اگر به بخش عقب خودروهای امروزی نگاه کنید، در کنار دو چراغ ترمز اصلی که در دو طرف بدنه قرار گرفتهاند، معمولاً یک چراغ قرمز دیگر نیز در قسمت میانی و بالاتر دیده میشود. این چراغ که به چراغ ترمز سوم یا Center High-Mounted Stop Lamp (CHMSL) معروف است، جزو جزئیات تزئینی نیست و با هدف مشخصی به سیستم روشنایی خودرو اضافه شده است.
وظیفه چراغ موردبحث ساده به نظر میرسد: هنگامی که راننده پدال ترمز را فشار میدهد، این چراغ نیز روشن میشود و به راننده پشت سر هشدار میدهد که خودروی جلویی در حال کاهش سرعت یا توقف است؛ اما محل قرارگیری آن اهمیت زیادی دارد؛ زیرا چراغ ترمز سوم در مرکز و معمولاً بالاتر از چراغهای ترمز اصلی قرار گرفته است. این موقعیت باعث میشود چراغ در محدودهای قرار بگیرد که راننده خودروی پشت سر بیشتر به آن توجه میکند و از چراغهای عقب و راهنماهای دو طرف نیز متمایز باشد.
چرا دو چراغ ترمز کافی نیست؟
دو چراغ ترمز معمولی در بخشهای چپ و راست عقب خودرو قرار دارند. در بسیاری از خودروها، این چراغها در کنار چراغهای موقعیت، راهنما و سایر اجزای روشنایی قرار گرفتهاند؛ بنابراین ممکن است در نگاه سریع راننده پشت سر، تشخیص اینکه خودرو در حال ترمزگیری است دشوارتر شود.
چراغ ترمز سوم با قرار گرفتن در مرکز خودرو، یک علامت نوری مستقلتر ایجاد میکند. از آنجا که این چراغ از چراغهای اصلی فاصله دارد، هنگام ترمزگیری الگوی روشنایی مشخصتری در عقب خودرو شکل میگیرد. قرار گرفتن چراغ در مرکز و در ارتفاع بالاتر یکی از ویژگیهایی است که میتواند پیام ترمزگیری را برای راننده پشت سر برجستهتر کند.
ارتفاع این چراغ یک مزیت دیگر نیز دارد. در ترافیک متراکم، ممکن است چراغهای پایین خودرو تا حدی پشت خودروهای دیگر پنهان شوند؛ اما چراغ بالا مرتفع در بعضی شرایط میتواند از میان شیشه خودروهای جلویی نیز قابل مشاهده باشد. به همین دلیل، این چراغ فقط یک نسخه اضافه از چراغهای ترمز نیست، بلکه جایگاه متفاوت آن برای افزایش قابلیت دیده شدن طراحی شده است.
آیا چراغ ترمز سوم واقعاً تصادف را کاهش میدهد؟
مطالعات انجامشده درباره CHMSL نشان دادهاند که این چراغ میتواند در کاهش تصادفهای از عقب مؤثر باشد. در یک ارزیابی اولیه NHTSA، خودروهای مدل ۱۹۸۶ مجهز به چراغ ترمز مرکزی در مقایسه با خودروهای مدل ۱۹۸۵، ۲۲ درصد احتمال کمتری برای درگیر شدن در تصادف از عقب هنگام ترمزگیری داشتند.
یک مطالعه ششساله نیز کاهش حدود ۵ درصدی تصادفهای از عقب را در خودروهای مجهز به این چراغ نسبت به میزان مورد انتظار گزارش کرد. این اعداد نشان میدهند که هدف اصلی چراغ ترمز سوم، افزایش زمان واکنش راننده پشت سر و کاهش احتمال برخورد در شرایط ترمزگیری است؛ هرچند میزان اثر آن بسته به شرایط ترافیک و نوع تصادف متفاوت خواهد بود.
چرا چراغ ترمز سوم معمولاً وسط خودرو قرار دارد؟
قرار گرفتن این چراغ در خط مرکزی خودرو یک انتخاب تصادفی نیست. وقتی دو چراغ ترمز در طرفین و یک چراغ در مرکز روشن میشوند، الگوی مشخصی ایجاد میشود که توجه راننده را سریعتر به کاهش سرعت خودروی جلویی جلب میکند. به همین دلیل، مقررات ایمنی نیز برای محل نصب چراغ ترمز مرکزی الزامات مشخصی تعیین کردهاند. استفاده از این چراغ در خودروهای سواری آمریکا از مدل سال ۱۹۸۶ به تجهیزات استاندارد تبدیل شد؛ الزامی که پس از پژوهشها و آزمایشهای مختلف درباره نقش آن در جلوگیری از برخوردهای عقب شکل گرفت.
پایان سخن اینکه چراغ ترمز سوم برای آن طراحی شده است که پیام ترمزگیری خودرو سریعتر و واضحتر به راننده پشت سر منتقل شود. قرار گرفتن آن در مرکز و ارتفاع بالاتر، باعث میشود از چراغهای دیگر متمایز باشد و در برخی شرایط دید بهتری ایجاد کند؛ بنابراین این چراغ کوچک، برخلاف ظاهر سادهاش، یکی از تجهیزات ایمنی مهم خودروهای مدرن است.