ضدیخ خالص ظرفیت کمتری نسبت به آب برای جذب و انتقال گرما دارد و استفاده از آن بدون رقیق‌سازی، موجب کاهش دفع حرارت و داغ‌شدن موتور می‌شود.
با نزدیک شدن فصل سرما، بعضی رانندگان برای محافظت بهتر از موتور خودرو تصور می‌کنند هرچه مقدار ضدیخ در سیستم خنک‌کننده بیشتر باشد، عملکرد آن بهتر خواهد بود. این تصور، به‌ویژه زمانی که به استفاده از ضدیخ خالص منجر شود، می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد. ضدیخ برای جلوگیری از یخ‌زدگی و خوردگی قطعات موتور ضروری است، اما استفاده از آن بدون ترکیب مناسب با آب ممکن است توان سیستم خنک‌کننده را برای دفع گرما کاهش داده و دمای موتور را افزایش دهد.
چرا ضدیخ خالص گرما را کمتر دفع می‌کند؟
برای درک این موضوع باید تفاوت میان ضدیخ و مایع خنک‌کننده را شناخت. ضدیخ غلیظ معمولاً بر پایه اتیلن‌گلیکول یا پروپیلن‌گلیکول ساخته می‌شود و حاوی افزودنی‌هایی برای محافظت از قطعات فلزی است. مایع خنک‌کننده موتور، در حالت معمول، از ترکیب ضدیخ و آب با نسبت مشخص تشکیل می‌شود.
آب توانایی بیشتری برای جذب و انتقال گرما نسبت به گلیکول دارد. به همین دلیل، هنگامی که ضدیخ خالص یا با غلظت بیش از حد در مدار خنک‌کننده استفاده شود، مایع در گردش نمی‌تواند گرمای موتور را به همان کارآمدی یک ترکیب استاندارد جذب و به رادیاتور منتقل کند. در نتیجه، دفع حرارت کاهش می‌یابد و موتور ممکن است در شرایط مشابه با دمای بالاتری کار کند. افزایش غلظت ضدیخ همچنین می‌تواند گرانروی مایع را افزایش دهد و بر رفتار آن در مدار خنک‌کننده اثر بگذارد.
بنابراین، بالاتر بودن نقطه جوش ضدیخ خالص به معنای بهتر خنک کردن موتور نیست. نقطه جوش، دمایی را نشان می‌دهد که مایع در شرایط معین شروع به جوشیدن می‌کند؛ اما توان انتقال گرما، موضوع متفاوتی است. یک مایع ممکن است دیرتر بجوشد، ولی در انتقال حرارت از موتور به رادیاتور عملکرد ضعیف‌تری داشته باشد.
بهترین نسبت ترکیب ضدیخ و آب چیست؟
برای بسیاری از خودروها، ترکیب ۵۰ درصد ضدیخ و ۵۰ درصد آب مقطر یا آب دی‌یونیزه، نسبت رایجی است. این ترکیب میان محافظت در برابر یخ‌زدگی، افزایش نقطه جوش و انتقال مناسب گرما تعادل برقرار می‌کند. بااین‌حال، نسبت دقیق به نوع خودرو، مشخصات مایع خنک‌کننده و شرایط آب‌وهوایی بستگی دارد؛ بنابراین، دستورالعمل سازنده خودرو باید مبنای انتخاب قرار گیرد.
افزودن آب به ضدیخ غلیظ باید با رعایت همین نسبت انجام شود. آب معمولی، به‌ویژه اگر املاح زیادی داشته باشد، ممکن است به تشکیل رسوب و خوردگی در سیستم خنک‌کننده کمک کند. از سوی دیگر، استفاده از آب خالص بدون ضدیخ نیز راه‌حل مناسبی نیست؛ زیرا محافظت لازم در برابر یخ‌زدگی و خوردگی را فراهم نمی‌کند و نقطه جوش ترکیب نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
اگر ضدیخ خالص داخل خودرو ریخته‌ایم چه کنیم؟
اگر به‌اشتباه ضدیخ غلیظ را بدون رقیق‌سازی وارد سیستم کرده‌اید، بهتر است غلظت مایع خنک‌کننده بررسی و ترکیب آن مطابق مشخصات سازنده اصلاح شود. برای این کار می‌توان از ابزار سنجش غلظت مایع خنک‌کننده یا خدمات تعمیرگاه استفاده کرد. در خودروهایی که از مایع خنک‌کننده آماده مصرف استفاده می‌کنند، نباید بدون بررسی دستورالعمل محصول آب یا ضدیخ دیگری به آن افزود.
همچنین، اگر نشانگر دمای موتور افزایش غیرعادی را نشان می‌دهد، نباید مشکل را صرفاً به نسبت ضدیخ نسبت داد؛ کمبود مایع، خرابی ترموستات، عملکرد نامناسب فن، گرفتگی رادیاتور یا اختلال در گردش مایع نیز می‌توانند عامل داغ شدن موتور باشند. هنگام بررسی سطح مایع، موتور باید کاملاً سرد باشد و درِ رادیاتور یا مخزن تحت فشار نباید در حالت داغ باز شود.
در نهایت باید گفت ضدیخ بیشتر همیشه به معنای محافظت بهتر نیست. ترکیب استاندارد ضدیخ و آب، مطابق توصیه سازنده، هم از موتور در برابر یخ‌زدگی و خوردگی محافظت می‌کند و هم به دفع مؤثر گرما کمک می‌کند.
