در بازار قطعات یدکی، شمعهای چندالکتروده معمولاً با این تصور عرضه میشوند که به دلیل داشتن دو، سه یا حتی چهار الکترود، جرقه قویتر و عملکرد بهتری نسبت به شمعهای معمولی دارند؛ اما این برداشت دقیق نیست. چندالکتروده بودن شمع به معنای تولید چند جرقه همزمان نیست و در هر لحظه، جرقه تنها از الکترود مرکزی به یکی از الکترودهای اتصال به بدنه منتقل میشود.
شمع چندالکتروده چگونه کار میکند؟
در شمع معمولی، یک الکترود مرکزی و یک الکترود اتصال به بدنه وجود دارد. در نمونههای چندالکتروده، دو یا چند الکترود اتصال به بدنه اطراف الکترود مرکزی قرار میگیرند. سیستم جرقهزنی در هر سیکل تنها یکی از این مسیرها را برای ایجاد جرقه انتخاب میکند و با گذشت زمان، مسیر جرقه میتواند بین الکترودهای مختلف تغییر کند.
این ساختار باعث میشود سایش ناشی از جرقه فقط روی یک الکترود متمرکز نباشد. در واقع چندالکتروده بودن یکی از روشهای افزایش عمر شمعهای استاندارد نیکلی خواهد بود زیرا فرسایش میان چند الکترود تقسیم میشود.
آیا چند الکترود یعنی قدرت بیشتر؟
خیر، دستکم نمیتوان چنین نتیجهای را بهصورت عمومی برای خودروهای ایرانی بیان کرد. شرکت دنسو اعلام کرده که شمعهای چندالکتروده برای افزایش عمر طراحی شدهاند و لزوماً عملکرد احتراق را افزایش نمیدهند. این شرکت همچنین توضیح میدهد که افزودن الکترودهای بیشتر در شمعهای نیکلی میتواند راهی اقتصادی برای افزایش طول عمر باشد.
بنابراین اگر هدف راننده افزایش شتاب، بهبود پاسخ موتور یا کاهش مصرف سوخت است، صرفاً انتخاب یک شمع دو یا سهالکتروده تضمینکننده چنین نتیجهای نیست. نوع فلز الکترود، اندازه آن، فاصله جرقه، محدوده حرارتی و تطابق کامل شمع با مشخصات موتور اهمیت بیشتری دارند.
برای خودروهای ایرانی کدام شمع بهتر است؟
پاسخ به مدل خودرو و مشخصات موتور بستگی دارد. خودروهای مختلف ممکن است به شمعهایی با محدوده حرارتی، طول رزوه، اندازه و فاصله الکترودی متفاوت نیاز داشته باشند؛ بنابراین نمیتوان یک مدل چندالکتروده را برای پراید، پژو، سمند، دنا، تیبا یا دیگر خودروهای موجود در ایران بهعنوان انتخاب عمومی معرفی کرد. نکته مهم این است که شمع باید مطابق مشخصات تعیینشده برای همان موتور انتخاب شود.
از سوی دیگر، اگر هدف افزایش دوام باشد، شمعهای پلاتینی یا ایریدیومی نیز میتوانند گزینه متفاوتی باشند. الکترودهای ظریفتر این شمعها به ولتاژ کمتری برای ایجاد جرقه نیاز دارند و فلزات مقاوم آنها در برابر فرسایش، عمر بیشتری فراهم میکنند.
شمع چندالکتروده بخریم یا نه؟
برای خودروهای ایرانی نیز مانند هر خودروی دیگری، پاسخ به این سؤال که آیا شمع چندالکتروده بهتر است؟ بدون در نظر گرفتن مشخصات موتور امکانپذیر نیست. اگر سازنده خودرو یا کاتالوگ شمع، نمونه چندالکتروده مشخصی را تأیید کرده باشد، استفاده از همان مدل میتواند انتخاب مناسبی باشد.
اما نصب یک شمع چندالکتروده صرفاً به امید جرقه قویتر یا افزایش توان موتور، مبنای فنی ندارد. مزیت اصلی این شمعها در بسیاری از کاربردها، افزایش عمر و توزیع سایش است، نه تولید چند جرقه یا افزایش خودکار قدرت موتور.
در نتیجه هنگام خرید شمع برای خودروهای ایرانی، تطابق دقیق با مشخصات موتور باید مقدم بر تعداد الکترودها باشد. شمعی که از نظر نوع، محدوده حرارتی و مشخصات فنی برای موتور مناسب است، انتخاب درستتری از شمعی است که فقط به دلیل داشتن الکترودهای بیشتر جذاب به نظر میرسد.