چرا ولوو حق اختراع کمربند ایمنی خود را رایگان کرد؟

امروز کمربند ایمنی سه‌نقطه‌ای آن‌قدر با خودرو گره خورده که تصور یک خودروی مدرن بدون آن دشوار است؛ اما شاید کمتر کسی بداند یکی از مهم‌ترین تجهیزات ایمنی تاریخ خودرو، ابتدا یک اختراع ثبت‌شده متعلق به ولوو بود و این شرکت تصمیم گرفت به جای انحصاری کردن آن، امکان استفاده رایگان از آن را برای دیگر خودروسازان فراهم کند. دلیل این تصمیم، یک محاسبه تجاری معمول نبود؛ ولوو معتقد بود این فناوری باید تا حد امکان جان انسان‌های بیشتری را نجات دهد.

در اواخر دهه ۱۹۵۰، ولوو از مهندس سوئدی نیلس بوهلین خواست راهکاری مؤثرتر برای محافظت از سرنشینان خودرو طراحی کند. بوهلین پیش از پیوستن به ولوو در صنعت هوانوردی فعالیت کرده بود و در طراحی سیستم‌های نجات و صندلی‌های پرتاب‌شونده تجربه داشت.

او به این نتیجه رسید که برای محافظت مناسب از بدن در تصادف، تنها نگه داشتن لگن کافی نیست و قسمت بالاتنه نیز باید مهار شود. نتیجه کار، کمربندی بود که یک بخش آن روی لگن و بخش دیگر به‌صورت مورب از روی قفسه سینه عبور می‌کرد. محل اتصال پایین کمربند نیز به شکلی طراحی شده بود که نیروها در هنگام تصادف بهتر روی بدن توزیع شوند. این طراحی در سال ۱۹۵۸ برای ثبت اختراع ارائه شد و اختراع بوهلین در سال ۱۹۵۹ به ثبت رسید.

ولوو در همان سال کمربند سه‌نقطه‌ای را به‌صورت استاندارد در مدل‌های PV 544 و آمازون در بازارهای شمال اروپا نصب کرد و به نخستین خودروسازی تبدیل شد که این تجهیز را به‌صورت استاندارد در خودروهایش ارائه می‌کرد.

اینجا بخش جالب ماجرا آغاز می‌شود. ولوو می‌توانست از حق اختراع خود برای دریافت مجوز و کسب درآمد از سایر خودروسازان استفاده کند، اما تصمیم گرفت پتنت بوهلین را به شکل پتنت باز در اختیار صنعت خودرو قرار دهد.

منطق شرکت ساده بود: اگر کمربند سه‌نقطه‌ای واقعاً می‌تواند از مرگ و آسیب شدید سرنشینان جلوگیری کند، محدود کردن استفاده از آن به خودروهای ولوو با هدف ایمنی سازگار نبود؛ بنابراین دیگر خودروسازان نیز امکان استفاده رایگان از این طراحی را پیدا کردند. ولوو بعدها اعلام کرد که این تصمیم با هدف افزایش ایمنی تمام کاربران جاده‌ها، صرف‌نظر از اینکه چه خودرویی سوار می‌شوند، گرفته شده است. در واقع، تصمیم ولوو باعث شد یک فناوری ایمنی به‌جای تبدیل شدن به یک مزیت انحصاری برای یک برند، به‌سرعت در صنعت خودرو گسترش پیدا کند.

کمربند سه‌نقطه‌ای به مرور به یکی از پایه‌های اصلی ایمنی خودرو تبدیل شد و طراحی پایه آن همچنان در خودروهای امروزی دیده می‌شود؛ حتی فناوری‌هایی مانند پیش کشنده کمربند نیز در کنار همین ساختار استفاده می‌شوند. ولوو می‌گوید این اختراع تاکنون جان بیش از یک میلیون نفر را در سراسر جهان نجات داده است؛ رقمی که نشان‌دهنده اهمیت تاریخی این فناوری است، هرچند برآورد دقیق تعداد جان‌های نجات‌یافته در چنین مقیاس جهانی ذاتاً دشوار است.

به این ترتیب، دلیل رایگان کردن حق استفاده از کمربند سه‌نقطه‌ای را باید در ماهیت خود فناوری جست‌وجو کرد. ولوو تشخیص داد که ارزش واقعی این اختراع، نه در دریافت حق امتیاز از سایر شرکت‌ها، بلکه در استفاده گسترده‌تر از آن است. تصمیمی که باعث شد یکی از مهم‌ترین اختراعات ایمنی خودرو خیلی زود از یک فناوری متعلق به یک خودروساز، به استانداردی جهانی تبدیل شود.