از کجا بفهمیم روغن موتور خودرو هنوز قابل استفاده است؟

بسیاری از رانندگان برای تشخیص زمان تعویض روغن موتور فقط به رنگ آن نگاه می‌کنند؛ درحالی‌که تیره‌ شدن روغن به‌تنهایی نمی‌تواند نشان دهد روغن دیگر قابل استفاده نیست. روغن موتور در طول کارکرد، با محصولات احتراق، دوده و مواد حاصل از فعالیت موتور در تماس است و تغییر رنگ آن می‌تواند بخشی از روند طبیعی کار باشد. باید به این نکته اشاره کنیم که رنگ و ویسکوزیته به‌تنهایی معیار مناسبی برای قضاوت درباره کیفیت روغن نیستند.

برای بررسی اولیه، می‌توان پس از قرار دادن خودرو روی سطح صاف و خاموش کردن موتور، اجازه داد روغن به کارتل برگردد و سپس گیج روغن را بیرون کشید. گیج باید با دستمال تمیز شود، دوباره تا انتها در جای خود قرار گیرد و سپس برای بررسی بیرون آورده شود. سطح روغن باید بین نشانه‌های حداقل و حداکثر قرار داشته باشد.

رنگ روغن در خودروهای مختلف می‌تواند با توجه به نوع روغن، وضعیت موتور و مدت کارکرد متفاوت باشد؛ بنابراین روغن تیره الزاماً به معنای روغن خراب نیست. آنچه اهمیت بیشتری دارد، مشاهده نشانه‌های غیرعادی مانند لجن غلیظ، ذرات فلزی یا حالت شیری و کف‌آلود است. وجود ذرات فلزی می‌تواند نشانه سایش غیرعادی قطعات باشد و ظاهر شیری روغن ممکن است به ورود مایع خنک‌کننده به روغن مربوط باشد؛ در چنین شرایطی مسئله فقط تعویض روغن نیست و موتور باید بررسی شود.

گاهی رانندگان مقدار چسبندگی یا غلظت روغن روی گیج را با روغن تازه مقایسه می‌کنند و بر اساس آن درباره سلامت روغن تصمیم می‌گیرند؛ اما تغییر ویسکوزیته به‌تنهایی معیار دقیقی برای تعیین عمر باقی‌مانده روغن نیست. شرایط کارکرد، دمای موتور، اکسیداسیون، آلودگی و مصرف مواد افزودنی همگی بر وضعیت روغن تأثیر می‌گذارند. برای ارزیابی دقیق‌تر، آزمایش تخصصی روغن می‌تواند اطلاعاتی مانند میزان فلزات، آلودگی و برخی شاخص‌های تخریب روغن را مشخص کند.

حتی اگر روغن از نظر ظاهری مناسب به نظر برسد، نباید فاصله تعویض توصیه‌شده توسط سازنده نادیده گرفته شود. نوع روغن، مشخصات فنی، شرایط رانندگی و طراحی موتور در تعیین این فاصله نقش دارند.

در نتیجه نمی‌توان با یک نگاه به گیج روغن قضاوت کرد که روغن سالم یا خراب است. بهترین روش، ترکیب بررسی سطح و ظاهر روغن با توجه به زمان و مسافت طی شده از آخرین تعویض و برنامه سرویس خودرو است. اگر روغن به‌شدت آلوده یا شیری شده، لجن قابل‌توجه دارد یا ذرات فلزی در آن دیده می‌شود، بهتر است پیش از ادامه استفاده، علت مشکل توسط تعمیرکار بررسی شود.