راز پورت OBD خودرو چیست؟ فناوری‌ای که فولکس‌واگن بیش از ۵۰ سال پیش معرفی کرد

خودروهای امروزی با صدها گیگابایت حافظه که میلیون‌ها خط کد برنامه‌نویسی را در خود ذخیره می‌کنند، از نظر توان پردازشی و حجم اطلاعات حتی از فضاپیماهای برنامه آپولو ناسا نیز پیشرفته‌تر هستند. OBD یک سیستم کامپیوتری داخلی و خودکار است که به‌طور مداوم عملکرد اجزای موتور و سامانه‌های کنترل آلایندگی خودرو را زیر نظر می‌گیرد. هر زمان مشکلی در یکی از این بخش‌ها ایجاد شود، سیستم به راننده هشدار می‌دهد که این هشدار معمولاً به شکل روشن شدن چراغ چک موتور روی صفحه آمپر ظاهر می‌شود.

در سال ۱۹۹۴، استانداردهای فدرال آلایندگی در آمریکا خودروسازان را ملزم کردند تمام خودروهای سواری و خودروهای سبک جدیدی را که در آن سال تولید می‌شوند، حداقل به یک سیستم پایه OBD مجهز کنند. این مقررات همچنین الزام می‌کرد سیستم OBD اطلاعات مربوط به ایرادهای شناسایی‌شده را در کامپیوتر خودرو ذخیره کند تا تعمیرکار بتواند مشکل را به‌درستی تشخیص داده و برطرف کند.

اگرچه OBD ممکن است فناوری نسبتاً جدیدی به نظر برسد اما ریشه‌های آن به فولکس‌واگن مدل ۱۹۶۸ بازمی‌گردد. البته منظور بیتل معروف نیست، هرچند همان سال بود که هربی، شخصیت مشهور فیلم The Love Bug، با یک فولکس‌واگن بیتل وارد دنیای سینما شد.

فولکس‌واگن در سال ۱۹۶۸ در آلمان سیستم مرکز تشخیص و سرویس یا Diagnostic and Service Center System را معرفی کرد. یک سال بعد، این سیستم در بازارهای صادراتی نیز عرضه شد.

نسخه اولیه OBD در مقایسه با سیستم‌های امروزی بسیار ابتدایی بود. انجام کامل فرآیند عیب‌یابی تقریباً یک ساعت زمان می‌برد و بسته به مدل خودرو بین ۵۰ تا ۷۰ آزمایش مجزا انجام می‌شد. نتایج این آزمایش‌ها با ترکیبی از مشاهدات ثبت‌شده توسط تکنسین و اعداد و اطلاعات به‌دست‌آمده از نشانگرها و تجهیزات اندازه‌گیری مشخص می‌شد. برخی از این آزمایش‌ها نیز تنها نتیجه مثبت یا منفی داشتند.

با وجود تمام محدودیت‌های این سیستم، همین فناوری را می‌توان یکی از نخستین گام‌ها به سوی دنیای پیشرفته عیب‌یابی الکترونیکی خودرو دانست؛ دنیایی که امروزه تقریباً تمام خودروها به آن وابسته‌اند.

تجهیزات عیب‌یابی مورد استفاده فولکس‌واگن در آن دوران توسط شرکت بوش Bosch طراحی و تولید شده بود. بوش همان شرکتی بود که سیستم تزریق سوخت D-Jetronic مورد استفاده در فولکس‌واگن Type 3 را نیز تولید می‌کرد.

گزارش سالانه فولکس‌واگن در سال ۱۹۶۹ اعلام کرد که بیشتر از ۳۰۰ نمایندگی این شرکت در بریتانیا قادر بودند یک معاینه سلامت برای هر خودروی فولکس‌واگن انجام دهند.

در سال ۱۹۷۰ نیز تمام خودروهای فولکس‌واگن همراه با پنج کوپن عیب‌یابی عرضه می‌شدند. هر کوپن امکان انجام یک بررسی را در طول نخستین حدود ۳۸ هزار و ۶۰۰ کیلومتر کارکرد خودرو فراهم می‌کرد. نکته جالب این بود که این کوپن‌ها به خود خودرو تعلق داشتند، نه مالک آن؛ بنابراین حتی در صورت فروش خودرو، اعتبار آن‌ها از بین نمی‌رفت و به مدت پنج سال قابل استفاده بودند.

تا ژوئن سال ۱۹۷۱، تمام خودروهای فولکس‌واگنی که از خط تولید خارج می‌شدند، به چیزی مجهز بودند که امروزه آن را به عنوان پورت OBD می‌شناسیم.

این پورت به تکنسین آموزش‌دیده اجازه می‌داد تجهیزات مربوطه را به خودرو متصل کرده و مجموعه‌ای نسبتاً کامل از بررسی‌های ایمنی و عملکردی را انجام دهد. گزارش جامعی نیز پس از انجام بازرسی در اختیار مالک قرار می‌گرفت که علاوه بر نتایج بررسی‌ها، برآورد هزینه تعمیرات موردنیاز خودرو را نیز شامل می‌شد.

این فناوری با سیستم‌های OBD امروزی تفاوت زیادی داشت، اما ایده اصلی یعنی دسترسی ساختاریافته به اطلاعات مربوط به وضعیت خودرو و استفاده از آن برای تشخیص ایراد، از همین دوران شکل گرفت.

فولکس‌واگن Type 3 نیز در تاریخ فناوری خودرو جایگاه مهمی دارد. این خودرو نخستین وسیله نقلیه‌ای بود که به یک ECU خودرویی تولید انبوه مجهز شد.

ECU که مخفف Electronic Control Unit است، در اینجا در قالب ماژول کنترل موتور (ECM) عمل می‌کرد و به زبان ساده می‌توان آن را یکی از نخستین نمونه‌های مغز الکترونیکی خودرو دانست.

Type 3 تنها یک ECU داشت، اما خودروهای مدرن ممکن است تا حدود ۱۵۰ واحد کنترل الکترونیکی داشته باشند که هر کدام وظیفه مشخصی را در بخش‌هایی مانند موتور، گیربکس، ترمز، ایمنی، تجهیزات رفاهی و سامانه‌های ارتباطی بر عهده دارند.

فولکس‌واگن از نخستین خودروسازانی بود که متوجه شد کامپیوترها نقش بسیار مهمی در آینده صنعت خودرو خواهند داشت. این شرکت دریافت که استفاده از رایانه تنها به سیستم‌های موتور محدود نخواهد شد و از تحقیق و توسعه گرفته تا طراحی بدنه، تولید، تعمیرات و خدمات پس از فروش، کامپیوترها به بخش جدایی‌ناپذیر صنعت خودرو تبدیل خواهند شد. امروز این پیش‌بینی کاملاً به واقعیت تبدیل شده است.

آنچه فولکس‌واگن بیش از نیم قرن پیش آغاز کرد، امروز به یکی از مهم‌ترین ابزارهای تشخیص مشکلات خودرو تبدیل شده است.

پورت OBD در خودروهای مدرن می‌تواند اطلاعات بسیار بیشتری نسبت به سیستم‌های اولیه فولکس‌واگن در اختیار تعمیرکار قرار دهد. با اتصال دستگاه عیب‌یاب به این پورت، می‌توان کدهای خطا، اطلاعات مربوط به عملکرد موتور، وضعیت برخی سنسورها و پارامترهای مختلف خودرو را بررسی کرد.

به همین دلیل، چراغ چک موتور تنها بخشی از قابلیت‌های این سیستم را به راننده نشان می‌دهد. پشت همین چراغ هشدار ساده، شبکه‌ای از اطلاعات قرار دارد که می‌تواند به تعمیرکار کمک کند تا مسیر تشخیص ایراد را سریع‌تر و دقیق‌تر پیدا کند.

به بیان ساده، فناوری‌ای که فولکس‌واگن در دهه ۱۹۶۰ معرفی کرد، یکی از پایه‌های شکل‌گیری سیستم‌های عیب‌یابی مدرن خودرو بود؛ سیستمی که امروزه بدون آن، تشخیص و تعمیر بسیاری از ایرادهای خودروهای پیشرفته بسیار دشوارتر می‌شد.