این باور که خودروهای سفید کمتر تصادف میکنند، سالهاست بین رانندگان مطرح است. دلیلش هم ساده به نظر میرسد: سفید در بسیاری از شرایط راحتتر دیده میشود و خودرویی که زودتر دیده شود، فرصت بیشتری برای واکنش سایر رانندگان ایجاد میکند؛ اما آیا این تفاوت واقعاً آنقدر مهم است که بتوان گفت انتخاب رنگ سفید، خودرو را ایمنتر میکند؟
پاسخ کوتاه این است که رنگ خودرو میتواند روی احتمال تصادف اثر بگذارد، اما این اثر محدود است و به شرایط محیطی بستگی دارد. در واقع چیزی که اهمیت دارد، خودِ رنگ سفید نیست؛ بلکه میزان دیده شدن خودرو در محیط اطراف است.
رنگ خودرو چه ارتباطی با تصادف دارد؟
راننده برای واکنش نشان دادن ابتدا باید خودرو یا مانع مقابل را ببیند. اگر خودرو در پسزمینه جاده بهخوبی قابل تشخیص نباشد، ممکن است چند لحظه دیرتر وارد میدان توجه راننده شود. همین فاصله کوتاه در سرعتهای بالا میتواند اهمیت پیدا کند.
رنگهای تیره در بعضی محیطها بیشتر با پسزمینه ترکیب میشوند. خودروی مشکی یا خاکستری در جادهای با آسفالت تیره، بهخصوص در شرایط نور نامناسب، ممکن است مرزهای مشخصی نداشته باشد. سفید معمولاً تضاد بیشتری ایجاد میکند و به همین دلیل در روشنایی روز راحتتر تشخیص داده میشود.
البته این برتری همیشگی نیست. خودروی سفید در جاده برفی یا محیطی با پسزمینه بسیار روشن، همان مزیتی را ندارد که روی یک جاده آسفالته تیره دارد. تمیزی بدنه، زاویه تابش نور و شرایط آبوهوایی نیز میتوانند روی دیده شدن آن اثر بگذارند.
تحقیقات چه میگویند؟
یکی از مطالعات گسترده درباره این موضوع، دادههای تصادفهای واقعی در دو ایالت استرالیا را بررسی کرد. در این بررسی، خودروهای سفید مبنای مقایسه قرار گرفتند. نتیجه نشان داد در روشنایی روز، خطر تصادف برای خودروهای مشکی حدود ۱۲ درصد، خاکستری ۱۱ درصد، نقرهای ۱۰ درصد و آبی و قرمز حدود ۷ درصد بیشتر از خودروهای سفید بوده است. این تفاوتها از نظر آماری معنادار بودند. در زمان گرگومیش نیز اختلاف میان بعضی رنگها، بهخصوص مشکی و نقرهای، بیشتر شد.
دلیل استفاده از رنگ سفید در بدنه هواپیماهای تجاری و مسافربری چیست؟
این اعداد البته نباید به شکل سادهای تفسیر شوند. مثلاً نمیتوان گفت اگر خودرو را سفید کنیم، احتمال تصادف دقیقاً ۱۲ درصد کاهش پیدا میکند. چنین نتیجهای از مطالعه به دست نمیآید. پژوهش مورد اشاره، ارتباط میان رنگ و خطر تصادف را در مجموعهای از دادههای واقعی بررسی کرده است و عوامل بسیار دیگری هم در وقوع تصادف نقش دارند.
مطالعه دیگری که در نیوزیلند انجام شد و نتایج آن در BMJ منتشر شد نیز ارتباط میان رنگ خودرو و آسیب ناشی از تصادف را بررسی کرد. یافتهها نشان دادند که رنگ بدنه میتواند با خطر تصادف و شدت پیامد آن ارتباط داشته باشد، هرچند این رابطه به شرایط مختلف بستگی دارد.
چرا اثر رنگ در روز بیشتر است؟
در طول روز، چشم انسان برای تشخیص رنگ و تفاوتهای ظریف میان اشیا عملکرد بهتری دارد. وقتی نور محیط کاهش پیدا میکند، نقش رنگ بدنه کمتر میشود و چراغها، بازتابندهها و روشنایی محیط اهمیت بیشتری پیدا میکنند. در پاسخ پژوهشگران مطالعه BMJ نیز به همین تفاوت اشاره شده و اهمیت بیشتر رنگ در شرایط روشنایی بالا توضیح داده شده است.
به همین دلیل، نمیتوان از نتایج مربوط به رانندگی روزانه استفاده کرد و گفت خودروی سفید در شب نیز دقیقاً همان مزیت را دارد. در تاریکی، چراغهای سالم و روشن، استفاده درست از نور خودرو و دیده شدن بازتابندهها اهمیت بسیار بیشتری پیدا میکند.
آیا سفید واقعاً ایمنترین رنگ خودرو است؟
اگر فقط بحث دیده شدن خودرو مطرح باشد، سفید یکی از انتخابهای مناسب است. دادههای موجود نشان میدهند که بعضی رنگها، بهویژه رنگهای تیره، در شرایط خاص با خطر تصادف بیشتری نسبت به سفید همراه بودهاند؛ اما فاصله زیادی میان این یافته و این ادعا وجود دارد که خودروی سفید ایمنترین خودرو است.
برای مثال، یک خودروی سفید با لاستیک فرسوده، ترمز ضعیف یا چراغ خراب، از یک خودروی مشکی سالم و مجهز به تجهیزات ایمنی مناسب، الزاماً انتخاب ایمنتری نیست. حتی در تصادفهای شهری، نحوه رانندگی، سرعت، فاصله با خودروهای دیگر، وضعیت جاده و توجه راننده نقش بسیار بزرگتری دارند.
معرفی 7 نمونه از بهترین ویژگیهای ایمنی خودروهای مدرن
از طرف دیگر، رنگ بدنه تنها یکی از عوامل مؤثر بر دیده شدن است. چراغهای روز، چراغهای جلو و عقب، اندازه خودرو، طراحی بدنه و حتی کثیف بودن سطح خودرو میتوانند این تفاوت را کم یا زیاد کنند.
پس هنگام خرید خودرو سفید انتخاب بهتری است؟
اگر میان دو خودروی یکسان از نظر فنی و تجهیزات ایمنی، تنها رنگ متفاوت باشد، سفید از نظر دیده شدن در بسیاری از شرایط روز انتخاب بدی نیست. مطالعات انجامشده هم دلیلی برای نادیده گرفتن این مزیت ارائه نمیکنند؛ اما نباید انتظار داشت رنگ سفید بهتنهایی احتمال تصادف را به شکل چشمگیری کاهش دهد.
واقعیت این است که رنگ سفید بیشتر یک مزیت دیداری است تا یک فناوری ایمنی. این رنگ میتواند باعث شود خودرو در بعضی شرایط زودتر به چشم بیاید، اما نمیتواند اشتباه راننده، سرعت بالا، بیتوجهی یا شرایط نامناسب جاده را جبران کند.
بنابراین اگر کسی بگوید خودروهای سفید کمتر تصادف میکنند حرفش کاملاً بیاساس نیست؛ شواهد آماری از وجود چنین رابطهای در بعضی شرایط حمایت میکنند؛ اما اگر گفته شود خودروی سفید ذاتاً ایمنتر است دیگر نمیتوان چنین ادعایی را با همان اطمینان مطرح کرد. سفید ممکن است خودرو را بهتر در معرض دید قرار دهد، اما ایمنی واقعی خودرو همچنان به مجموعهای بسیار بزرگتر از رنگ بدنه وابسته است.