گاهی یک روز صبح متوجه می‌شوید چراغ خودرو روشن نمی‌شود، شیشه‌بالابر کار نمی‌کند، بوق از کار افتاده یا یکی از تجهیزات برقی خودرو هیچ واکنشی نشان نمی‌دهد. در چنین شرایطی یکی از ساده‌ترین مواردی که باید بررسی شود، فیوز خودرو است. فیوزها برای محافظت از مدارهای الکتریکی در برابر جریان بیش از حد طراحی شده‌اند و زمانی که جریان از محدوده مجاز عبور کند، بخش داخلی فیوز ذوب می‌شود و مدار را قطع می‌کند.
اولین نشانه؛ یک وسیله برقی از کار افتاده است
اگر فقط یک وسیله یا بخشی از تجهیزات الکتریکی خودرو کار نمی‌کند، فیوز مربوط به همان مدار یکی از گزینه‌های اولیه برای بررسی است. برای مثال، از کار افتادن یک چراغ، بوق یا برخی تجهیزات کابین می‌تواند ناشی از سوختن فیوز مدار مربوطه باشد. البته خرابی خود قطعه، سیم‌کشی، کلید یا سایر اجزای مدار نیز می‌تواند همین علامت را ایجاد کند؛ بنابراین از کار افتادن یک وسیله به‌تنهایی به معنای سوختن فیوز نیست.
از ظاهر فیوز چگونه بفهمیم سوخته است؟
در بسیاری از خودروها از فیوزهای تیغه‌ای استفاده می‌شود که بخش فلزی داخلی آن‌ها از طریق بدنه نیمه شفاف قابل مشاهده است. وقتی فیوز سالم باشد، این نوار فلزی پیوسته است؛ اما در فیوز سوخته، این بخش معمولاً ذوب شده یا شکسته و مدار داخلی قطع شده است. برخی خودروها علاوه بر فیوزهای تیغه‌ای از انواع کارتریجی یا فیوزهای چندگانه نیز استفاده می‌کنند.
برای بررسی، ابتدا خودرو و تجهیزات برقی را خاموش کنید، سپس مطابق دفترچه راهنما محل جعبه فیوز و فیوز مربوط به مدار موردنظر را پیدا کنید. بسیاری از خودروها بیش از یک جعبه فیوز دارند و محل آن‌ها می‌تواند در کابین یا محفظه موتور باشد.
اگر از ظاهر فیوز مطمئن نشدیم چه کنیم؟
گاهی تشخیص چشمی دشوار است. در چنین شرایطی می‌توان فیوز را با ابزار مناسب خارج و آن را با یک فیوز سالم با همان آمپراژ مقایسه کرد. در برخی خودروها نیز امکان بررسی پیوستگی فیوز با مولتی‌متر وجود دارد؛ در این حالت، قطع بودن مسیر داخلی نشان‌دهنده سوختن فیوز است.
نکته مهم این است که برای خارج کردن فیوز، بهتر است از فیوزکش مخصوص استفاده شود و از ابزار فلزی نامناسب استفاده نشود؛ زیرا امکان ایجاد اتصال کوتاه و آسیب به سیستم برق خودرو وجود دارد.
فیوز سوخته را چگونه تعویض کنیم؟
اگر مشخص شد فیوز سوخته است، باید آن را با فیوزی دقیقاً با همان ظرفیت جریان جایگزین کرد. استفاده از فیوز آمپراژ بالاتر می‌تواند باعث آسیب به سیم‌کشی و حتی ایجاد خطر آتش‌سوزی شود. به همان اندازه، استفاده از سیم، فویل آلومینیومی یا هر وسیله دیگری به جای فیوز نیز کاملاً نادرست و خطرناک است.
اگر فیوز جدید بلافاصله دوباره بسوزد، مسئله احتمالاً فقط خود فیوز نیست. سوختن مجدد می‌تواند نشانه وجود مشکل در مدار، مانند اتصال کوتاه یا اضافه‌بار باشد و در این شرایط باید عیب اصلی توسط فرد متخصص بررسی شود.
نهایتاً باید گفت برای تشخیص فیوز سوخته کافی است از یک مسیر منطقی شروع کنید: وسیله‌ای که از کار افتاده را مشخص کنید، فیوز مربوط به آن را طبق دفترچه پیدا کنید و وضعیت بخش داخلی فیوز را بررسی کنید. یک فیوز سوخته معمولاً با قطع یا ذوب شدن نوار فلزی داخلی قابل‌شناسایی است؛ اما اگر فیوز سالم بود یا فیوز جدید دوباره سوخت، باید علت خرابی را در بخش‌های دیگر مدار جست‌وجو کرد.