یکی از ویژگیهایی که در خودروهای برقی ممکن است توجه راننده یا عابران را جلب کند، صدایی است که ظاهراً هیچ ارتباطی با عملکرد موتور ندارد. این خودروها در حالی که پیشرانه برقی آنها میتواند در سرعتهای پایین بسیار کمصدا باشد، عمداً صدایی تولید میکنند که از بیرون خودرو شنیده میشود. این صدا نه برای افزایش هیجان رانندگی، بلکه برای ایمنی عابران و سایر کاربران خیابان طراحی شده است.
خودروهای مجهز به موتور احتراق داخلی بهطور طبیعی صدای موتور و مجموعه انتقال قدرت تولید میکنند؛ اما در یک خودروی برقی، بهخصوص هنگام حرکت با سرعت پایین، این منبع صوتی بسیار ضعیفتر است. در نتیجه، ممکن است عابر پیاده متوجه نزدیک شدن خودرو نشود. در حقیقت خودروهای برقی و هیبریدی در سرعتهای پایین به دلیل صدای کمتر، تشخیص دشوارتری برای عابران دارند.
صدای مصنوعی خودرو برقی چه کاربردی دارد؟
برای حل این مشکل، خودروسازان از سیستمی با نام Acoustic Vehicle Alerting System یا AVAS استفاده میکنند. این سیستم یک صدای هشدار ایجاد میکند تا عابر بتواند حضور و حرکت خودرویی را که ممکن است از نظر صوتی بهسختی قابل تشخیص باشد، متوجه شود.
هدف AVAS فقط تولید یک صدای بلند نیست. استانداردهای ایمنی برای این صدا ویژگیهایی تعیین کردهاند تا عابر بتواند آن را بهعنوان صدای یک وسیله نقلیه تشخیص دهد. در استاندارد فدرال FMVSS 141 آمریکا، هدف سیستم این است که عابر بتواند حضور، جهت و وضعیت حرکت خودروی برقی یا هیبریدی را تشخیص دهد. این موضوع برای افراد نابینا و کمبینا اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا آنها نمیتوانند برای تشخیص نزدیک شدن خودرو به دیدن آن اتکا کنند.
چرا این صدا بیشتر در سرعت پایین شنیده میشود؟
با افزایش سرعت خودرو، صدای تماس لاستیک با آسفالت و همچنین صدای ناشی از جریان هوا بیشتر میشود؛ بنابراین در سرعتهای بالاتر، خودرو دیگر به اندازه سرعتهای پایین به صدای مصنوعی نیاز ندارد. به همین دلیل، سیستم AVAS معمولاً در محدوده سرعت پایین فعال است. مقررات اتحادیه اروپا برای این سیستم، تولید خودکار صدا را از زمان حرکت خودرو تا حدود ۲۰ کیلومتر بر ساعت و همچنین هنگام دندهعقب در نظر گرفته است.
در مقررات کشور آمریکا نیز برای سرعتهای پایین، الزامات مشخصی برای شدت و ویژگیهای صوتی خودرو تعیین شده است. این الزامات به گونهای طراحی شدهاند که صدای خودرو در شرایط مختلف حرکت، از جمله حرکت با سرعت ثابت و دندهعقب، برای عابران قابل تشخیص باشد.
آیا خودروساز هر صدایی که بخواهد تولید میکند؟
خیر. اگرچه صدای خودروهای برقی میتواند بین مدلهای مختلف متفاوت باشد، اما این صدا باید الزامات قانونی مربوط به شدت و ویژگیهای صوتی را رعایت کند. برای نمونه، مقررات اتحادیه اروپا مقرر کردهاند که صدای AVAS باید اطلاعاتی درباره در حال کار بودن خودرو در اختیار عابران و سایر کاربران جاده قرار دهد و میتواند متناسب با سرعت خودرو تغییر کند. این صدا همچنین باید از نظر ماهیت، قابل تشخیص بهعنوان صدای یک وسیله نقلیه باشد.
بنابراین صدایی که از یک خودروی برقی هنگام حرکت آهسته شنیده میشود، در بسیاری از موارد صدای واقعی موتور یا گیربکس نیست؛ بلکه محصول یک سیستم ایمنی است که عمداً به خودرو اضافه شده است.
در پایان باید خاطرنشان ساخت خودروی برقی عمداً صدا تولید میکند چون بیصدایی بیش از حد در سرعتهای پایین میتواند تشخیص خودرو را برای عابران دشوار کند. سیستم AVAS با ایجاد یک صدای کنترلشده، به عابر هشدار میدهد که خودرویی در حال نزدیک شدن یا حرکت است. این سیستم در واقع یکی از نمونههای جالب سازگاری فناوری خودروهای برقی با الزامات ایمنی جادهای است؛ جایی که سکوت بیشتر پیشرانه، نیاز به ایجاد یک نشانه صوتی جدید را به وجود آورده است.