سرریز روغن موتور؛ اشتباهی ساده که میلیون‌ها تومان به خودرو آسیب می‌زند

در میان باورهای رایج اما نادرست در فرهنگ نگهداری خودرو، تصور محافظت بیشتر از موتور با ریختن روغن مازاد از جدی‌ترین رفتارهای اشتباه میان برخی مالکان خودرو به شمار می‌رود. برخلاف این تصور، سیستم روان کاری موتورهای احتراق داخلی طبق محاسبات دقیق مهندسی طراحی شده و هرگونه انحراف از ظرفیت استاندارد اعلام‌شده از سوی سازنده، عملکرد قطعات متحرک را مختل می‌کند.

مهم‌ترین پیامد افزایش حجم روغن در کارتل، بالا آمدن سطح مایع و تداخل آن با محور میل‌لنگ است. در شرایط استاندارد، لنگ‌های میل‌لنگ با فاصله‌ای ایمن بالای سطح روغن چرخش می‌کنند. با سرریز شدن روغن، وزنه موازنه‌های میل‌لنگ هنگام دوران با سرعت بالا درون مایع فرو می‌روند.

این برخورد مداوم، روغن را دچار هوادهی کرده و ساختار آن را به کفی متراکم تبدیل می‌کند. پمپ روغن قادر به انتقال حباب‌های هوا نیست؛ در نتیجه فشار جریان روان کاری در مجاری اصلی کاهش یافته و لایه محافظ میان قطعاتی مانند یاتاقان‌ها و میل‌سوپاپ از بین می‌رود. تداوم این وضعیت به اصطکاک مستقیم قطعات فلزی و در نهایت یاتاقان زدن موتور می‌انجامد.

حرکت میل‌لنگ درون حجم مازاد روغن، حجم بالایی از بخار و فشار هیدرواستاتیک در محفظه کارتل ایجاد می‌کند. این فشار داخلی ناخواسته، به آب‌بندها و واشرهای موتور منتقل می‌شود.

کاسه‌نمدهای جلو و عقب میل‌لنگ و واشر درب سوپاپ، نخستین بخش‌هایی هستند که تحت فشار غیرمجاز تغییر شکل داده یا آسیب می‌بینند. خروج روغن از کاسه‌نمد عقب میل‌لنگ علاوه بر کاهش سطح روان کار، می‌تواند با نفوذ به دیسک و صفحه کلاچ، عملکرد سیستم انتقال قدرت را مختل کرده و هزینه‌های تعمیراتی سنگینی به بار آورد.

سطح بالای روغن باعث پاشش بیش از حد آن به دیواره سیلندرها می‌شود. رینگ‌های پاک‌کننده پیستون در چنین شرایطی قادر به هدایت تمام روغن به سمت پایین نیستند؛ در نتیجه مقداری از مایع روان کار وارد محفظه احتراق شده و می‌سوزد.

سوزاندن روغن علاوه بر خروج دود آبی از اگزوز، موجب تشکیل رسوبات کربنی روی شمع‌ها و تاج پیستون می‌شود. پیامد دیگر این اتفاق، خروج باقی‌مانده‌های نسوخته همراه با گازهای خروجی و مسدود شدن شبکه‌های مبدل کاتالیستی یا همان کاتالیزور است که سیستم کاهش آلایندگی خودرو را از کار می‌اندازد.

غوطه‌وری اجزای متحرک موتور در مایعی با ویسکوزیته بالا، مقاومت سیالی شدیدی ایجاد می‌کند. موتور خودرو برای غلبه بر این مقاومت مجبور به صرف انرژی بیشتری است که این امر مستقیماً به کاهش شتاب، افت توان خروجی و افزایش مصرف سوخت خودرو منجر می‌شود.

شاخص‌های تعیین‌شده روی گیج روغن (Max و Min) محدوده ایمن کارکرد موتور را نشان می‌دهند. قرار داشتن سطح روغن در نزدیکی علامت حداکثر (بدون عبور از آن) ایده‌آل‌ترین وضعیت است. در صورت سرریز شدن اتفاقی روغن، تنها اقدام درست، تخلیه مقدار مازاد پیش از پیمایش‌های طولانی است.