صدای تقه از جلوبندی خودرو در دست‌انداز؛ دلایل و راهکارهای رفع مشکل

شنیدن صدای تقه از قسمت جلویی خودرو هنگام عبور از دست‌اندازها، چاله‌ها و مسیرهای ناهموار، مشکلی است که بسیاری از رانندگان با آن مواجه می‌شوند. این صدا گاهی خفیف و مقطعی است، اما در بعضی موارد با هر بار حرکت چرخ‌ها روی ناهمواری تکرار می‌شود و به‌تدریج شدت می‌گیرد.

فرسودگی قطعات جلوبندی، شل شدن اتصالات و ایجاد لقی در بخش‌های مختلف سیستم تعلیق از مهم‌ترین دلایل بروز این مشکل هستند. تشخیص به‌موقع منشأ صدا اهمیت زیادی دارد؛ زیرا برخی از این ایرادها مستقیماً بر پایداری و فرمان‌پذیری خودرو تأثیر می‌گذارند.

یکی از متهمان اصلی صدای تقه در دست‌اندازها، میل موج‌گیر و به‌ویژه اتصالات آن است. میل موج‌گیر یا میل تعادل، حرکت بیش از حد بدنه در پیچ‌ها را کنترل می‌کند و از طریق قطعاتی به نام سیبک یا رابط موج‌گیر به سیستم تعلیق متصل می‌شود. با فرسودگی بوش‌ها، خرابی مفصل‌های رابط یا شل شدن مهره‌های اتصال، هنگام حرکت چرخ‌ها روی ناهمواری ممکن است صدای ضربه یا تقه فلزی شنیده شود.

در برخی خودروها، این صدا هنگام عبور از دست‌اندازهای کوچک و پیاپی بیشتر به گوش می‌رسد. شل شدن مهره‌های رابط میل موج‌گیر به‌عنوان علت صدای تقه و لرزش در قسمت جلویی برخی از خودروها محسوب می‌شود.

طبق، چرخ را در موقعیت مناسب نسبت به بدنه نگه می‌دارد و بوش‌های لاستیکی آن، ضربات و ارتعاشات را تا حدی جذب می‌کنند. با ترک‌خوردگی، پارگی یا جدا شدن بوش از محل اتصال، طبق می‌تواند حرکت اضافی داشته باشد و هنگام عبور از دست‌انداز صدای کوبش ایجاد کند.

سیبک طبق نیز از قطعات مهم جلوبندی است که امکان حرکت کنترل‌شده چرخ و سیستم تعلیق را فراهم می‌کند. ایجاد لقی در این قطعه ممکن است با صدای تقه، به‌ویژه هنگام عبور از ناهمواری یا چرخاندن فرمان، همراه باشد. خرابی سیبک فرمان و قرقری فرمان نیز گاهی صدایی مشابه ایجاد می‌کند و ممکن است با کاهش دقت فرمان‌پذیری همراه شود.

اگر صدای تقه هنگام عبور از دست‌اندازهای بزرگ‌تر و فشرده شدن سیستم تعلیق شنیده شود، باید وضعیت کمک‌فنر، اتصالات آن و توپی سرکمک بررسی شود. خرابی بوش‌ها و پایه‌های نگه‌دارنده کمک‌فنر، شل شدن مهره‌ها یا آسیب دیدن ضربه‌گیر می‌تواند باعث برخورد قطعات و ایجاد صدای غیرعادی شود. همچنین اگر فنر به‌درستی در جای خود قرار نگرفته یا شکستگی داشته باشد، احتمال شنیدن صدای ضربه وجود دارد.

برای تشخیص دقیق، ابتدا باید مشخص شود صدا از کدام سمت خودرو شنیده می‌شود و در چه شرایطی بروز می‌کند. تقه‌های متوالی روی دست‌اندازهای کوچک می‌توانند بررسی رابط‌های میل موج‌گیر و بوش‌های آن را در اولویت قرار دهند؛ درحالی‌که ضربه‌های سنگین‌تر هنگام عبور از چاله‌ها، بررسی کمک‌فنر، طبق و اتصالات آن را ضروری می‌کنند. البته این نشانه‌ها فقط سرنخ هستند و تشخیص قطعی به بازدید فنی نیاز دارد.

در تعمیرگاه، جلوبندی باید روی جک یا دستگاه مخصوص از نظر لقی، پارگی بوش‌ها، خرابی مفصل‌ها و شل بودن اتصالات بررسی شود. گاهی نیز منشأ صدا اصلاً جلوبندی نیست و قطعاتی مانند لنت و متعلقات ترمز، محافظ زیر موتور یا وسایل رهاشده در صندوق عقب صدایی مشابه تولید می‌کنند.

راهکار تعمیر به قطعه معیوب بستگی دارد. اتصالات شل باید مطابق گشتاور تعیین‌شده سازنده محکم شوند و قطعات فرسوده یا آسیب‌دیده مانند سیبک، بوش، رابط موج‌گیر و توپی سرکمک در صورت نیاز تعویض شوند. صرفاً سفت کردن مهره‌ها یا تعویض کمک‌فنر بدون شناسایی منشأ صدا، ممکن است مشکل را برطرف نکند.

اگر صدای تقه با لقی فرمان، کشیده شدن خودرو به یک سمت، لرزش غیرعادی یا تغییر رفتار خودرو هنگام ترمزگیری همراه است، بررسی خودرو را به تعویق نیندازید. خرابی برخی اتصالات جلوبندی می‌تواند ایمنی حرکت را به خطر بیندازد.