روشن شدن چراغ EPS از افت ولتاژ یا خرابی سنسورها خبر میدهد و با سنگین کردن فرمان، ادامه رانندگی را دشوار و ناایمن میسازد.
چراغ هشدار فرمان برقی یکی از نشانگرهای مهم صفحه آمپر خودروهای مجهز به سیستم فرمان کمکی الکتریکی (EPS) است. این چراغ معمولاً با نماد غربیلک فرمان و گاهی علامت تعجب نمایش داده میشود. روشن ماندن آن پس از راهاندازی خودرو میتواند از اختلال در عملکرد سامانه فرمان خبر دهد.
در چنین شرایطی ممکن است نیروی کمکی موتور برقی کاهش پیدا کند یا کاملاً از مدار خارج شود؛ در نتیجه چرخاندن فرمان، بهویژه هنگام پارک یا حرکت با سرعت کم، دشوارتر خواهد شد. البته روشن شدن کوتاهمدت چراغ هنگام باز کردن سوئیچ، در بسیاری از خودروها بخشی از آزمایش اولیه نشانگرهاست و اگر پس از روشن شدن خودرو خاموش شود، بهتنهایی نشانه خرابی نیست.
فرمان برقی چگونه کار میکند؟
در سیستم EPS، یک موتور الکتریکی به ستون فرمان یا مجموعه جعبه فرمان کمک میکند تا راننده برای چرخاندن چرخها نیروی کمتری وارد کند. واحد کنترل الکترونیکی با دریافت اطلاعات حسگر گشتاور فرمان، زاویه فرمان و سرعت خودرو، میزان نیروی کمکی مورد نیاز را محاسبه میکند.
برخلاف فرمان هیدرولیک، این سیستم برای ایجاد نیروی کمکی به پمپ و روغن هیدرولیک متکی نیست و از انرژی الکتریکی خودرو استفاده میکند. به همین دلیل، بررسی سطح روغن هیدرولیک راهکاری برای رفع هشدار EPS نیست.
دلایل روشن شدن چراغ هشدار فرمان برقی
یکی از علتهای مهم، افت ولتاژ باتری یا اختلال در سیستم شارژ است. موتور برقی فرمان به جریان قابل توجهی نیاز دارد و اگر باتری ضعیف باشد، دینام درست شارژ نکند یا اتصالات و اتصال بدنه دچار خوردگی و شلشدگی باشند، ولتاژ کافی به سیستم نمیرسد. در برخی خودروها، افت ولتاژ میتواند باعث ثبت خطا و غیرفعال شدن نیروی کمکی شود.
خرابی فیوز، سیمکشی یا سوکتهای مرتبط نیز ممکن است ارتباط و تغذیه مجموعه فرمان برقی را مختل کند. رطوبت، خوردگی پایهها، قطعی سیم یا آسیبدیدگی دستهسیم از مواردی هستند که باید بررسی شوند. گاهی نیز مشکل از حسگر گشتاور یا حسگر زاویه فرمان است؛ این قطعات اطلاعاتی را در اختیار واحد کنترل قرار میدهند و ارسال داده نادرست یا قطع ارتباط با آنها میتواند عملکرد EPS را مختل کند.
موتور الکتریکی فرمان و واحد کنترل آن نیز ممکن است بر اثر خرابی داخلی، گرما یا نقص الکترونیکی از کار بیفتند. در بعضی خودروها، چرخاندن پیوسته فرمان تا انتهای مسیر، بهخصوص وقتی خودرو ثابت است، باعث فعال شدن حفاظت حرارتی یا محدودیت جریان میشود. در این حالت نیروی کمکی ممکن است موقتاً کاهش یابد تا موتور و مدار کنترل آسیب نبینند. این وضعیت با خرابی دائمی یکسان نیست، اما اگر چراغ هشدار روشن بماند یا مشکل تکرار شود، باید بررسی شود.
چگونه مشکل را برطرف کنیم؟
اگر چراغ هشدار پس از روشن شدن موتور خاموش نشد یا حین رانندگی روشن شد، ابتدا سرعت را کاهش دهید و در نخستین محل امن توقف کنید. اگر فرمان ناگهان سنگین شده، از ادامه مسیر طولانی یا حرکت در ترافیک خودداری کنید؛ چون کنترل خودرو به نیروی بیشتری نیاز دارد. دفترچه راهنمای همان خودرو را نیز بررسی کنید، زیرا دستورالعمل سازندگان درباره توقف، خاموش و روشن کردن دوباره خودرو و ادامه حرکت یکسان نیست.
در مرحله بعد، وضعیت باتری، ولتاژ شارژ دینام، بستهای باتری، اتصال بدنه، فیوزها و سوکتهای سیستم باید بررسی شود. اگر این موارد سالم باشند، تعمیرکار با دستگاه عیبیاب به واحد کنترل EPS متصل میشود و کدهای خطا و دادههای حسگرها را میخواند.
کد خطا مسیر عیبیابی را مشخص میکند؛ برای مثال ممکن است به مدار موتور، حسگر گشتاور، حسگر زاویه فرمان یا ارتباط شبکهای خودرو اشاره داشته باشد. پس از تعمیر، در برخی مدلها پاک کردن خطا کافی نیست و باید تنظیم یا کالیبراسیون حسگر زاویه فرمان نیز مطابق دستورالعمل سازنده انجام شود.
آیا با روشن بودن چراغ فرمان برقی میتوان رانندگی کرد؟
در بسیاری از خودروها، با قطع نیروی کمکی، اتصال مکانیکی فرمان همچنان برقرار میماند و راننده میتواند چرخها را بچرخاند؛ اما فرمان بسیار سنگینتر میشود. این موضوع به معنی بیخطر بودن ادامه رانندگی نیست. اگر کنترل خودرو دشوار شده، چراغ همراه با هشدارهای دیگر روشن است یا فرمان رفتار غیرعادی دارد، خودرو باید در محل امن متوقف و برای بررسی یا حمل به تعمیرگاه اقدام شود. حتی اگر سنگینی فرمان احساس نشود، روشن ماندن چراغ را نباید نادیده گرفت؛ زیرا ممکن است سیستم خطایی ثبت کرده باشد که هنوز به کاهش محسوس نیروی کمکی منجر نشده است.
برای پیشگیری، باتری و سیستم شارژ را در سرویسهای دورهای بررسی کنید، از دستکاری سیمکشی و تعویض فیوز با آمپراژ نامناسب بپرهیزید و فرمان را برای مدت طولانی در انتهای مسیر نگه ندارید. تشخیص علت اصلی باید با بررسی کد خطا و قطعات مرتبط انجام شود؛ تعویض حدسی موتور یا مجموعه کامل فرمان برقی، بدون عیبیابی، میتواند هزینهای غیرضروری به مالک خودرو تحمیل کند.