پیش از سرنگونی حکومت باتیستا در نخستین روز سال ۱۹۵۹ و تحریمهای همهجانبه آمریکا، کوبا یکی از بزرگترین واردکنندگان خودروهای آمریکایی بود. در آن دوران طلایی، بیش از ۱۴۰ هزار دستگاه از بهترین محصولات ایالاتمتحده در خیابانهای این جزیره تردد میکردند. شورلت، فورد، کادیلاک و تقریباً هر خودروی کلاسیک دیگری که فکرش را بکنید در کوچهپسکوچههای هاوانا خودنمایی میکردند اما اعمال تحریمها ورود خودرو به کوبا را متوقف کرد و کوباییها را ناچار ساخت تا با تمام توان از خودروهای موجود محافظت کنند. مردم جزیره بهناچار مهارتهای مکانیکی را آموختند تا ماشینهای محبوبشان را سر پا نگه دارند. قطعات ضروری از کشورهای دوست قاچاق میشد و با کمی عشق، خلاقیت و پشتکار، بسیاری از این خودروها از روزهای سخت جان سالم به دربردند و هنوز هم در خیابانهای کوبا تردد میکنند. امروز حدود ۶۰ هزار دستگاه از این خودروهای عتیقه همچنان به کار خود ادامه میدهند و درصد قابلتوجهی از آنها در شرایط بسیار ایدهآلی نگهداری میشوند. بیشتر این خودروها نقشی کاربردی دارند و بهعنوان خودروی روزمره، وسیله تور گردشگری یا تاکسی توریستی مشغول به کار هستند.
شورلت بلیر
یکی از رایجترین خودروهای کلاسیک آمریکایی که امروز در کوبا به چشم میخورد، شورلت بلیر است. مدل ۱۹۵۷ این خودرو پیش از تحریمها به دلیل خطوط بدنه جذاب، تزیینات فراوان کرومی و بالههای عقب خیرهکنندهاش محبوبیت فوقالعادهای داشت. اگر سرکی زیر کاپوت یک بلیر کوبایی بکشید، احتمالاً بهجای موتور شش سیلندر یا V8 اصلی، با یک پیشرانه ساخت شوروی روبهرو خواهید شد زیرا کوباییها برای سر پا نگهداشتن این خودروها دست به کارهای عجیبی مثل استفاده از شامپو بهجای روغن ترمز یا خمیردندان برای پولیش کرومها زدهاند.
شورلت ایمپالا
بلیر تنها شورلت خیابانهای کوبا نیست بلکه ایمپالا نیز جایگاه ویژهای در دل مردم این سرزمین دارد بهویژه مدل ۱۹۵۹ که یک نمونه از آن متعلق به ارنستو چهگوارا، از رهبران اصلی انقلاب کوبا بود. این ایمپالای سبزرنگ امروزه در حیاط خانه سابق خانواده او در هاوانا در کنار موتورسیکلت معروف فیلم «خاطرات موتورسیکلت» نگهداری میشود. مدلهای نسل دوم ایمپالا با طراحی سادهتر و خطوط ملایمتر جایگزین ظاهر جت مانند نسل اول شدند و با وجود تولید بیش از ۱.۴ میلیون دستگاه، سهم بزرگی از خیابانهای هاوانا را به خود اختصاص دادند.
فورد فیرلین
فورد فیرلین تولید از سال ۱۹۵۵ به بعد، یکی دیگر از خودروهای پرطرفدار در کوباست که به خاطر کابین جادار و موتور قدرتمندش شناخته میشد. موتورهای شش سیلندر و V8 این خودرو بهخوبی از عهده سفرهای خانوادگی در مسیرهای متنوع جزیره برمیآمدند، هرچند که امروزه بسیاری از آنها به پیشرانههای دیزلی اقتصادیتر مجهز شدهاند. نسخه کانورتیبل این مدل حتی به پرده سینما هم راه یافت و در فیلم جیمز باند «روزی دیگر بمیر» پیرس برازنان پشت فرمان آن نشست.
کرایسلر نیویورکر
در دوران طلایی خودروهای آمریکایی، ساکنان ثروتمند کوبا به دنبال مدلهای لوکسی مثل کرایسلر نیویورکر بودند. مدل ۱۹۵۵ نارنجی و بژ این خودرو که متعلق به ارنستو همینگوی، نویسنده نامدار آمریکایی بود، داستانی جالب دارد. همینگوی این خودرو را با موتور ۵٫۴ لیتری V8 و قدرت ۲۵۰ اسب بخار پس از دریافت جایزه نوبل ادبیات خرید. این خودرو پس از مرگ او سالها گم شده بود تا اینکه دیوید سول، بازیگر معروف، پروژهٔ بازسازی آن را کلید زد؛ پروژهای که با وجود درگذشت سول در سال ۲۰۲۴، همچنان بخشی از تاریخ ادبی و خودرویی کوبا را زنده نگه داشته است.
بیوک اسپشیال
بیوک یکی از برندهای محبوب گردشگران آمریکایی در کوبا بود و مدل بیوک اسپشیال بهعنوان خودروی اقتصادیتر این شرکت، طرفداران زیادی داشت. مدل ۱۹۵۶ این خودرو برای نخستین بار به موتور ۵٫۳ لیتری V8 با قدرت ۲۲۰ اسب بخار مجهز شد. امروزه بیوک اسپشیال بهطور گسترده بهعنوان تاکسی توریستی استفاده میشود و درآمد سرشار حاصل از آن، داشتن چنین خودرویی را به یک سرمایه ارزشمند در کوبا تبدیل کرده است.
کادیلاک سری ۶۲
کادیلاک سری ۶۲ نماد تمام و کمال تجمل آمریکایی در دهه ۵۰ میلادی است. در آن دوران، کوبا یکی از بزرگترین واردکنندگان کادیلاک در جهان بود و تعداد این خودروها در هاوانا حتی از نیویورک هم بیشتر گزارش میشد. مدلهای ۱۹۵۶ و ۱۹۵۷ این خودرو با بدنهای پر از کروم، بالههای بزرگ و موتور V8 قدرتمند ۶ لیتری با قدرت ۳۰۰ اسب بخار، محبوبترین گزینه برای گشتوگذار در هاوانا بودند.
دوج کاستوم رویال
دوج کاستوم رویال بین سالهای ۱۹۵۵ تا ۱۹۵۹ لوکسترین محصول دوج بود که با موتورهای قدرتمند ازجمله نسخه Super D-500 با قدرت ۳۴۵ اسب بخار، نیاز مشتریان به سرعت و عملکرد را پاسخ میداد. سپرها و بالههای بزرگ این خودرو کاملاً با روحیه پرشور کوباییها سازگار بود و هرچند بهاندازهٔ دیگر خودروهای کلاسیک آمریکایی در کوبا متداول نیست اما نمونههای سالم آن امروزه بسیار ارزشمند و کمیاب هستند.
پونتیاک چیفتین
پونتیاک چیفتین با بدنه آیرودینامیک، تزیینات کرومی برجسته و سبک طراحی خاص خود، یکی دیگر از خودروهای کلاسیک محبوب در کوباست. این خودرو که به موتورهای قدرتمند هشت سیلندر خطی و بعدها V8 مجهز بود، پرفورمنس قابلتوجهی را با قیمتی مناسب ارائه میداد. نکته جالب اینکه فیدل کاسترو نیز پس از فارغالتحصیلی از دانشکده حقوق، یک دستگاه پونتیاک چیفتین نو بهعنوان هدیه از پدرش دریافت کرده بود که ارزش تاریخی این خودرو را دوچندان میکند.