جذاب‌ترین هاچ‌بک اسپرت با نشان GTI که فولکس‌واگن نیستند!

اگرچه فولکس‌واگن با عرضه نسخه‌های اسپرت گلف، پسوند GTI را به شهرت جهانی رساند اما چندین هاچ‌بک هیجان‌انگیز دیگر نیز در طول تاریخ از همین سه حرف اختصاری که مخفف گرند تورر اینجکشن است در نام خود استفاده کرده‌اند. فولکس‌واگن اولین بار نسخه GTI گلف را در سپتامبر ۱۹۷۵ در نمایشگاه خودروی فرانکفورت در معرض دید عموم قرار داد؛ الگویی که با ترکیب یک شاسی سبک‌وزن و کوچک با پیشرانه انژکتوری ۱۱۰ اسب بخاری، سنگ ‌بنای کلاسی را گذاشت که امروز آن را به‌عنوان هاچ‌بک‌های داغ می‌شناسیم. امروزه نام GTI گلف گره خورده است اما بسیاری از علاقه‌مندان فراموش کرده‌اند که این پسوند در طول سال‌ها روی پیشانی چند هاچ‌بک غیرآلمانی بسیار جذاب نیز درخشیده است.

سیتروئن در طول تاریخ خود همواره به ساخت خودروهای بسیار راحت با سیستم تعلیق هیدروپنوماتیک شناخته شده است اما در این میان محصولات اسپرتی هم تولید کرده است. یکی از این مدل‌های جذاب، نسخه اسپرت GTi از مدل محبوب BX بود که بین سال‌های ۱۹۸۲ تا ۱۹۹۴ به‌عنوان یک خودروی میان سایز روانه بازار می‌شد. نسخه GTi در سال ۱۹۸۶ به‌عنوان پرچم‌دار اسپرت خانواده معرفی شد. مدل اولیه به پیشرانه ۴ سیلندر ۱.۹ لیتری ۸ سوپاپ انژکتوری با قدرت ۱۲۰ اسب بخار مجهز بود اما جذاب‌ترین نسخه در سال ۱۹۸۷ با نام GTi 16V معرفی شد. این هیولای کوچک با پیشرانه ۱۶ سوپاپ ۱۶۰ اسب بخاری و کیت بدنه تهاجمی‌تر، توانایی ثبت شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت در حدود ۷.۵ ثانیه را داشت. اگرچه این خودرو شیک، سریع و راحت به دلایل مختلف هیچ‌گاه به حق واقعی خود در بازار نرسید اما همچنان یکی از خاص‌ترین هاچ‌بک‌های دهه ۸۰ میلادی باقی مانده است.

اگرچه گلف مشهورترین خودرویی است که از نشان GTI استفاده کرده اما برای بسیاری از هاچ‌بک‌سواران اروپایی، پژو 205 GTi یک اسطوره تکرارنشدنی به شمار می‌رود. این خودروی قهرمان که بین سال‌های ۱۹۸۴ تا ۱۹۹۴ روی خط تولید قرار داشت، دقیقاً با فرمولی مشابه گلف توسعه یافته بود یعنی ترکیب بدنه هاچ‌بک سه‌در بسیار سبک با ارتقاهای فنی کاربردی. مدل‌های اولیه پژو 205 GTi از یک پیشرانه ۱.۶ لیتری ۴ سیلندر با قدرت ۱۰۵ اسب بخار نیرو می‌گرفتند اما در سال ۱۹۸۶ پیشرانه بزرگ‌تر ۱.۹ لیتری با قدرت ۱۳۰ اسب بخار جایگزین آن شد. در کنار تقویت پیشرانه، مهندسان پژو با نصب کمک‌فنرهای سفت‌تر، تغییر در هندسه تعلیق جلو و استفاده از ترمزهای دیسکی در هر چهارچرخ، هندلینگ شگفت‌انگیزی برای آن خلق کردند. این خودرو اگرچه سرعت یک سوپراسپرت را نداشت اما لذت رانندگی و چالاکی آن دست‌کم از خودروهای اسپرت گران‌قیمت نداشت.

وقتی صحبت از خودروهای سریع نیسان در دهه ۹۰ میلادی می‌شود همه به یاد اسکای‌لاین GT-R می‌افتند اما نیسان در همان دوران یک هاچ‌بک داغ و فوق‌العاده هم در سبد محصولاتش داشت. مدل پولسار GTI-R که در بازار اروپا با نام سانی شناخته می‌شد، در سال ۱۹۹۰ به‌عنوان یک نسخه جاده‌ای ویژه برای اخذ تأییدیه‌های مسابقات رالی (هومولوگیشن) معرفی شد. این هاچ‌بک با اسپویلر عریض، سپرهای تهاجمی و ورودی‌های هوای روی کاپوت، ظاهر بسیار خشنی داشت اما ویژگی جذاب‌تر آن، بهره‌گیری از نسخه ویژه پیشرانه ۲ لیتری ۴ سیلندر توربوشارژ معروف SR20DET بود. این موتور با تولید ۲۲۷ اسب بخار قدرت در کنار سامانه چهارچرخ محرک پیشرفته ATTESA (مشترک با اسکای‌لاین GT-R)، جثه کوچک پولسار را تنها در ۵.۴ ثانیه از حالت سکون به سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت می‌رساند.

میتسوبیشی نیز در دهه ۹۰ میلادی با مدل‌های اسپرتی مانند اکلیپس و 3000GT شناخته می‌شد اما هاچ‌بک کلت GTi-16 یکی از جذاب‌ترین خودروهای کوچک این برند بود. نسخه GTi-16 اولین بار در سال ۱۹۸۸ معرفی شد و نسل جدید آن در سال ۱۹۹۲ بر پایهٔ نسل سوم کلت به بازار آمد. اگرچه ظاهر کلت GTi-16 در مقایسه با سایر رقبا چندان تهاجمی به نظر نمی‌رسید اما در زیر پوسته خود به سیستم تعلیق اسپرت و پیشرانه ۴ سیلندر ۱۶ سوپاپ دور بالا مجهز شده بود. این پیشرانه که در نسخه‌های ۱.۶ لیتری و سپس ۱.۸ لیتری ارائه شد، قدرتی بین ۱۲۴ تا ۱۴۰ اسب بخار تولید می‌کرد. به لطف وزن بسیار سبک بدنه و تقسیم وزن مناسب، کلت GTi-16 نسبت قدرت به وزن فوق‌العاده‌ای ارائه می‌داد و هندلینگ لذت‌بخش آن لبخند را بر لب هر راننده‌ای می‌نشاند.

هرچند شاید پروتون به‌اندازهٔ خودروسازان قبلی این لیست مشهور و بزرگ نباشد اما هاچ‌بک اسپرت ین شرکت مالزیایی با نام‌های بزرگ چون میتسوبیشی و لوتوس گره خورده است. پروتون در اواخر دهه ۱۹۹۰ مدل اقتصادی ساتریا را بر پایه پلتفرم نسل چهارم میتسوبیشی کلت معرفی کرد. با اینکه ساتریا در مقیاس جهانی خودرویی قدیمی به شمار می‌رفت اما در سال ۱۹۹۹ به‌یک‌باره تغییر چهره داد و به شاهکار اسپرت پروتون تبدیل شد. داستان از جایی شروع شد که پروتون سهام لوتوس را خریداری کرد. مهندسان لوتوس با دست‌کاری شاسی و سیستم تعلیق این هاچ‌بک، نسخه ساتریا GTi را خلق کردند؛ خودرویی که عبارت «تنظیم هندلینگ توسط لوتوس» روی نشان فلزی درب صندوق عقب آن حک شده بود. این خودرو با بهره‌گیری از پیشرانه ۱۶ سوپاپ چهار سیلندر میتسوبیشی (برگرفته از کلت GTi-16) و تعلیق جادویی لوتوس، هندلینگ و چسبندگی خیره‌کننده‌ای ارائه می‌داد که هنوز هم در میان علاقه‌مندان هاچ‌بک‌های داغ زبانزد است.