خرید خودروی دستدوم گاهی با یک ابهام مهم همراه است: مشخص نیست تسمه تایم چه زمانی تعویض شده و چه مقدار از عمر آن باقی مانده است. در چنین شرایطی، نباید صرفاً به گفته فروشنده، ظاهر تسمه یا کارکرد فعلی خودرو اعتماد کرد. تسمه تایم قطعهای مصرفی است و خرابی آن ممکن است باعث برخورد سوپاپها و پیستونها و وارد شدن آسیب جدی به موتور شود. زمان تعویض تسمه باید بر اساس توصیه خودروساز یا سازنده قطعه تعیین شود و تأخیر در این کار میتواند به خرابی شدید موتور منجر شود.
ابتدا سوابق خودرو را پیدا کنید
نخستین اقدام، بررسی دفترچه سرویس، فاکتورهای تعمیرگاه، برچسب تعویض تسمه در محفظه موتور و سوابق ثبتشده در نمایندگی یا تعمیرگاه قبلی است. گاهی تاریخ تعویض روی برچسبی کنار قاب تسمه یا روی درپوش موتور درج شده است. اگر خودرو از مالک قبلی خریداری شده، بهتر است فاکتور تعویض تسمه، نام تعمیرگاه و میزان کارکرد خودرو در زمان انجام سرویس درخواست شود.
در صورتی که هیچ مدرک قابلاعتمادی وجود ندارد، تاریخ تعویض را نامشخص در نظر بگیرید؛ نه اینکه آن را بر اساس حدس یا ظاهر قطعه تعیین کنید.
دفترچه خودرو، مرجع اصلی زمانبندی است
فاصله تعویض تسمه تایم در خودروهای مختلف یکسان نیست. برخی سازندگان زمانبندی را بر اساس مسافت پیموده شده، برخی بر اساس تعداد سال و برخی بر مبنای هر دو معیار تعیین میکنند. برای نمونه، تویوتا در برخی مدلهای مجهز به تسمه تایم، تعویض دورهای در حدود ۱۰۰ هزار کیلومتر را توصیه کرده است؛ درحالیکه برای موتورهای مجهز به زنجیر تایم، برنامه سرویس متفاوتی وجود دارد.
بنابراین نباید عددی مانند ۶۰، ۸۰ یا ۱۰۰ هزار کیلومتر را به همه خودروها تعمیم داد. نوع موتور، مدل خودرو، شرایط آبوهوایی، میزان استفاده، ترافیک سنگین و سابقه نگهداری میتوانند بر عمر تسمه اثر بگذارند.
آیا تعمیرکار میتواند عمر تسمه را از روی ظاهر تشخیص دهد؟
باز کردن قاب و بررسی ظاهری تسمه میتواند نشانههایی مانند ترک، ساییدگی، روغنی شدن، پارگی دندانهها یا آسیب لبهها را آشکار کند؛ اما ظاهر سالم تسمه، تضمینکننده سلامت آن نیست. فرسودگی داخلی، کاهش استحکام مواد و آسیبهای ناشی از گذشت زمان همیشه با نگاه کردن به سطح تسمه قابلتشخیص نیستند.
به همین دلیل، اگر سابقه تعویض مشخص نباشد و خودرو به محدوده زمانی یا کیلومتری توصیهشده نزدیک شده باشد، تعویض پیشگیرانه معمولاً تصمیم مطمئنتری است. در این سرویس بهتر است فقط خود تسمه تعویض نشود؛ بلکه کشنده، هرزگردها و در صورت قرار داشتن واترپمپ در مجموعه تایم، وضعیت آن نیز بررسی و در صورت نیاز همراه تسمه تعویض شود.
تا زمان مشخص شدن وضعیت، چگونه رانندگی کنیم؟
اگر خودرو علائمی مانند صدای غیرعادی از قسمت تایم، لرزش موتور، بدکارکردن، نشتی روغن در اطراف قاب تسمه یا مشکل در استارت دارد، نباید موضوع را به تعویق انداخت. بااینحال، نبود این علائم نیز به معنای سالم بودن قطعی تسمه نیست؛ زیرا تسمه تایم ممکن است بدون هشدار قبلی پاره شود.
در نتیجه، اگر تاریخ تعویض تسمه تایم مشخص نیست، بهترین روش این است که سوابق بررسی شود، برنامه سرویس دقیق از دفترچه یا نمایندگی به دست آید و در صورت نبود مدرک معتبر، تعویض تسمه و متعلقات آن بهعنوان یک سرویس پیشگیرانه انجام شود. هزینه این کار معمولاً بسیار کمتر از خسارت ناشی از پارگی تسمه و تعمیر موتور خواهد بود.