از خرابی واشر سر سیلندر تا خنک‌کن روغن؛ دلایل مخلوط شدن آب و روغن خودرو

مخلوط شدن آب و روغن موتور یکی از نشانه‌های نگران‌کننده در خودرو است که معمولاً با تغییر رنگ مایعات، ایجاد کف یا لجن و کاهش سطح آب یا روغن همراه می‌شود. مشاهده چنین علائمی می‌تواند راننده را به خرابی واشر سر سیلندر مشکوک کند؛ اما برخلاف تصور رایج، این قطعه تنها عامل احتمالی نیست و خرابی مبدل حرارتی روغن، ترک خوردن سر سیلندر یا بلوک موتور نیز می‌تواند باعث ارتباط مدار روغن‌کاری و خنک کاری شود.

یکی از نشانه‌های شناخته‌شده ورود آب یا مایع خنک‌کننده به روغن موتور، تغییر رنگ روغن و ایجاد حالتی شیری، کرم‌رنگ یا شبیه نسکافه است. گاهی نیز روی گیج روغن یا زیر درپوش محل ریختن روغن، کف و رسوبات روشن‌ رنگ دیده می‌شود. افزایش غیرعادی سطح روغن، بدون اضافه کردن آن و کاهش مداوم مایع خنک‌کننده نیز می‌تواند نشانه‌ای از این مشکل باشد.

با این حال، مشاهده لایه‌ای کرم‌رنگ زیر درپوش روغن همیشه به معنای خرابی واشر سر سیلندر نیست. در سفرهای کوتاه و هوای سرد، بخار آب ناشی از احتراق ممکن است در قسمت‌های خنک‌تر موتور متراکم شود و رسوبی شبیه خامه ایجاد کند؛ بنابراین، باید وضعیت روغن روی گیج، سطح مایع خنک‌کننده و سایر نشانه‌ها نیز بررسی شوند.

اگر هنگام بررسی مخزن انبساط یا رادیاتور، لایه‌ای چرب و تیره‌رنگ روی مایع خنک‌کننده مشاهده شود، احتمال ورود روغن به سیستم خنک کاری وجود دارد. یکی از دلایل مهم این اتفاق، خرابی خنک‌کن روغن یا مبدل حرارتی روغن و آب است. این قطعه در برخی موتورها برای تنظیم دمای روغن از مایع خنک‌کننده استفاده می‌کند و در صورت نشتی داخلی، دو سیال می‌توانند با یکدیگر مخلوط شوند.

خرابی واشر سر سیلندر، ترک در سر سیلندر یا بلوک موتور و آسیب دیدن مجاری داخلی نیز از دیگر دلایل احتمالی هستند. در بعضی خودروهای مجهز به گیربکس اتوماتیک، خرابی بخش خنک‌کن روغن گیربکس در داخل رادیاتور نیز می‌تواند باعث ورود روغن گیربکس به مایع خنک‌کننده شود؛ بنابراین هر آلودگی روغنی در مخزن انبساط الزاماً به معنای خرابی موتور نیست.

نخستین اقدام، متوقف کردن خودرو در محلی امن و خاموش کردن موتور است. اگر مایع خنک‌کننده وارد روغن شده باشد، ادامه کار موتور می‌تواند خاصیت روان کاری روغن را کاهش دهد و به یاتاقان‌های ثابت و متحرک، میل‌لنگ و سایر قطعات داخلی آسیب برساند. در چنین شرایطی، روشن نگه داشتن خودرو برای رسیدن به تعمیرگاه تصمیم درستی نیست و بهتر است از خودروبر استفاده شود.

در تعمیرگاه باید ابتدا منشأ نشتی مشخص شود. بررسی فشار سیستم خنک کاری، آزمایش گازهای احتراق در مایع خنک‌کننده، تست کمپرس یا نشتی سیلندرها و آزمایش فشار خنک‌کن روغن از روش‌های تشخیص هستند. پس از شناسایی علت، قطعه معیوب تعمیر یا تعویض می‌شود. سپس روغن موتور و فیلتر آن باید تعویض شوند و در صورت آلودگی سیستم خنک کاری، مدار نیز مطابق دستورالعمل سازنده شست‌وشو داده شود.

پس از رفع نشتی، صرفاً تعویض روغن و اضافه کردن ضدیخ برای اطمینان از سلامت خودرو کافی نیست. باید از برطرف شدن کامل آلودگی، عملکرد صحیح سیستم خنک کاری و ثابت ماندن سطح مایعات اطمینان حاصل شود. همچنین شلنگ‌ها و قطعات لاستیکی سیستم خنک کاری که در تماس با روغن قرار گرفته‌اند باید از نظر تورم، نرمی یا آسیب بررسی شوند.

در نهایت، مخلوط شدن آب و روغن را نباید با افزودن مکمل یا تعویض ساده مایعات برطرف‌شدنی دانست. ابتدا باید مسیر ورود سیال به مدار دیگر مشخص و تعمیر شود؛ در غیر این صورت، مشکل دوباره ظاهر خواهد شد و ممکن است هزینه تعمیر موتور به‌مراتب افزایش پیدا کند.