ترمز ضد قفل یا ABS یکی از مهم‌ترین فناوری‌های ایمنی موتورسیکلت‌های امروزی است؛ سیستمی که هنگام ترمزگیری شدید، از قفل شدن چرخ‌ها جلوگیری می‌کند و به موتورسوار اجازه می‌دهد کنترل بیشتری روی وسیله نقلیه داشته باشد؛ اما سؤال مهم این است که این فناوری در دنیای واقعی چقدر می‌تواند از تصادف‌های مرگبار جلوگیری کند؟
پاسخ را می‌توان در مطالعات آماری جست‌وجو کرد. پژوهش مؤسسه بیمه ایمنی بزرگراه‌ها (IIHS) که اطلاعات ۶۵ مدل موتورسیکلت مجهز به ABS را با نسخه‌های فاقد این سیستم مقایسه کرده، نشان می‌دهد موتورسیکلت‌های دارای ABS در فاصله سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۹، ۲۲ درصد کمتر در تصادف‌های مرگبار درگیر شده‌اند. این رقم بر اساس تعداد درگیری‌های مرگبار به ازای هر ۱۰ هزار سال ثبت وسیله نقلیه محاسبه شده است.
ABS چگونه از وقوع تصادف جلوگیری می‌کند؟
هنگام ترمزگیری شدید، ممکن است یکی از چرخ‌های موتورسیکلت قفل شود. قفل شدن چرخ می‌تواند باعث از دست رفتن پایداری و کنترل موتورسیکلت شود و در برخی شرایط، به زمین خوردن موتورسوار منجر شود. ABS با تشخیص نزدیک شدن چرخ به وضعیت قفل شدن، فشار ترمز را به‌صورت بسیار سریع تنظیم می‌کند تا چرخ همچنان امکان چرخش داشته باشد.
اهمیت این موضوع در موتورسیکلت بیشتر از خودرو است، زیرا ترمزهای جلو و عقب معمولاً کنترل‌های جداگانه‌ای دارند و قفل شدن هر یک از چرخ‌ها می‌تواند پیامد متفاوتی ایجاد کند. با توجه به آزمایش‌های صورت گرفته باید گفت ABS می‌تواند در سطوح خشک و خیس، فاصله توقف را بهبود دهد.
چرا عدد ۲۲ درصد مهم است؟
عدد ۲۲ درصد به این معنا نیست که اگر تمام موتورسیکلت‌ها به ABS مجهز شوند، تعداد کل مرگ موتورسواران دقیقاً ۲۲ درصد کاهش پیدا می‌کند. این عدد، کاهش نرخ درگیری در تصادف‌های مرگبار در موتورسیکلت‌های دارای ABS در مقایسه با نمونه‌های مشابه بدون ABS را نشان می‌دهد.
جالب اینکه مطالعات قدیمی‌تر IIHS اثر بیشتری را نشان داده بودند. در پژوهشی که داده‌های سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱ را بررسی کرد، نرخ تصادف‌های مرگبار برای موتورسیکلت‌های مجهز به ABS حدود ۳۱ درصد کمتر بود. مطالعه جدیدتر با نمونه گسترده‌تر، این میزان را ۲۲ درصد برآورد کرد و به همین دلیل، عدد ۲۲ درصد معیار جدیدتر و قابل‌اتکاتری برای مقایسه است.
ABS جایگزین مهارت موتورسوار نیست
با وجود اثر قابل توجه ABS، این فناوری نمی‌تواند تمام عوامل مؤثر در تصادف را حذف کند. سرعت بالا، عدم توجه، الکل، شرایط جاده، دید ناکافی و رفتار سایر رانندگان همچنان در ایمنی موتورسوار نقش دارند؛ بنابراین ABS را باید یک لایه ایمنی اضافی دانست، نه سیستمی که امکان تصادف را از بین ببرد.
داده‌های IIHS نشان می‌دهد اثر ABS حتی بین انواع مختلف موتورسیکلت نیز یکسان نیست؛ در مطالعه گسترده این مؤسسه، کاهش نرخ تصادف مرگبار برای موتورسیکلت‌های استاندارد و کروزر حدود ۳۲ درصد و برای مدل‌های سوپر اسپرت حدود ۱۲ درصد گزارش شد.
شواهد آماری نشان می‌دهد ABS واقعاً می‌تواند احتمال درگیری موتورسواران در تصادف‌های مرگبار را کاهش دهد. کاهش ۲۲ درصدی نرخ تصادف‌های مرگبار در جدیدترین مطالعه گسترده IIHS، تصویری روشن از اهمیت این فناوری ارائه می‌کند؛ فناوری‌ای که به‌خصوص هنگام ترمزگیری اضطراری، می‌تواند فاصله میان کنترل موتورسیکلت و از دست رفتن آن را تعیین کند.