لرزش موتور، افت شتاب، بد روشن شدن و روشن شدن چراغ چک از علائمی هستند که ممکن است راننده را به خرابی سیستم جرقهزنی مشکوک کنند؛ اما این نشانهها بهتنهایی مشخص نمیکنند که مشکل از شمع است یا کوئل. هر دو قطعه در ایجاد جرقه نقش دارند و خرابی هرکدام میتواند باعث ناقص سوزی شود. برای تشخیص درست باید رفتار خودرو، وضعیت شمعها و در صورت نیاز دادههای دستگاه عیبیاب بررسی شود.
خرابی شمع معمولاً چه نشانههایی دارد؟
شمع فرسوده یا معیوب ممکن است باعث بد روشن شدن موتور، لرزش و افت توان شود. افزایش فاصله بین الکترودها در اثر فرسودگی نیز باعث میشود برای ایجاد جرقه به ولتاژ بیشتری نیاز باشد و احتمال تک کار کردن موتور و سوختن ناقص بنزین، بهخصوص هنگام شتابگیری، افزایش پیدا کند.
باز کردن و بررسی ظاهری شمع نیز اطلاعات مهمی در اختیار تعمیرکار قرار میدهد. رسوبات سیاه، آثار روغن، فرسودگی الکترود یا ترک عایق سرامیکی میتوانند نشانه وجود مشکل باشند. البته سیاه شدن یا روغنی شدن شمع لزوماً به معنای خراب بودن خود شمع نیست و ممکن است به مشکلات مخلوط سوخت و هوا، روغنسوزی یا سایر ایرادهای موتور مربوط باشد.
خرابی کوئل چه تفاوتی دارد؟
کوئل وظیفه دارد ولتاژ پایین سیستم برق خودرو را به ولتاژ بسیار بالاتری تبدیل کند تا انرژی لازم برای ایجاد جرقه در شمع فراهم شود؛ بنابراین وقتی کوئل دچار ایراد شود، ممکن است جرقه در یک سیلندر به اندازه کافی قوی یا پایدار نباشد. نتیجه میتواند لرزش موتور، تک کار کردن موتور، افت قدرت، افزایش مصرف سوخت و مشکلات مربوط به روشن شدن موتور باشد.
یکی از سرنخهای مهم، ارتباط مشکل با یک سیلندر مشخص است. در خودروهایی که برای هر سیلندر کوئل جداگانه دارند، دستگاه عیبیاب میتواند سیلندر دارای ناقص سوزی را مشخص کند. با این حال، ثبت خطای یک سیلندر به معنی خراب بودن قطعی کوئل همان سیلندر نیست و شمع، سیمکشی، سوکت و حتی مشکلات سوخترسانی نیز باید بررسی شوند.
چطور مشکل شمع را از کوئل تشخیص دهیم؟
اگر یک سیلندر مشخص دچار ناقص سوزی شده باشد، یکی از روشهای تشخیصی این است که پس از بررسیهای اولیه، قطعات مشابه بین سیلندرها جابهجا شوند و رفتار خطا بررسی شود. برای مثال، اگر با جابهجایی کوئل، خطای ناقص سوزی نیز به سیلندر دیگری منتقل شود، احتمال خرابی کوئل افزایش پیدا میکند. همین منطق را میتوان در شرایط مناسب برای بررسی شمع نیز به کار برد.
با این حال، تشخیص حرفهای نباید فقط بر اساس تعویض آزمایشی قطعات انجام شود. تجهیزات تخصصی میتوانند عملکرد مدار اولیه و ثانویه سیستم جرقهزنی و سیگنالهای مربوط به کوئل را بررسی کنند. در این حالت استفاده از تجهیزات اندازهگیری برای بررسی تغذیه، عملکرد کوئل، سیمکشی و مدار ولتاژ بالای سیستم جرقهزنی برای تشخیص دقیقتر توصیه میشود.
بنابراین باید گفت اگر خودرو لرزش دارد یا چراغ چک روشن شده است، تعویض همزمان شمع و کوئل بدون تشخیص علت، روش مناسبی نیست. بررسی وضعیت شمع، کدهای خطا، جابهجایی کنترلشده قطعات و در صورت نیاز اندازهگیری تخصصی، میتواند مشخص کند مشکل از کدام بخش سیستم جرقهزنی است.