دوگانه سوز کردن خودرو؛ مزایا و معایب، هزینه و نحوه ثبت نام رایگان

در شرایطی که افزایش قیمت سوخت و خودرو به یکی از نگرانی‌های خریداران تبدیل شده است، خودرو بیش از گذشته در کانون توجه سیاست‌گذاران و مصرف‌کنندگان قرار گرفته است. یکی از راهکارهایی که طی دو دهه اخیر به‌طورجدی در کشور دنبال شده است، دوگانه سوز کردن خودرو و استفاده از سوخت گاز طبیعی فشرده CNG در کنار بنزین است.

خودروی دوگانه ‌سوز به خودرویی اطلاق می‌شود که قابلیت استفاده از دو نوع سوخت بنزین و گاز را به‌صورت هم‌زمان یا انتخابی دارد؛ موضوعی که در ایران بیش از آن‌که یک انتخاب لوکس یا فنی باشد، پاسخی به هزینه بالای سوخت، مصرف بالای بنزین و وابستگی به واردات انرژی تلقی می‌شود.

در چنین فضایی، مالکان خودرو با پرسش‌هایی مانند هزینه دوگانه سوز کردن خودرو، نحوه ثبت نام گاز سوز کردن خودرو و دسترسی به مراکز دوگانه سوز کردن خودرو مواجه هستند و پدال نیز به دنبال پاسخ به این پرسش‌ها است. اگرچه تورم عمومی باعث افزایش قیمت خودرو صفرکیلومتر و حتی خودروهای دست‌دوم شده، اما کاهش هزینه سوخت همچنان یکی از معدود راه‌های واقعی برای کنترل مخارج جاری خودرو محسوب می‌شود. به همین دلیل، دوگانه ‌سوز کردن خودرو به‌ویژه برای تاکسی‌ها، خودروهای پرکارکرد و ناوگان حمل‌ونقل شهری اهمیتی دوچندان دارد.

خودروی دوگانه‌ سوز خودرویی است که علاوه بر بنزین، از گاز طبیعی فشرده CNG به‌عنوان سوخت جایگزین استفاده می‌کند. در ایران، هدف اصلی از توسعه خودروهای دوگانه‌ سوز عبارت است از:

• کاهش مصرف بنزین
• کاهش هزینه سوخت خانوار
• مدیریت یارانه‌های انرژی
• کاهش آلایندگی هوا در کلان‌شهرها
• استفاده از منابع غنی گاز طبیعی کشور

برخلاف بسیاری از کشورها که دوگانه سوز کردن خودرو بیشتر جنبه زیست‌محیطی دارد، در ایران این موضوع ماهیت اقتصادی و راهبردی پیدا کرده است.

این دسته از خودروها از ابتدا در خط تولید به‌صورت دوگانه‌ سوز طراحی و مونتاژ می‌شوند. مهم‌ترین ویژگی‌های آن‌ها عبارت‌اند از:

• طراحی مهندسی شده موتور و سوخت‌رسانی
• جانمایی ایمن مخزن گاز
• هماهنگی کامل ECU با سیستم CNG
• استهلاک کمتر نسبت به نمونه‌های تبدیل ‌شده

نمونه‌های رایج در بازار ایران شامل برخی تیپ‌های پراید و ساینا، پژو ۴۰۵، پژو پارس، سورن و تاکسی‌های تولید داخل هستند.

در این روش، خودرو بنزینی موجود با نصب کیت CNG در مراکز مجاز، به خودروی دوگانه ‌سوز تبدیل می‌شود. این روش رایج‌ترین شیوه دوگانه سوز کردن خودرو در ایران است و عمده متقاضیان آن را خودروهای شخصی و تاکسی‌های فعال تشکیل می‌دهند.

مهم‌ترین مزیت دوگانه سوز کردن خودرو، کاهش هزینه سوخت است. قیمت هر مترمکعب CNG به‌مراتب پایین‌تر از بنزین بوده و برای خودروهای پرمصرف، صرفه‌جویی ماهانه قابل‌توجهی ایجاد می‌کند.

دوگانه سوز کردن خودرو انعطاف‌پذیری بیشتری در انتخاب سوخت فراهم می‌کند، به‌ویژه در شرایط کمبود یا سهمیه‌بندی.

گاز طبیعی نسبت به بنزین، آلایندگی کمتری دارد و تولید ذرات معلق و CO را کاهش می‌دهد.

داشتن دو منبع سوخت باعث افزایش مسافت قابل پیمایش بدون سوخت‌گیری مجدد می‌شود.

در اغلب خودروها، استفاده از CNG باعث کاهش ۱۰ تا ۲۰ درصدی توان موتور می‌شود.

دمای بالاتر احتراق گاز می‌تواند به سوپاپ‌ و سر سیلندر به ویژه در خودروهای قدیمی و کارکرد بالا آسیب بزند.

مخزن گاز، به‌خصوص در خودروهای سواری، فضای بار را به‌شدت محدود می‌کند.

سیستم CNG نیازمند بازرسی‌های ادواری و رعایت استانداردهای ایمنی است.

شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی طرح تبدیل رایگان خودروهای شخصی مدل ۱۳۹۴ و بالاتر به سوخت CNG را از چندی پیش آغاز کرده است. هدف از این طرح، افزایش سهم سوخت‌های پاک در سبد سوخت کشور و کاهش وابستگی به بنزین عنوان شده است؛ موضوعی که در سال‌های اخیر به یکی از محورهای اصلی سیاست‌های انرژی و زیست‌محیطی ایران تبدیل شده است.

بر این اساس، هزینه‌های مرتبط شامل تجهیزات، نصب و مخازن گاز کاملاً رایگان است و مالکان وجهی را پرداخت نمی‌کنند. همچنین خودروهای عمومی نیز همانند گذشته می‌توانند در این طرح شرکت کنند. به همین منظور مالکان برای ثبت نام گاز سوز کردن خودرو رایگان باید وارد وب‌سایت شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی به آدرس gcr.niopdc.ir شوند و اطلاعات خود شامل شماره موبایل و کد ملی را وارد کرده و در سامانه ثبت نام نمایند.

پس از ثبت نام کد تائید به موبایل مالک خودرو ارسال شده و او با وارد شدن به حساب کاربری خود می‌تواند پلاک خودرو را ثبت کرده و منتظر پیامک تائید باشد. پس از تائید مشخصات خودرو، مالک باید اقدام به انتخاب مرکز مجاز دوگانه سوز کردن خودرو کرده و منتظر تائید پیمانکار بماند. پس از این مرحله مالک می‌بایست مدارک خود و خودرو شامل کارت ملی، کارت ماشین و برگ سبز مالکیت را به کارگاه مجاز دوگانه سوز کردن خودرو تحویل نموده و منتظر نصب تجهیزات بماند.

دوگانه‌ سوز کردن خودرو باید صرفاً در مراکز مجاز دارای تأییدیه وزارت نفت و سازمان استاندارد انجام شود. این مراکز مسئول نصب، تست نشتی، صدور گواهی ایمنی و ثبت اطلاعات خودرو هستند. انجام این فرآیند در مراکز غیرمجاز، ریسک‌های جدی ایمنی و حقوقی به همراه دارد. برای اطلاع از مراکز دوگانه سوز کردن خودرو رایگان می‌توانید به وب‌سایت gcr.niopdc.ir مراجعه نمایید.

همان‌طور که گفته شد هزینه دوگانه سوز کردن خودرو مدل 1394 به بالا شامل هزینه نصب تجهیزات و مخازن رایگان است اما هزینه‌ای بین 3 تا 5 میلیون تومان برای تست و سایر موارد دریافت می‌شود. همچنین هزینه دوگانه سوز کردن خودرو به‌صورت آزاد بین 20 تا 40 میلیون تومان برآورد می‌شود.

در صورتی که قبلاً در سامانه دوگانه سوز کردن خودرو ثبت نام کرده‌اید اما هم‌اکنون به هر دلیلی خواهان لغو ثبت نام دوگانه سوز کردن خودرو هستید باید به کارگاه مجاز انتخابی جهت دوگانه سوز کردن خودرو مراجعه کرده و انصراف خود را اعلام نمایید. در صورتی که وجهی را پرداخت کرده‌اید، این مبلغ پس از چند روز به حساب شما برگشت داده خواهد شد.

دوگانه سوز کردن خودرو در ایران، بیش از آن‌که یک انتخاب فنی باشد، یک تصمیم اقتصادی و راهبردی است. در شرایطی که قیمت سوخت، هزینه‌های نگهداری خودرو و فشار اقتصادی رو به افزایش است، استفاده از CNG می‌تواند راهکاری مؤثر برای کاهش هزینه‌های جاری باشد. با این حال، آگاهی از مزایا و معایب، انتخاب مراکز مجاز و بررسی دقیق هزینه دوگانه سوز کردن خودرو پیش از اقدام، نقش تعیین‌کننده‌ای در موفقیت این تصمیم دارد.

در نهایت، اگر دوگانه سوز کردن خودرو به‌درستی و اصولی انجام شود، می‌تواند تعادلی منطقی میان صرفه‌جویی اقتصادی، ایمنی فنی و کاربری روزمره خودرو ایجاد کند؛ تعادلی که برای بسیاری از مالکان خودرو در ایران، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است.