این سؤال برای بسیاری از موتورسواران، بهخصوص هنگام تعویض روغن، مطرح میشود: اگر روغن موتور خودرو در دسترس باشد، آیا میتوان همان روغن را داخل موتورسیکلت یا اسکوتر ریخت؟ پاسخ ساده این است که بستگی به مشخصات روغن و طراحی وسیله دارد و نباید صرفاً بر اساس گرانروی تصمیم گرفت. روغن موتورسیکلت ممکن است علاوه بر موتور، وظیفه روان کاری گیربکس و کلاچ را نیز بر عهده داشته باشد و به همین دلیل الزامات متفاوتی دارد.
چرا روغن موتورسیکلت با روغن خودرو تفاوت دارد؟
در بسیاری از موتورسیکلتهای دندهای، موتور، گیربکس و کلاچ تر از یک روغن مشترک استفاده میکنند؛ بنابراین روغن باید علاوه بر تحمل دمای موتور و محافظت در برابر سایش، در برابر فشار و برش ایجادشده در چرخدندهها نیز پایداری مناسبی داشته باشد و اصطکاک لازم برای عملکرد صحیح کلاچ را حفظ کند.
به همین دلیل استاندارد JASO T903 برای روغن موتور موتورسیکلتهای چهارزمانه تدوین شده است. این استاندارد، ویژگیهایی مانند رفتار روغن در برابر لغزش کلاچ را که در استانداردهای عمومی روغن موتور خودرو بهطور کامل پوشش داده نمیشود، مورد توجه قرار میدهد.
چرا روغن خودرو ممکن است برای موتورسیکلت دندهای مناسب نباشد؟
برخی روغنهای مخصوص خودرو برای کاهش اصطکاک موتور از مواد کاهنده اصطکاک استفاده میکنند. چنین ویژگیای در موتورسیکلتی که کلاچ آن در روغن کار میکند، میتواند مناسب نباشد و احتمال لغزش کلاچ را افزایش دهد. به همین دلیل برای موتورسیکلتهای دارای کلاچ تر معمولاً باید به مشخصات JASO و توصیه سازنده توجه کرد.
وضعیت اسکوتر متفاوت است
اسکوترها را نباید دقیقاً مانند موتورسیکلتهای دندهای در نظر گرفت. بسیاری از اسکوترهای دارای انتقال قدرت CVT، موتور و گیربکس انتقال قدرت جداگانه دارند و کلاچ آنها معمولاً از نوع خشک و گریز از مرکز است. در چنین ساختاری، روغن موتور با کلاچ و چرخدندههای گیربکس نهایی یک مدار مشترک ندارد.
به همین دلیل در برخی اسکوترها ممکن است سازنده روغنی با مشخصات متفاوت از روغن مورد استفاده در موتورسیکلتهای دارای کلاچ تر را توصیه کند. حتی استاندارد JASO MB نیز برای روغنهایی با اصطکاک پایینتر وجود دارد که باید به آن توجه کرد.
پس چه روغنی بریزیم؟
قاعده اصلی این است که روغن را بر اساس دفترچه راهنمای همان موتورسیکلت یا اسکوتر انتخاب کنیم. گرانروی مانند 10W-40 یا 5W-40 بهتنهایی کافی نیست؛ استاندارد API، JASO و مشخصات مورد تأیید سازنده نیز باید مطابقت داشته باشد. بنابراین اگر روغن خودرو از نظر گرانروی مشابه روغن توصیهشده موتورسیکلت باشد، باز هم نمیتوان بدون بررسی استانداردها آن را مناسب دانست. در مقابل، اگر سازنده اسکوتر مشخصاً روغنی با استاندارد و مشخصات خاص را مجاز دانسته باشد، همان مشخصات ملاک است.
در نتیجه نمیتوان به این سؤال که آیا روغن خودرو را میتوان در موتورسیکلت و اسکوتر ریخت؟ بهصورت قطعی پاسخ مثبت یا منفی داد. برای موتورسیکلتهای دارای کلاچ تر، استفاده از روغنی که استاندارد مورد نیاز سازنده را ندارد میتواند مشکلساز باشد؛ در اسکوترها نیز باید دقیقاً مشخصات روغن توصیهشده توسط سازنده بررسی شود. انتخاب درست روغن، بیش از نام خودرو یا موتورسیکلت روی بطری، به استاندارد و ساختار فنی وسیله بستگی دارد.