آیا می‌توان روغن موتور 5W-30 را با 5W-40 جایگزین کرد؟

انتخاب روغن موتور مناسب یکی از مواردی است که مستقیماً با عملکرد و عمر موتور ارتباط دارد. در میان روغن‌های رایج، 5W-30 و 5W-40 شباهت زیادی به یکدیگر دارند و همین موضوع باعث شده بسیاری از رانندگان بپرسند آیا می‌توان روغن 5W-30 را با 5W-40 جایگزین کرد یا خیر. پاسخ کوتاه این است: در بعضی موتورها بله اما این جایگزینی برای همه خودروها مجاز نیست. معیار اصلی، توصیه سازنده خودرو و مشخصات فنی روغن موردنیاز موتور است.

اعداد روی روغن موتور، کلاس گرانروی آن را مشخص می‌کنند و استاندارد SAE برای این طبقه‌بندی تدوین شده است. در هر دو روغن، عدد 5W نشان می‌دهد که رفتار گرانروی آن‌ها در شرایط سرد در یک کلاس قرار دارد؛ بنابراین از این نظر، 5W-30 و 5W-40 تفاوت اصلی با یکدیگر ندارند. تفاوت در عدد دوم است. روغن 5W-30 در دمای کاری موتور در کلاس 30 قرار می‌گیرد، درحالی‌که 5W-40 در همین شرایط کلاس 40 است و در دمای کاری، گرانروی بالاتری دارد.

بنابراین نمی‌توان گفت 5W-40 صرفاً روغن بهتر یا 5W-30 روغن ضعیف‌تر است. هرکدام برای محدوده‌ای از طراحی و نیاز موتور انتخاب می‌شوند.

اگر دفترچه خودرو اجازه استفاده از هر دو گرانروی را داده باشد، استفاده از 5W-40 به جای 5W-30 می‌تواند قابل‌قبول باشد. برخی موتورهای خودرو نیز توسط سازنده برای چند گرید مختلف روغن تأیید شده‌اند؛ اما اگر سازنده به‌طور مشخص 5W-30 را توصیه کرده باشد، تغییر خودسرانه به 5W-40 تصمیم درستی نیست.

دلیل آن این است که گرانروی تنها مشخصه روغن موتور نیست. برای مثال، دو روغن 5W-30 می‌توانند از نظر استانداردهای عملکردی، تأییدیه‌های خودروساز، ترکیب مواد افزودنی و کاربرد مورد نظر با یکدیگر تفاوت داشته باشند. حتی محصولات 5W-40 موجود در بازار نیز لزوماً مشخصات یکسانی ندارند. به همین دلیل، هنگام انتخاب روغن باید علاوه بر SAE، مشخصات اعلام‌شده در دفترچه خودرو مانند API، ACEA یا تأییدیه اختصاصی خودروساز نیز بررسی شود.

اگر 5W-40 از نظر استاندارد و تأییدیه برای موتور مورد نظر مناسب باشد، صرفاً بالاتر بودن عدد دوم به معنای آسیب‌زا بودن آن نیست. با این حال، اگر موتور برای گرید مشخصی طراحی شده باشد، تغییر گرانروی می‌تواند ویژگی‌های جریان روغن و عملکرد سیستم روغن‌کاری را تغییر دهد.

در برخی موتورها، روغن با گرانروی بالاتر ممکن است در دمای کاری جریان متفاوتی داشته باشد و بر عملکرد سیستم‌هایی که به فشار و جریان دقیق روغن وابسته‌اند اثر بگذارد. از سوی دیگر، استفاده از گرانروی پایین‌تر یا بالاتر از محدوده توصیه‌شده می‌تواند عملکرد و حفاظت مورد انتظار سازنده را تغییر دهد؛ بنابراین بهترین روش این است که ابتدا دفترچه خودرو بررسی و سپس روغنی انتخاب شود که هم گرید SAE و هم استانداردهای عملکردی موردنیاز سازنده را داشته باشد.

پس اگر خودرو برای 5W-30 طراحی شده است، نمی‌توان صرفاً به دلیل شباهت عبارت 5W، 5W-40 را جایگزین آن دانست. اگر سازنده هر دو گرید را مجاز اعلام کرده باشد، استفاده از 5W-40 می‌تواند امکان‌پذیر باشد؛ در غیر این صورت بهتر است همان 5W-30 با استاندارد عملکردی صحیح استفاده شود. در انتخاب روغن موتور، دستورالعمل سازنده خودرو همیشه بر حدس، توصیه فروشنده یا باورهای رایج بازار اولویت دارد.