هزینه پنهان خودروهای برقی لوکس، افت قیمت وحشتناک در بازار دستدوم
تسلا با بهرهگیری از بهروزرسانیهای نرمافزاری از راه دور و ارتقای مداوم بازدهی باتری، تمام تلاش خود را به کار بست تا از افت ارزش شدید خودروهای برقی لوکس جلوگیری کند. اگرچه حواشی زیادی پیرامون ایلان ماسک وجود دارد اما باید او را تحسین کرد که توانست هالهای از اعتبار به ارزش خرید محصولات تسلا ببخشد که سایر سازندگان خودروهای برقی فاقد آن هستند. موضوع اصلی، استهلاک تقریباً مزمنی است که اکثر خودروهای الکتریکی از آن رنج میبرند. در این میان، بزرگترین قربانیان در بخش خودروهای لوکس دیده میشوند؛ جایی که شاهد یکی از دراماتیکترین ویرانیهای ارزش دارایی در تاریخ مدرن خودروسازی هستیم. وضعیت افت قیمت خودروهای برقی لوکس در سالهای اخیر بهقدری وخیم شده که در یک مورد خاص، حتی به فروپاشی تقریبی یکی از سودآورترین خودروسازان جهان منجر شده است.
مرسدس بنز EQS و افت قیمت وحشتناک
ارزش خودروهای برقی گرانقیمت دقیقاً لحظهای پس از امضای قرارداد بهشدت سقوط میکند. برای مثال، مرسدس بنز EQS با استهلاک سریع، سردردهای زیادی برای سازندهاش ایجاد کرده است. طبق مطالعات اخیر روی بیش از یک میلیون آگهی، مدلهای فول آپشن EQS تنها پس از یک سال، ۴۷.۸ درصد از ارزش خود را از دست میدهند که به معنای از دست دادن میانگین ۶۵ هزار دلار از قیمت کارخانه تنها در عرض دوازده ماه است. برای درک بهتر، باید گفت برخی مالکان EQS اگر خودروی خود را از شرکتهای کرایهای اجاره میکردند، وضعیت مالی بهتری نسبت به خرید نقدی آن داشتند. دلیل اینکه این سدان لوکس در عمر کوتاهش دو بار فیسلیفت شد، همین افت قیمت فاجعهبار بود. تنها نکته مثبت برای مرسدس این بود که هزینههای توسعه EQS با سه مدل دیگر تقسیم شد، هرچند که آنها نیز به همان اندازه ناموفق بودند. مدل کوچکتر EQE وضعیت کمی بهتری داشت و حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد افت قیمت را در سال اول تجربه کرد که بازهم به معنای نابودی یکسوم سرمایه در مدتی کوتاه است.
فاجعه پورشه تایکان
مرسدس در این مخمصه تنها نیست و پورشه با تایکان داستانی حتی وخیمتر دارد. زمانی که تایکان در سال ۲۰۲۰ عرضه شد، نمادی از بازگشت قدرتمندانه آلمان و شکست تسلا در ارائه حس رانندگی یک سدان اسپرت برقی بود. موفقیت اولیه تایکان چنان پورشه را به وجد آورد که برنامههای آینده خود را بر پایه برقیسازی کامل چید و مدیرعامل سابق مدعی شد تا سال ۲۰۳۰، بالغبر ۸۰ درصد محصولات پورشه برقی خواهند شد اما آن آینده خوشبینانه هرگز فرانرسید. تولید تایکان که به ۴۰ هزار دستگاه در سال رسیده بود، در سال ۲۰۲۵ به تنها ۱۶ هزار دستگاه سقوط کرد. یکی از دلایل اصلی این سقوط، استهلاک و افت قیمت وحشتناک این مدل بود. برای درک عمق فاجعه، باید بدانید یک تایکان توربو S سه سال کارکرده را میتوان با قیمتی کمتر از یکسوم قیمت صفرکیلومتر خریداری کرد درحالیکه یک ۹۱۱ با قیمت مشابه در همین مدت تنها ۱۵ تا ۲۰ درصد افت ارزش دارد. پورشه در اوج خوشبینی، مدل پرفروش ماکان را با نسل جدید تمام برقی جایگزین کرد و قصد داشت همین کار را با کیمن، باکستر و کاین هم انجام دهد و حتی یک شاسیبلند هفتنفره برقی نیز تولید کند. جالب اینجاست که ماکان قدیمی بنزینی پیش از توقف فروش در اروپا، همچنان بهتر از جایگزین برقی و تازهنفس خود میفروخت. اگرچه اکنون استراتژی پورشه ۱۸۰ درجه تغییر کرده تا پیشرانههای درونسوز را در این مدلها حفظ کند اما آسیبهای بزرگی به شرکت وارد شده است. پورشه در سال ۲۰۲۵ حدود ۴.۵ میلیارد دلار ضرر کرد که بخش عمده آن مربوط به شکست استراتژی برقی بود. سود این شرکت در سال ۲۰۲۵ حدود ۹۸ درصد سقوط کرد و این شاید تنها آغاز ماجرا باشد.
چرا خودروی برقی مانند گوشی هوشمند عمل میکند؟
باید اعتراف کرد که هیچکدام از این خودروها، محصولات بدی نیستند. تایکان همچنان بهترین هندلینگ را در میان خودروهای برقی دارد و EQS یکی از بهترین شعاعهای حرکتی بازار را ارائه میدهد. مشکل استهلاک مزمن خودروهای برقی لوکس به خود خودروها مربوط نمیشود بلکه درس اصلی این است که برند لوکس و امکانات رفاهی لزوماً به معنای حفظ ارزش در خودروهای برقی نیست. مهمترین دلیل این است که خودروهای الکتریکی هنوز در اکثر بازارها نوظهور هستند و تکنولوژی آنها با سرعتی بسیار بالاتر از مدلهای بنزینی تکامل مییابد. هر خودروی برقی، صرفنظر از سال تولید، بهمحض معرفی تکنولوژی جدیدی که بازدهی باتری را بهبود میبخشد، از نظر شعاع حرکتی منسوخ میشود یعنی دقیقاً مثل گوشیهای هوشمند که هرسال با مدلهای جدید جایگزین میشوند.
پیشبینی آینده استهلاک این خودروها دشوار است، زیرا علاوه بر پیشرفت سریع باتری و سرعت شارژ، تغییرات بازار و قوانین نیز بر آن تأثیر میگذارند. با پایان یافتن دوران اجارههای انبوه سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ در سالهای پیش رو نیز بازار دستدوم با حجم عظیمی از این خودروها اشباع خواهد شد که افت قیمت را تشدید میکند. این وضعیت برای خریداران دستاول و شرکتها یک فاجعه است اما خبر خوبی برای خریداران دستدوم محسوب میشود. در میانمدت و بلندمدت، با کاهش هزینههای باتری و رفع نگرانی از شعاع حرکتی، شرایط پایدار خواهد شد. تا آن زمان، باید امیدوار بود پورشه پابرجا بماند؛ شرکتی که اخیراً برای جبران خسارتهای ناشی از تمرکز روی استراتژی برقی، ناچار شد سهام خود در بوگاتی-ریماک را واگذار کند.