گردش هوای داخل کابین خودرو؛ چه زمانی مفید و چه زمانی خطرناک است؟

در بیشتر خودروها دکمه‌ای با علامت یک خودرو و فلشی که داخل کابین می‌چرخد وجود دارد. این دکمه، حالت گردش هوای داخل کابین خودرو یا Recirculation را فعال می‌کند. در این حالت، سیستم تهویه تا حد زیادی هوای داخل کابین را دوباره به گردش درمی‌آورد و ورود هوای بیرون را کاهش می‌دهد. همین قابلیت ساده می‌تواند در بعضی شرایط بسیار مفید باشد، اما استفاده مداوم از آن نیز همیشه انتخاب مناسبی نیست.

دلیل اصلی این تفاوت، تعادل میان دو موضوع است: جلوگیری از ورود آلاینده‌های بیرون و تأمین هوای تازه برای سرنشینان. پژوهش‌های انجام‌شده روی کیفیت هوای کابین نشان داده‌اند که حالت گردش داخلی می‌تواند ورود ذرات معلق به کابین را کاهش دهد، اما هم‌زمان باعث افزایش غلظت دی‌اکسیدکربن ناشی از تنفس سرنشینان می‌شود.

یکی از بهترین زمان‌ها برای استفاده از گردش داخلی، زمانی است که هوای بیرون آلوده یا دارای بوی نامطبوع است. هنگام عبور از تونل، قرار گرفتن پشت خودرویی با دود اگزوز زیاد یا حرکت در خیابان‌های پرترافیک، بستن مسیر ورود هوای بیرون می‌تواند ورود بخشی از آلاینده‌ها به کابین را کاهش دهد.

مطالعات انجام‌شده روی خودروها نیز این موضوع را تأیید می‌کنند. در یک پژوهش، استفاده از حالت گردش داخلی باعث کاهش قابل توجه نسبت ذرات معلق داخل کابین به هوای بیرون شد. پژوهشی دیگر نیز نشان داده است که گردش داخلی می‌تواند ورود ذرات ریز و فوق‌ریز ناشی از ترافیک را محدود کند.

این حالت در زمان استفاده از کولر نیز کاربرد دارد. وقتی هوای خنک داخل کابین دوباره در سیستم تهویه گردش می‌کند، سیستم لازم نیست برای خنک کردن مداوم هوای گرم بیرون انرژی زیادی مصرف کند. در نتیجه، رسیدن کابین به دمای مطلوب سریع‌تر می‌شود و فشار کاری سیستم تهویه نیز می‌تواند کاهش پیدا کند.

مشکل زمانی ایجاد می‌شود که گردش داخلی برای مدت طولانی و بدون ورود هوای تازه ادامه پیدا کند. سرنشینان با تنفس، دی‌اکسیدکربن تولید می‌کنند و اگر تبادل هوا با محیط بیرون محدود شود، غلظت این گاز در کابین افزایش می‌یابد.

یک مطالعه جدید در شرایط رانندگی واقعی نشان داده است که حالت گردش داخلی، ورود ذرات ریز به کابین را به‌طور مؤثری کاهش می‌دهد، اما در عوض در صورت تهویه ناکافی می‌تواند غلظت دی‌اکسیدکربن را به بیش از ۴۰۰۰ قسمت در میلیون برساند. در همان مطالعه، استفاده از هوای تازه توانست غلظت دی‌اکسیدکربن را پایین‌تر نگه دارد. بنابراین، در سفرهای طولانی و زمانی که چند سرنشین داخل خودرو حضور دارند، بهتر است سیستم تهویه برای مدتی روی هوای تازه قرار گیرد تا هوای داخل کابین تعویض شود.

رطوبت موجود در هوای بازدم سرنشینان می‌تواند به مرور در کابین افزایش پیدا کند. اگر در همین شرایط گردش داخلی هوا نیز ادامه داشته باشد، احتمال تشکیل بخار روی شیشه‌ها بیشتر می‌شود؛ موضوعی که می‌تواند دید راننده را کاهش دهد.

به همین دلیل، برخی خودروها هنگام انتخاب حالت بخارگیر شیشه جلو، گردش داخلی هوا را غیرفعال می‌کنند. همچنین برخی خودروسازان در راهنمای برخی محصولات خود توصیه می‌کنند برای جلوگیری از افزایش رطوبت داخل خودرو، از فعال نگه داشتن دائمی گردش داخلی خودداری شود.

هیچ‌کدام در همه شرایط انتخاب بهتر نیستند. اگر هوای بیرون آلوده، پر از دود یا دارای بوی نامطبوع باشد، گردش داخلی هوا در خودرو انتخاب مناسب‌تری است. در مقابل، برای سفرهای طولانی، حضور چند سرنشین و زمانی که کیفیت هوای بیرون مناسب است، ورود هوای تازه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

بهترین روش، استفاده متناسب از هر دو حالت است؛ یعنی گردش داخلی برای کاهش ورود آلاینده‌های بیرون یا خنک شدن سریع کابین و هوای تازه برای جلوگیری از تجمع دی‌اکسیدکربن و رطوبت. حتی برخی خودروهای جدید می‌توانند بر اساس شرایط، حالت گردش داخلی را به‌صورت خودکار تغییر دهند.

در پایان باید گفت گردش هوای داخل کابین خودرو نه یک قابلیت مضر است و نه حالتی که باید همیشه فعال باشد. این سیستم زمانی بیشترین فایده را دارد که هدف، محدود کردن ورود آلاینده‌های بیرون یا خنک کردن سریع‌تر کابین باشد. در مقابل، استفاده طولانی‌مدت از آن، به‌خصوص با چند سرنشین، می‌تواند موجب افزایش دی‌اکسیدکربن و رطوبت شود؛ بنابراین انتخاب درست بین هوای تازه و گردش داخلی، باید بر اساس شرایط محیط، تعداد سرنشینان و وضعیت شیشه‌ها انجام شود.