بگیرد، اعمال ترمز میتواند دشوار باشد. علاوه بر این، اگر خودرو شروع به منحرف شدن از مسیر موردنظر کند، مجبور خواهید شد ترمز دستی را با شدت بیشتری به کار بگیرید، زیرا توقف ناگهانی خودرو میتواند به قطعات داخلی آسیب وارد کند.
در یک ویدئو که در شبکههای اجتماعی منتشر شده است، یک راننده چندین آزمایش حرکت آزاد را با یک خودروی اتوماتیک انجام داد و نتایج نشان داد که حتی هنگام حرکت آزاد، موتور و چرخها همچنان در حال چرخش بودند؛ موضوعی که نشان میداد خودرو همچنان به مقداری سوخت نیاز دارد؛ بنابراین، این روش دقیقاً یک شیوه رانندگی کممصرف برای خودروی اتوماتیک نیست. علاوه بر این، چرخاندن این قطعات بدون عملکرد صحیح موتور، احتمال فرسایش و استهلاک موتور را افزایش میدهد و در نتیجه عمر مفید آن را کاهش داده و بر عملکرد خودرو تأثیر منفی میگذارد.
وارد شدن آب به سیستم گیربکس اتوماتیک
سیستم گیربکس اتوماتیک، برخلاف خودروهای دنده دستی که راننده باید با استفاده از کلاچ و اهرم تعویض دنده، دندهها را بهصورت دستی تغییر دهد، تعویض دندهها را خودش انجام میدهد تا شتابگیری بدون وقفه امکانپذیر باشد. این سیستم برای عملکرد ایمن و کاربردی گیربکس اتوماتیک اهمیت حیاتی دارد؛ بنابراین باید در نگهداری از آن بسیار دقت کنید. آب میتواند از راههای مختلفی وارد این سیستم شود؛ برای مثال، زمانی که خودرو برای مدت طولانی در معرض باران یا شرایط سیلابی قرار دارد یا زمانی که نشتی از مخزن آب خودرو وجود داشته باشد.
سیستم دندهها در یک خودروی اتوماتیک کاملاً متفاوت است. روغن گیربکس به عنوان انتقالدهنده اصلی نیروی دورانی ایجادشده توسط موتور به چرخهای خودرو عمل میکند. اگر این روغن آلوده شود، کل فرآیند هیدرولیکی نیز تحت تأثیر قرار خواهد گرفت و حتی ممکن است دیگر نتوانید خودرو را به شکل عادی برانید. ترکیب ناخواسته آب با تقریباً هر مایعی در خودرو، چه اتوماتیک و چه دنده دستی، زمینهساز تعمیرات پرهزینه است.
اگر آب وارد سیستم گیربکس شود و برای مدت طولانی در آن باقی بماند، بهتدریج نشانههای جدی زنگزدگی و خوردگی را روی قطعات آهنی ایجاد خواهد کرد. یک آزمایش مهم نشان داد وقتی آب و روغن گیربکس با یکدیگر مخلوط میشوند، آب در قسمت پایین جمع میشود و روغن بالا آمده و لایهای در قسمت بالایی تشکیل میدهد. سپس آب در سیستم باقی میماند، با روغن مخلوط میشود و باعث زنگزدگی گیربکس از داخل به بیرون میشود.
زمانی که این دو ماده به شدت با یکدیگر مخلوط شدند، روغن حالتی شبیه یک میلکشیک قرمز پیدا کرد. چنین مایعی دیگر ویژگیهای لازم برای تحمل گرما و فرسایش را ندارد و در نتیجه اثربخشی مایعاتی را که بهطور ویژه برای گیربکس فرموله شدهاند کاهش میدهد. این اختلاط نهتنها عملکرد گیربکس را تحت تأثیر منفی قرار میدهد، بلکه اگر مشکل برطرف نشود، احتمال ادامه کارکرد آن را نیز کاهش خواهد داد.
شتابگیری شدید
شتابگیری شدید در یک خودروی اتوماتیک یکی از مخربترین کارهایی است که میتوانید با آن انجام دهید. رانندگان جوان اغلب برای جلبتوجه دیگران در جاده چنین کاری میکنند. وقتی پدال گاز را با شدت فشار میدهید، خودرو بلافاصله شروع به افزایش سرعت میکند و در نتیجه فشار زیادی به موتور، لاستیکها و سیستم گیربکس وارد میشود.
حتی خودروهای پرفورمنس که برای تحمل شرایط سخت ساخته شدهاند نیز هنگام شتابگیری ناگهانی تحت فشار فوقالعاده زیادی قرار میگیرند. صدها قطعه فلزی مهندسیشده با یکدیگر درگیر میشوند و گشتاور بسیار زیادی ایجاد میکنند و این فشار فقط به گیربکس محدود نمیشود. کل مجموعه انتقال قدرت، از مبدل گشتاور گرفته تا مجموعه نهایی انتقال نیرو، هزاران نقطه بالقوه برای خرابی دارد؛ بدون اینکه فرسایش را نیز در نظر بگیریم. اگر دلیل خوبی برای انجام این کار ندارید، شتابگیری شدید یکی از کارهایی است که برای محافظت از گیربکس اتوماتیک باید انجام دادن آن را متوقف کنید.
افزایش ناگهانی اصطکاک تا سطوح بسیار بالا میتواند باعث فرسایش لاستیکها شود و حتی احتمال ترکیدن یا پارگی آنها را افزایش دهد. این حرکت همچنین به موتور و قطعات آن، مانند یاتاقانها و پیستونها، آسیب میزند؛ قطعاتی که ناگهان مجبور میشوند با بار اضافی و غیرضروری مواجه شوند. در نتیجه، این قطعات ممکن است به مرور عملکرد خود را از دست بدهند، عمر مفیدشان کاهش یابد و در نهایت به تعمیرات پرهزینه یا حتی خرابی منجر شوند.
نادیده گرفتن تعویض روغن گیربکس
روغن گیربکس برای عملکرد صحیح و روان خودرو اهمیت حیاتی دارد. روغن گیربکس در یک خودروی اتوماتیک با ایفای نقش روانکننده، عامل خنککننده و محافظ آببندهای قطعات متحرک محفظه گیربکس، عملکرد بدون نقص سیستم انتقال قدرت را امکانپذیر میکند و باعث میشود تمام این قطعات فلزی متحرک بتوانند فشار ناشی از دمای بالا را تحمل کنند.
نقش اصلی روغن گیربکس جلوگیری از فرسایش و استهلاک ناشی از اصطکاک و انتقال گرمای تولیدشده برای جلوگیری از داغ شدن بیش از حد موتور و سیستم گیربکس است. تقریباً هر خودروی مجهز به گیربکس نیازمند تخلیه و تعویض روغن گیربکس است تا خواص محافظتی و احیاکننده روغن تازه شود. نشتی نیز یک خطر محسوب میشود؛ بنابراین همیشه باید مطمئن شوید مقدار مناسبی از روانکننده گیربکس در خودروی اتوماتیک شما وجود دارد.
تویوتا توصیه میکند روغن گیربکس خودروهای اتوماتیک هر 100 هزار تا 160 هزار کیلومتر، تعویض شود. با این حال، این فاصله میتواند به عواملی مانند شرایط آبوهوایی، وضعیت ترافیک و سبک رانندگی بستگی داشته باشد و در نتیجه متفاوت باشد. روغن گیربکس همچنین میتواند برای مقابله با یک نشتی جزئی تعویض یا به آن اضافه شود تا حتی یک گیربکس که اندکی آسیب دیده است، مدت بیشتری در شرایط سالم باقی بماند. در این شرایط، مکانیکها حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد از روغن مصرفشده را تخلیه کرده و به جای شستوشوی کامل سیستم، روغن تازه را جایگزین آن میکنند. نشانههایی مانند دشواری در تعویض دنده، صداهای غیرعادی ناشی از تماس و ساییده شدن قطعات به یکدیگر و تأخیر در شتابگیری میتوانند نشاندهنده نیاز به تعویض روغن باشند.