سیستم ترمز ABS با جلوگیری از قفل چرخ‌ها مسافت توقف روی شن را تا ۳۰ درصد افزایش می‌دهد، اما هم‌زمان کنترل و پایداری خودرو را حفظ می‌کند.
سیستم ترمز ضد قفل یا ABS یکی از مهم‌ترین تجهیزات ایمنی خودرو است و در شرایطی مانند ترمزگیری شدید روی آسفالت خیس، با جلوگیری از قفل شدن چرخ‌ها به حفظ کنترل خودرو کمک می‌کند. با این حال، عملکرد ABS روی همه سطوح دقیقاً یکسان نیست. روی شن و دیگر سطوح شُل، ممکن است خودروی مجهز به ABS برای توقف کامل به مسافت بیشتری نیاز داشته باشد. این موضوع به معنای خراب بودن ABS نیست، بلکه به تفاوت رفتار لاستیک و سطح جاده مربوط می‌شود.
وقتی چرخ روی شن قفل می‌شود چه اتفاقی می‌افتد؟
برای درک این موضوع باید به نحوه تماس لاستیک با سطح شُل توجه کرد. روی آسفالت، قفل شدن چرخ معمولاً باعث سر خوردن لاستیک روی سطح می‌شود و درعین‌حال توانایی راننده برای تغییر مسیر را به‌شدت کاهش می‌دهد. ABS با تشخیص نزدیک شدن چرخ به حالت قفل، فشار ترمز را کاهش و دوباره افزایش می‌دهد تا چرخ همچنان در حال چرخش باقی بماند. در نتیجه، خودرو قابلیت هدایت خود را بهتر حفظ می‌کند.
اما شن رفتاری متفاوت دارد. وقتی چرخ روی یک لایه شن شُل قفل می‌شود، لاستیک می‌تواند درون این مواد فرو برود و شن را در جلوی خود جمع کند. این توده شن مانند یک مانع در برابر حرکت چرخ عمل می‌کند و نیروی مقاوم بیشتری ایجاد می‌شود. در مقابل، ABS با جلوگیری از قفل کامل چرخ، اجازه نمی‌دهد این اثر خاکریز شدن به همان اندازه شکل بگیرد. به همین دلیل ممکن است خودرو دیرتر متوقف شود.
این موضوع صرفاً یک فرضیه تئوری نیست. اداره ملی ایمنی ترافیک بزرگراه‌های آمریکا، NHTSA، در یک مجموعه آزمون روی خودروهای سواری، عملکرد ABS را روی سطوح مختلف بررسی کرد. در آزمایش روی شن شُل، هر ۹ خودروی آزمایش‌شده در شرایط ترمز اضطراری با ABS غیرفعال، مسافت توقف کوتاه‌تری نسبت به حالت فعال بودن ABS داشتند. در خودروهای کاملاً بارگیری شده، استفاده از ABS به‌طور میانگین مسافت توقف را ۲۴.۶ درصد افزایش داد و در حالت بار سبک، این افزایش به ۳۰ درصد رسید.
یک مطالعه دیگر NHTSA نیز افزایش متوسط ۲۷.۲ درصدی مسافت توقف با ABS روی شن شُل را گزارش کرد. با وجود این افزایش، پایداری خودرو در بیشتر آزمون‌ها با ABS بهتر بود؛ بنابراین، کوتاه‌تر شدن مسافت توقف بدون ABS نباید به این معنا تعبیر شود که غیرفعال کردن ABS در رانندگی عادی تصمیم ایمن‌تری است.
چرا ABS همچنان اهمیت دارد؟
هدف اصلی ABS فقط کوتاه کردن مسافت ترمز نیست. این سیستم برای جلوگیری از قفل شدن چرخ‌ها طراحی شده تا خودرو هنگام ترمز شدید تا حد امکان قابلیت هدایت خود را حفظ کند. اگر چرخ‌های جلو کاملاً قفل شوند، کنترل جهت خودرو بسیار دشوارتر می‌شود. به همین دلیل NHTSA نیز هشدار داده است که تصور ABS همیشه باعث توقف کوتاه‌تر می‌شود اشتباه است و این سیستم ممکن است روی سطوح شُل مانند شن یا برف نرم، مسافت توقف را افزایش دهد.
در نتیجه، راننده نباید برای کوتاه‌تر کردن مسافت توقف، به‌صورت خودسرانه ABS را غیرفعال کند. روی مسیرهای شنی، راهکار مهم‌تر کاهش سرعت و افزایش فاصله با خودروی جلویی است. اگر خودرو به ABS مجهز است، راننده باید سیستم را مطابق طراحی کارخانه به کار بگیرد و برای شرایط سطح شُل، محدودیت‌های آن را نیز در نظر داشته باشد.
پس اگر خودروی مجهز به ABS روی شن کمی دیرتر متوقف شد، لزوماً نشانه ضعف یا خرابی سیستم نیست. ABS در چنین شرایطی میان دو هدف تعادل برقرار می‌کند: جلوگیری از قفل شدن چرخ‌ها و حفظ قابلیت کنترل خودرو. روی سطحی مانند شن، همین انتخاب مهندسی می‌تواند باعث افزایش مسافت توقف شود، اما در عوض امکان هدایت خودرو هنگام ترمزگیری شدید را بهتر حفظ می‌کند.