صدای غرش اگزوز معمولا ناشی از پوسیدگی قطعات یا خرابی واشر منیفولد است و بیتوجهی به آن خطر نفوذ گاز سمی مونوکسیدکربن به کابین را بههمراه دارد.
صدای غرش غیرعادی اگزوز یکی از نشانههایی است که نباید در خودرو نادیده گرفته شود. این صدا ممکن است بهتدریج افزایش پیدا کند یا پس از عبور از دستانداز، برخورد زیر خودرو با مانع یا روشن کردن موتور بهطور ناگهانی شنیده شود.
در بسیاری از موارد، علت اصلی به نشتی در مسیر خروج گازهای موتور مربوط است؛ اما خرابی منبع اگزوز، شکستگی لولهها و شل شدن اتصالات نیز میتوانند صدایی مشابه ایجاد کنند. تشخیص بهموقع این ایراد علاوه بر کاهش صدا، از ورود گازهای خطرناک به کابین و آسیب احتمالی به قطعات دیگر جلوگیری میکند.
چرا اگزوز خودرو صدای غرش میدهد؟
سیستم اگزوز وظیفه انتقال گازهای حاصل از احتراق به بیرون خودرو، کاهش صدای موتور و کنترل بخشی از آلایندگیها را بر عهده دارد. این مجموعه معمولاً از منیفولد دود، لولههای رابط، مبدل کاتالیستی، منبع اگزوز و لوله انتهایی تشکیل شده است. هرگونه سوراخ، ترک یا جداشدگی در این مسیر میتواند باعث شود گازها پیش از عبور از بخشهای کاهشدهنده صدا خارج شوند و صدای موتور بلندتر از حالت عادی به گوش برسد.
یکی از دلایل رایج، پوسیدگی و زنگزدگی لولهها و منبع اگزوز است. این قطعات در معرض رطوبت، تغییرات دمایی و ضربههای ناشی از حرکت خودرو قرار دارند. تجمع رطوبت و خوردگی تدریجی میتواند به ایجاد سوراخ یا ترک منجر شود. همچنین برخورد زیر خودرو با موانع، سنگ یا دستاندازهای شدید ممکن است لوله اگزوز را تغییر شکل دهد یا به اتصالات آن آسیب برساند.
نشتی منیفولد دود و واشر آن
نشتی همیشه از بخش انتهایی اگزوز اتفاق نمیافتد. منیفولد دود و واشر اتصال آن به سر سیلندر نیز از نقاطی هستند که ممکن است دچار نشتی شوند. ترکخوردگی منیفولد، شل شدن پیچها یا خرابی واشر میتواند باعث خروج گازهای داغ پیش از ورود به لوله اگزوز شود. در چنین شرایطی، صدا معمولاً از قسمت جلوی خودرو و اطراف موتور شنیده میشود و ممکن است هنگام سرد بودن موتور یا شتابگیری شدت بیشتری داشته باشد.
خرابی اتصال منیفولد به لوله اگزوز نیز میتواند صدایی شبیه تقتق، پفپف یا غرش ایجاد کند. گاهی این صدا با افزایش دور موتور بلندتر میشود؛ زیرا حجم گازهای خروجی افزایش پیدا میکند. در برخی خودروها، نشتی در این قسمت میتواند بر عملکرد حسگر اکسیژن و تنظیم مخلوط سوخت و هوا نیز تأثیر بگذارد.
خرابی منبع اگزوز و لولههای رابط
منبع اگزوز با استفاده از محفظهها و مسیرهای داخلی، شدت صدای حاصل از احتراق را کاهش میدهد. اگر بدنه آن بر اثر زنگزدگی سوراخ شود یا اجزای داخلیاش آسیب ببینند، صدای خروجی موتور ممکن است بمتر و بلندتر شود. در این حالت، حتی اگر نشتی بزرگی در مسیر وجود نداشته باشد، خودرو صدایی شبیه غرش تولید میکند.
لوله خرطومی یا اتصال انعطافپذیر اگزوز نیز ممکن است بر اثر لرزش مداوم موتور، فرسودگی یا کشیدگی ترک بخورد. از آنجا که این قطعه حرکت نسبی موتور و مجموعه اگزوز را جذب میکند، آسیبدیدگی آن معمولاً با صدای غیرعادی و گاهی لرزش همراه است. شل شدن بستها و خرابی پایههای نگهدارنده نیز میتواند باعث برخورد لولهها با بدنه و ایجاد صدای کوبش یا تقتق شود.
نشانههای نشتی اگزوز چیست؟
افزایش ناگهانی صدای موتور، شنیدن صدای پفپف یا هیس از زیر خودرو، بوی دود در اطراف کابین و مشاهده دوده سیاه در محل اتصالات از نشانههای احتمالی نشتی هستند. کاهش شتاب یا روشن شدن چراغ هشدار موتور نیز ممکن است در برخی موارد رخ دهد؛ بهخصوص اگر نشتی در نزدیکی حسگر اکسیژن باشد و اطلاعات نادرستی به واحد کنترل موتور ارسال کند. با این حال، هیچیک از این علائم بهتنهایی محل دقیق نشتی را مشخص نمیکند.
نکته مهمتر، خطر مونوکسیدکربن است. این گاز بیرنگ و بیبو است و میتواند از طریق نشتی سیستم اگزوز وارد کابین شود؛ بنابراین، نبود بوی دود به معنای ایمن بودن خودرو نیست. اگر بوی گازهای خروجی در کابین احساس میشود یا احتمال ورود دود وجود دارد، باید در محل امن توقف کرد، سرنشینان را به هوای آزاد منتقل کرد و خودرو را برای بررسی به تعمیرگاه رساند.
چگونه نشتی اگزوز را برطرف کنیم؟
برای تشخیص دقیق، باید تمام مسیر اگزوز از منیفولد تا لوله انتهایی بررسی شود. تعمیرکار با مشاهده ترکها، سوراخها، آثار دوده، اتصالات و بستها میتواند محل احتمالی نشتی را پیدا کند. در مواردی که نشتی با چشم مشخص نیست، استفاده از دستگاه دود یا تجهیزات آزمایش فشار به شناسایی محل خروج گاز کمک میکند. این بررسی باید در شرایط ایمن و با رعایت فاصله از قطعات داغ انجام شود.
روش تعمیر به محل و شدت آسیب بستگی دارد. اگر مشکل از واشر یا اتصال باشد، تعویض واشر و اصلاح اتصال میتواند کافی باشد. لوله خرطومی ترکخورده، منبع پوسیده یا لوله سوراخشده نیز معمولاً به تعویض قطعه آسیبدیده نیاز دارد. جوشکاری ممکن است برای برخی ترکها و آسیبهای محدود، با توجه به جنس و وضعیت قطعه، قابل استفاده باشد؛ اما در قطعاتی که خوردگی گسترده دارند، تعویض راهکار مطمئنتری است. استفاده از چسب و نوارهای مخصوص اگزوز نیز نباید جایگزین تعمیر اصولی و دائمی شود.
در مجموع اگر صدای اگزوز خودرو بهتازگی تغییر کرده است، بهتر است پیش از بزرگتر شدن نشتی و آسیب به سایر قطعات، سیستم خروج دود بررسی شود. ادامه رانندگی با اگزوز معیوب، بهویژه در صورت احتمال ورود گازهای خروجی به کابین، میتواند خطرناک باشد.