تاریخچه پیشرانه‌های ۱۸ سیلندر در خودرو، رؤیایی که محقق نشد

در دنیای خودرو، تعداد زیاد سیلندرهای موتور همیشه نماد قدرت و جذابیت بوده است و به همین دلیل، برخی خودروسازان سراغ موتورهای بزرگی مثل دوازده سیلندر در خودروهای لوکس و اسپرت گران‌قیمت می‌روند. برخی دیگر اما حتی به این تعداد سیلندر هم قانع نبودند و پا را فراتر گذاشتند. بیشترین تعداد سیلندری که تاکنون در خودروهای تولیدی دیده‌ایم، شانزده بوده که به‌نوعی با بوگاتی گره خورده است. بااین‌حال، حتی شانزده هم حد نهایی سیلندرها در موتور خودروها نبوده و برخی شرکت‌ها به موتور هجده سیلندر نیز فکر کرده‌اند! هرچند این موتورهای عظیم هیچ‌گاه زیر کاپوت خودروهای تولیدی قرار نگرفتند اما حتی در نمونه‌های آزمایشی یا ایده‌های روی کاغذ هم بسیار هیجان‌انگیز بودند.

مرسدس بنز

در دههٔ ۹۰ میلادی یعنی زمانی که هنوز سیستم‌های هیبریدی و توربوشارژرها رواج پیدا نکرده بودند، تنها راه خودروسازان برای تولید قدرت بیشتر، افزایش حجم موتور و تعداد سیلندرها بود. در آن سال‌ها، ب‌ام‌و توسعهٔ یک پیشرانهٔ عظیم ۶٫۷ لیتری V16 را برای سدان پرچم‌دار سری ۷ آغاز کرد و مرسدس در پاسخ به رقیب دیرینه، تصمیم به ساخت موتوری دیوانه‌وارتر یعنی ۸ لیتری ۱۸ سیلندر گرفت. این موتور قرار بود زیر کاپوت S کلاس نسل W140 قرار گیرد و با نام SEL 800 به بازار عرضه شود. این پیشرانهٔ که M216 نام گرفت، در اصل از سه موتور ۲٫۶ لیتری شش سیلندر خطی M103 مرسدس تشکیل شده بود که با زاویهٔ ۷۵ درجه به هم متصل شده و یک W متشکل از سه ردیف سیلندر شش‌تایی را ایجاد می‌کردند. هر سه ردیف به یک میل‌لنگ متصل بودند. قرار بود این موتور در دو نسخه تولید شود. نسخهٔ اول در هر سیلندر دو سوپاپ داشت اما نسخه‌ای قوی‌تر با پنج سوپاپ در هر سیلندر هم در نظر گرفته شده بود که طبق گزارش‌ها می‌توانست حدود ۶۸۰ اسب بخار قدرت و ۸۰۰ نیوتن متر گشتاور تولید کند درحالی‌که این ارقام در نسخهٔ دو سوپاپ ۴۹۰ اسب بخار و ۷۵۰ نیوتن متر بود.

بااین‌حال، موتور M216 به دلایل مختلف هیچ‌گاه به نتیجه نرسید. هرچند S کلاس نسل W140 خودروی بسیار بزرگی بود ولی نصب موتور عظیم W18 در سینهٔ این خودرو تقریباً غیرممکن بود. مشکل دیگر مدیریت حرارت بود که پیچیدگی زیادی را به دنبال داشت درحالی‌که مانع سوم مصرف سوخت وحشتناک یک نیروگاه ۸ لیتری هجده سیلندر بود دائم خریداران را به پمپ‌بنزین می‌کشاند. یکی دیگر از موانع بزرگ بر سر راه توسعهٔ موتور W18 مرسدس نیز هزینه بود که نهایتاً لغو این پروژه را به دنبال داشت. علاوه بر اینکه توسعهٔ یک موتور هجده سیلندر هزینهٔ زیادی داشت، تغییرات لازم روی S کلاس برای اینکه بتواند به موتور W18 مجهز شود هم هزینهٔ بالایی روی دست مرسدس می‌گذاشت. از سوی دیگر، مرسدس در آن سال‌ها تازه پیشرانهٔ ۶ لیتری V12 جدیدی را عرضه کرده بود و به این نتیجه رسید که قدرت این موتور برای یک سدان پرچم‌دار کافی است و با وجود چنین پیشرانه‌ای، سرمایه‌گذاری برای توسعهٔ یک موتور W18 منطقی نخواهد بود.

هرچند همهٔ ما بوگاتی را با پیشرانهٔ W16 می‌شناسیم اما در ابتدا قرار بود این خودرو به پیشرانهٔ ۱۸ سیلندری مجهز شود که رئیس گروه فولکس‌واگن، فردیناند پی‌ئک در نظر داشت. در سال ۱۹۹۷، قبل از اینکه فولکس‌واگن حقوق برند ورشکستهٔ بوگاتی را بخرد، فردیناند پی‌ئک ایدهٔ پیشرانه‌ای را مطرح کرد که می‌توانست دنیای خودروهای پرفورمنس را متحول کند. ایدهٔ او ساخت یک پیشرانهٔ ۱۸ سیلندر از طریق اتصال سه موتور شش سیلندر بود. این موتور اساساً از سه پیشرانهٔ VR6 تشکیل شده بود که به یک میل‌لنگ متصل می‌شدند. موتور VR6 هم یکی دیگر از نوآوری‌های گروه فولکس‌واگن بود که ترکیبی از پیشرانه‌های خطی و V شکل محسوب می‌شد. با خرید بوگاتی، ایدهٔ موتور دیوانه‌وار پی‌ئک رنگ و بوی واقعیت به خود گرفت و برای اولین بار زیر کاپوت کانسپت بوگاتی EB118 در نمایشگاه پاریس ۱۹۹۸ رونمایی شد.

این یک موتور ۶٫۳ لیتری تنفس طبیعی با سه سرسیلندر و ۷۲ سوپاپ بود که ۵۵۵ اسب بخار قدرت داشت. این نیروگاه طی سال‌های بعد روی کانسپت‌های دیگری هم نصب شد و حتی در آخرین گام، در سینهٔ اولین کانسپت ویرون هم قرار گرفت. بااین‌حال، متأسفانه، ویرون با موتور ۱۸ سیلندر پی‌ئک تولید نشد زیرا تیم مهندسی بوگاتی پیشرانهٔ W18 را با W16 جایگزین کردند. این پیشرانه بجای ترکیب سه موتور VR6 از ترکیب دو پیشرانهٔ W8 ساخته شد. موتور W16 سبک‌تر و جمع‌وجورتر بود و امکان نصب چهار توربوشارژر را به مهندسان می‌داد. علاوه بر این، حجم موتور هم به ۸ لیتر افزایش پیدا کرد تا بتواند انتظارات قدرت و پرفورمنسی که برای ویرون در نظر گرفته شده بود را برآورده کند. این موتور با تولید ۱۰۰۰ اسب بخار قدرت تقریباً دو برابر قوی‌تر از پیشرانهٔ W18 بود.

اتومبیلی رودریگوئس

درحالی‌که خودروسازان بزرگ جهان ایدهٔ استفاده از پیشرانهٔ هجده سیلندر را کنار گذاشته‌اند، یک شرکت کوچک و ناشناختهٔ ایتالیایی بنام Automobili Rodrigues قصد دارد رؤیای خودروی هجده سیلندر را به حقیقت تبدیل کند. این شرکت به‌تازگی هایپرکاری بنام برلینتا ولوچه را معرفی کرده که قرار است با پیشرانه‌های دوازده و هجده سیلندر تولید شود. موتور ۱۸ سیلندر این شرکت اما کاملاً با موتورهای معمول خودروها متفاوت است. این یک پیشرانهٔ پیستون مخالف است. موتورهای پیستون مخالف در هر سیلندر دو پیستون دارند که سرشان به سمت یکدیگر است. این ویژگی نیاز به سرسیلندر و سوپاپ را از بین می‌برد زیرا پیستون‌ها محفظهٔ احتراق را بین خودشان ایجاد می‌کنند.

موتورهای پیستون مخالف به لطف این طراحی خاص، ابعاد جمع‌وجوری دارند و نسبت به حجم، قدرت و گشتاور بیشتری تولید می‌کنند. پیشرانه‌های پیستون مخالف در اوایل دههٔ ۱۹۰۰ در خودروها مورداستفاده قرار گرفتند اما خیلی زود جای خود را به پیشرانه‌های معمولی دادند. امروزه از این موتورها فقط در ماشین‌آلات فوق سنگین مثل زیردریایی‌ها، کشتی‌ها و لوکوموتیوها استفاده می‌شود اما اتومبیلی رودریگوئس قصد دارد دوباره این موتورها را به خودرو بازگرداند. پیشرانهٔ این شرکت که از ۱۸ پیستون مخالف تشکیل شده، ۹ لیتر حجم دارد و به‌طور هم‌زمان به توربوشارژر و سوپرشارژر مجهز شده است. این نیروگاه می‌تواند گشتاور دیوانه‌وار ۲۶۵۰ نیوتن متری تولید کند. البته این موتور فعلاً در حد طرح‌های روی کاغذ است و باید منتظر باشیم تا ببینیم آیا نهایتاً رنگ واقعیت خواهد گرفت یا نه.