راز فاصله عجیب محورهای یونیماگ از مرکز چرخ چیست؟ کلید عبور از سنگلاخ و موانع بلند!
مرسدس بنز یونیماگ با بهرهگیری از محورهای پورتال و چرخدندههای کاهنده در توپی، فاصله زیر خودرو از زمین را بدون بالا بردن مرکز ثقل افزایش میدهد.
راز فاصله غیرمعمول محورهای یونیماگ از مرکز چرخها، به سیستمی به نام محور پورتال (Portal Axle) برمیگردد؛ آرایشی که در آن لوله محور و دیفرانسیل بالاتر از مرکز چرخ قرار میگیرند.
این طراحی در نگاه اول عجیب به نظر میرسد، اما هدف مشخصی دارد: افزایش فاصله قطعات زیر خودرو از سطح زمین، بدون آنکه برای رسیدن به این ارتفاع، صرفاً به بزرگتر کردن لاستیکها یا بالا بردن کل شاسی متکی باشیم. مرسدس بنز این ساختار را یکی از دلایل اصلی توانایی یونیماگ در عبور از مسیرهای ناهموار و موانع بلند میداند.
محور پورتال؛ چرخ پایینتر از خط محور
در بیشتر خودروها، محور چرخ و مرکز توپی تقریباً در یک ارتفاع قرار دارند. در چنین ساختاری، لوله محور و پوسته دیفرانسیل بخشی از فضای زیر خودرو را اشغال میکنند و هنگام عبور از سنگ، شیار یا پشته خاکی ممکن است با مانع برخورد کنند. مهندسان یونیماگ برای حل این محدودیت، از محور پورتال استفاده کردهاند.
در این طرح، انتقال نیرو در انتهای هر محور از طریق یک مجموعه چرخدنده کاهنده درون توپی انجام میشود. به این ترتیب، خط محور و لوله آن بالاتر از مرکز چرخ قرار میگیرد، درحالیکه چرخ همچنان نیروی محرک را دریافت میکند.
این اختلاف ارتفاع، فضای بیشتری زیر پوسته محور ایجاد میکند و احتمال برخورد آن با موانع را کاهش میدهد. این فاصله بخشی از معماری انتقال قدرت یونیماگ است. ژرمنها محورهای پورتال و چرخدندههای کاهنده داخل توپی را از عوامل اصلی افزایش ارتفاع یونیماگ از سطح زمین معرفی کردهاند.
چرخدنده داخل توپی چهکاری انجام میدهد؟
نیروی موتور پس از عبور از گیربکس و دیفرانسیل، از طریق محورهای انتقال به چرخها میرسد. در یونیماگ، این مسیر در نزدیکی هر چرخ از یک مجموعه چرخدنده کاهنده عبور میکند. این مجموعه، دور ورودی را کاهش میدهد و گشتاور بیشتری به چرخ منتقل میکند. در نتیجه، بخشی از کاهش دور و افزایش گشتاور که در خودروهای معمولی در دیفرانسیل یا گیربکس انجام میشود، در انتهای محور و داخل توپی چرخ نیز صورت میگیرد.
این کاهنده امکان قرارگیری لوله محور بالاتر از مرکز چرخ را فراهم میکند و به استفاده از پوسته محور جمعوجورتر کمک میکند. البته چرخدندههای توپی به معنی حذف دیفرانسیل نیستند؛ دیفرانسیل همچنان وظیفه تقسیم نیرو میان چرخها را بر عهده دارد و کاهندههای توپی نسبت انتقال نهایی را در محل چرخ تغییر میدهند.
چرا دیفرانسیل یونیماگ از وسط محور فاصله دارد؟
در یونیماگ فقط ارتفاع محور غیرمعمول نیست؛ دیفرانسیل نیز در بسیاری از نسخههای آفرودی بهصورت نامتقارن نسبت به مرکز محور قرار گرفته است. این جابهجایی با هدف افزایش فضای عبور از موانع و کاهش احتمال برخورد پوسته دیفرانسیل با سنگها و شیارهای عمیق انجام شده است. قرارگیری نامتقارن دیفرانسیل، احتمال برخورد آن با برخی موانع را کاهش میدهد؛ هرچند نتیجه به جهت حرکت و شکل مانع نیز بستگی دارد.
مزیت این طراحی در مسیرهای آفرودی چیست؟
مهمترین مزیت محور پورتال، افزایش فاصله قطعات حساس زیر خودرو از زمین است. در مسیرهای سنگلاخی، شیارهای عمیق، گلولای و زمینهای ناهموار، این فاصله احتمال برخورد پوسته محور و دیفرانسیل با موانع را کاهش میدهد. نکته مهم آن است که برای افزایش این فاصله، لازم نیست تمام بدنه و مرکز ثقل خودرو به همان اندازه بالا برده شود.
باید دانست محورهای پورتال یونیماگ در کنار فاصله زیاد از زمین، به حفظ مرکز ثقل نسبتاً پایین نیز کمک میکنند؛ ویژگیای که در پایداری خودرو روی شیبها اهمیت دارد.
این مزیت در کنار شاسی انعطافپذیر پیچشی، تعلیق با کورس زیاد، اتصال محورها با لوله گشتاور و قفل دیفرانسیلها معنا پیدا میکند؛ مجموعهای که به حفظ تماس چرخها با زمین کمک میکند. در برخی نسخههای آفرودی U 4023 و U 5023، مرسدس بنز از زاویه مفصلی محور تا ۳۰ درجه و پیچش مورب شاسی تا ۶۰۰ میلیمتر سخن میگوید. این ارقام به نسخه و پیکربندی خودرو مربوط هستند و نباید به همه مدلهای یونیماگ تعمیم داده شوند.
آیا محور پورتال فقط مخصوص یونیماگ است؟
خیر. محورهای پورتال در برخی خودروهای نظامی، اتوبوسهای خاص و خودروهای آفرودی دیگر نیز به کار رفتهاند؛ زیرا هر جا عبور از موانع و افزایش فاصله زیر خودرو اهمیت داشته باشد، این معماری میتواند مفید باشد. با این حال، یونیماگ به دلیل ترکیب این محورها با شاسی انعطافپذیر، قفل دیفرانسیل و سیستم انتقال قدرت ویژه خود، به یکی از شناختهشدهترین نمونههای استفاده از این فناوری تبدیل شده است.
نهایتاً باید گفت آنچه در نگاه اول شبیه جابهجایی غیرعادی محور به نظر میرسد، راهحلی مهندسی برای یک مسئله مهم در رانندگی خارج از جاده است: عبور از موانع بدون قربانی کردن بیش از اندازه پایداری خودرو. چرخدندههای کاهنده داخل توپی، محور را بالاتر از مرکز چرخ نگه میدارند و همین تفاوت هندسی، بخش مهمی از توانایی یونیماگ در مسیرهای دشوار را توضیح میدهد.