چرا خودرو در ترافیک جوش می‌آورد اما در جاده خنک می‌شود؟

یکی از حالت‌های نسبتاً رایج خرابی سیستم خنک کاری این است که آمپر خودرو در ترافیک بالا می‌رود، اما به‌محض حرکت در جاده یا رسیدن به سرعت بالاتر، دوباره به محدوده عادی بازمی‌گردد. این اتفاق معمولاً به آن معنا نیست که موتور در جاده مشکلی ندارد؛ بلکه جریان هوای بیشتر، ضعف موجود در سیستم خنک کاری را موقتاً پنهان می‌کند.

رادیاتور برای دفع گرمای مایع خنک‌کننده به جریان هوا نیاز دارد. هنگام حرکت در جاده، هوای بیرون به‌صورت طبیعی از جلو وارد شبکه رادیاتور می‌شود و گرما را از پره‌ها می‌گیرد؛ اما در ترافیک سنگین یا هنگام توقف، این جریان طبیعی تقریباً از بین می‌رود و فن رادیاتور باید هوا را از میان رادیاتور عبور دهد. اگر فن یا یکی از اجزای مرتبط با آن درست کار نکند، دمای موتور در حالت توقف افزایش پیدا می‌کند.

در چنین شرایطی، فن رادیاتور یکی از نخستین قطعاتی است که باید بررسی شود. فن ممکن است اصلاً روشن نشود، با سرعت کافی نچرخد یا فقط یکی از دورهای آن کار کند. خرابی موتور فن، سوختن فیوز، ایراد رله، نقص سیم‌کشی یا مشکل سنسور دمای مایع خنک‌کننده، از عواملی هستند که می‌توانند فرمان روشن شدن فن را مختل کنند.

در خودروهای قدیمی‌تر، خرابی کلاچ فن مکانیکی نیز ممکن است باعث شود پره‌ها با سرعت لازم نچرخند. در این حالت، حرکت خودرو در جاده جریان هوای کافی ایجاد می‌کند و مشکل کمتر دیده می‌شود، اما در ترافیک، نبود عملکرد مناسب فن خود را نشان می‌دهد.

گاهی فن سالم است، اما هوا نمی‌تواند به‌خوبی از رادیاتور عبور کند. تجمع گردوغبار، حشرات، برگ، گل‌ولای و ذرات جاده در سطح رادیاتور یا کندانسور کولر، جریان هوا را محدود می‌کند. خم شدن پره‌های ظریف رادیاتور نیز می‌تواند توانایی آن در انتقال گرما را کاهش دهد.

گرفتگی داخلی رادیاتور بر اثر رسوبات، زنگ‌زدگی یا استفاده از مایع خنک‌کننده نامناسب نیز گردش مایع و دفع حرارت را مختل می‌کند. این مشکل ممکن است در جاده کمتر محسوس باشد، زیرا سرعت بالاتر تا حدی کمبود ظرفیت خنک کاری را جبران می‌کند؛ اما در ترافیک، سیستم به حداکثر توان خود نزدیک می‌شود.

پایین بودن سطح مایع خنک‌کننده، وجود نشتی در شیلنگ‌ها، رادیاتور، واترپمپ یا اتصالات و همچنین ورود هوا به مدار، از دیگر علت‌های احتمالی هستند. وقتی مقدار مایع کافی نباشد، انتقال گرما از موتور به رادیاتور به‌درستی انجام نمی‌شود. در این وضعیت ممکن است بخاری کابین نیز گاهی باد سرد بزند یا سطح مایع در مخزن انبساط مرتب کاهش پیدا کند.

بررسی سطح مایع باید فقط زمانی انجام شود که موتور کاملاً سرد است. باز کردن درِ رادیاتور یا مخزن تحت فشار در حالت داغ می‌تواند باعث پاشش مایع جوشان و سوختگی شدید شود.

ترموستات وظیفه دارد جریان مایع خنک‌کننده را پس از رسیدن موتور به دمای کاری تنظیم کند. اگر ترموستات در وضعیت بسته گیر کند، گردش مایع کاهش می‌یابد و موتور داغ می‌شود. خرابی یا فرسودگی واترپمپ نیز می‌تواند گردش مایع را ضعیف کند.

روشن بودن کولر در ترافیک، بار حرارتی بیشتری به سیستم وارد می‌کند؛ زیرا کندانسور کولر در جلوی رادیاتور قرار دارد و گرمای خود را به جریان هوا منتقل می‌کند. اگر فن یا رادیاتور از قبل ضعیف باشد، استفاده از کولر ممکن است افزایش دما را سریع‌تر کند.

اگر آمپر از محدوده عادی بالاتر رفت، کولر را خاموش و در نخستین محل امن توقف کنید. در صورت مشاهده بخار، بوی شدید مایع خنک‌کننده یا رسیدن آمپر به محدوده قرمز، ادامه رانندگی می‌تواند به واشر سرسیلندر، سرسیلندر و دیگر قطعات موتور آسیب بزند. نباید برای پایین آوردن دما، درِ رادیاتور داغ را باز کرد یا روی موتور آب سرد ریخت.

خودرویی که فقط در ترافیک جوش می‌آورد، احتمالاً با مشکلی در فن، جریان هوا یا ظرفیت خنک کاری مواجه است. پایین آمدن آمپر در جاده به معنای رفع ایراد نیست؛ بلکه ممکن است تنها نتیجه جریان هوای بیشتر باشد. تشخیص دقیق باید با بررسی فن، فیوز و رله، سطح مایع، نشتی، رادیاتور، ترموستات و واترپمپ انجام شود.