چرا اکثر خودروهای امروزی لاستیک زاپاس ندارند؟

اگر به‌تازگی خودروی نو از مدل‌های بروز جهانی خریده باشید و با باز کردن کف صندوق‌عقب به‌جای لاستیک زاپاس با یک کیت پنچرگیری یا محفظه خالی روبه‌رو شده باشید، تنها نیستید. لاستیک زاپاس سال‌ها به‌عنوان یک ویژگی استاندارد در تمام خودروها وجود داشت اما به‌مرور کنار گذاشته شد. یکی از اصلی‌ترین دلایل این تصمیم، تلاش مهندسان برای کاهش وزن کلی خودرو است. یک مجموعه کامل زاپاس شامل لاستیک، رینگ، جک و آچار چرخ بین ۱۴ تا ۲۷ کیلوگرم به وزن خودرو اضافه می‌کند. شاید این عدد در نگاه اول زیاد به نظر نرسد اما خودروسازان برای رعایت استانداردهای سخت‌گیرانه آلایندگی و کاهش مصرف سوخت، روی تک‌تک کیلوگرم‌ها حساب باز می‌کنند. این موضوع در خودروهای برقی اهمیت دوچندانی دارد زیرا کاهش وزن مستقیماً به بهینه‌سازی انرژی و افزایش شعاع حرکتی خودرو کمک می‌کند تا راننده بتواند مسافت بیشتری را با یک‌بار شارژ طی کند.

خودروسازان به‌جای حمل یک چرخ زاپاس سنگین، به سراغ راه‌حل‌های جایگزین رفته‌اند. برخی از محصولات جدید به لاستیک‌های پنچررو مجهز شده‌اند که پس از افت فشار باد نیز می‌توانند مسافت کوتاهی را طی کنند تا خودرو به تعمیرگاه برسد. برخی دیگر نیز با کیت پنچری شامل چسب مخصوص و کمپرسور باد کوچک عرضه می‌شوند که برای ترمیم موقت پنچری‌های جزئی طراحی شده‌اند. منطق خودروسازان این است که اکثر رانندگان در طول دوران مالکیت خودرو شاید هرگز به زاپاس نیاز پیدا نکنند؛ بنابراین حمل دائمی یک مجموعه سنگین در تمام روزها غیرضروری است.

نمی‌توان انکار کرد که حذف زاپاس سود مالی خوبی هم برای سازندگان دارد. حذف رینگ، لاستیک، جک، ابزارها و زمان موردنیاز برای مونتاژ آن‌ها در خط تولید، هزینه‌های نهایی ساخت خودرو را کاهش می‌دهد. بااین‌حال، اکثر خودروسازان مدعی هستند که کاهش وزن و فضاسازی بهتر صندوق‌عقب دلایل اصلی این اقدام بوده است.

با وجود دلایل فنی خودروسازان، بسیاری از رانندگان متقاعد نشده‌اند که این تغییر ارزشش را داشته است. در انجمن‌های تخصصی مثل ردیت، مالکان خودرو بارها شکایت کرده‌اند که کیت‌های اسپری و کمپرسور هرگز جایگزین واقعی برای لاستیک زاپاس نیستند و شرکت‌ها آسایش راننده در شرایط اضطراری را فدای کاهش وزن و هزینه کرده‌اند. بزرگ‌ترین ایراد کیت‌های تعمیر این است که تنها برای نوع خاصی از پنچری‌ها کارایی دارند؛ برای مثال فرورفتن یک میخ در آج لاستیک شاید با چسب ترمیم شود اما در صورت پارگی دیواره لاستیک یا آسیب شدید، کیت پنچری عملاً بی‌مصرف است و راننده را ساعت‌ها در جاده معطل امداد خودرو می‌کند. بااین‌حال، گروهی از رانندگان نیز معتقدند لاستیک‌های امروزی نسبت به دهه‌های قبل بسیار مقاوم‌تر شده‌اند و ترجیح می‌دهند به‌جای تعویض چرخ در کنار جاده، با امداد خودرو تماس بگیرند. برای کسانی که مدام در مسیرهای طولانی، جاده‌های خاکی یا مناطق دورافتاده رانندگی می‌کنند، وجود زاپاس همچنان فاکتوری حیاتی قبل از خرید خودرو است.

با وجود این روند عمومی، لاستیک زاپاس به‌طور کامل منسوخ نشده است. پیکاپ‌ها، شاسی‌بلندهای آفرودی و خودروهایی که برای مسافرت‌های طولانی‌مدت طراحی شده‌اند همچنان با لاستیک زاپاس عرضه می‌شوند زیرا در شرایط خارج از جاده، داشتن زاپاس مرز بین ادامه مسیر و درماندگی در طبیعت است. بااین‌حال در کراس‌اوورها و سواری‌های شهری، زاپاس هم مانند پخش CD و دکمه‌های فیزیکی در حال تبدیل شدن به بخشی از تاریخ صنعت خودرو است که در کمتر خودروی جدیدی دیده می‌شود.