صدای خرخر هنگام چرخاندن فرمان؛ دلایل و راهکارهای رفع مشکل

شنیدن صدای خرخر، ناله یا ساییدگی هنگام چرخاندن فرمان، به‌خصوص در سرعت‌های پایین و هنگام پارک کردن، یکی از نشانه‌هایی است که نباید نادیده گرفته شود. این صدا ممکن است هنگام چرخاندن فرمان در حالت توقف شنیده شود یا فقط زمانی به گوش برسد که خودرو در حال حرکت است. تفاوت این شرایط می‌تواند به تشخیص منشأ ایراد کمک کند. سیستم فرمان، پمپ هیدرولیک، اتصالات جلوبندی و بلبرینگ سر کمک از جمله بخش‌هایی هستند که باید هنگام بررسی این مشکل مورد توجه قرار بگیرند.

در خودروهای مجهز به فرمان هیدرولیک، پایین آمدن سطح روغن یکی از دلایل رایج ایجاد صدای خرخر یا ناله هنگام چرخاندن فرمان است. کمبود روغن باعث می‌شود پمپ هیدرولیک نتواند فشار مورد نیاز را به‌درستی تأمین کند. همچنین ورود هوا به مدار می‌تواند عملکرد پمپ را مختل کند و صدای غیرعادی به وجود آورد. نشتی از شیلنگ‌ها، اتصالات یا جعبه‌فرمان ممکن است عامل کاهش سطح روغن باشد. در چنین شرایطی، بررسی مخزن روغن، اتصالات و مدار هیدرولیک ضروری است.

اگر صدای خرخر از قسمت موتور شنیده شود و هنگام چرخاندن فرمان شدت بگیرد، پمپ هیدرولیک یکی از قطعاتی است که باید بررسی شود. فرسودگی پمپ، آلودگی روغن یا کمبود روان کاری می‌تواند موجب ایجاد صدا شود. از سوی دیگر، شل بودن یا فرسودگی تسمه محرک پمپ نیز ممکن است هنگام افزایش بار سیستم فرمان، صدای سوت یا جیغ ایجاد کند. در این حالت باید وضعیت تسمه، کشش آن و عملکرد پمپ بررسی شود.

بلبرینگ سر کمک در قسمت بالایی مجموعه کمک‌فنر قرار دارد و امکان چرخش مناسب مجموعه فنر و کمک‌فنر را هنگام فرمان دادن فراهم می‌کند. خرابی یا گیرپاژ این قطعه ممکن است باعث ایجاد صدای خرخر، تق‌تق یا جیرجیر شود. گاهی نیز فنر هنگام چرخاندن فرمان به‌درستی نمی‌چرخد و با حرکت ناگهانی، صدا ایجاد می‌کند. در صورت مشاهده این علائم، مجموعه سر کمک و بلبرینگ آن باید از نظر لقی، گیرکردن و فرسودگی بررسی شود.

سیبک فرمان، قرقری فرمان و برخی اتصالات جلوبندی در انتقال حرکت غربیلک فرمان به چرخ‌ها نقش دارند. فرسودگی، لقی یا کمبود روان کاری در بعضی از این قطعات می‌تواند هنگام چرخاندن فرمان صدای غیرعادی ایجاد کند. گاهی نیز صدای ایجادشده از اتصالات ستون فرمان یا محل اتصال آن به جعبه‌فرمان به گوش می‌رسد. تشخیص دقیق منشأ صدا به بررسی لقی و وضعیت اتصالات نیاز دارد؛ زیرا تعویض بی‌دلیل جعبه‌فرمان ممکن است هزینه زیادی به مالک خودرو تحمیل کند.

اگر صدای تق‌تق یا خرخر بیشتر هنگام حرکت خودرو و چرخاندن فرمان در پیچ‌ها شنیده شود، مفصل پلوس نیز باید بررسی شود. خرابی مفصل بیرونی پلوس معمولاً با صدای تق‌تق متوالی در پیچ‌های تند همراه است. همچنین برخورد شیلنگ‌ها، قطعات پلاستیکی یا بخش‌هایی از مجموعه چرخ و تعلیق با یکدیگر می‌تواند صدایی شبیه ساییدگی ایجاد کند.

برای برطرف کردن این مشکل، ابتدا باید مشخص شود خودرو به فرمان هیدرولیک مجهز است یا برقی. در سیستم هیدرولیک، سطح و کیفیت روغن، نشتی مدار، وضعیت تسمه و عملکرد پمپ بررسی می‌شود. در صورت وجود نشتی، ابتدا باید محل آن تعمیر و سپس روغن مناسب طبق مشخصات سازنده به مدار اضافه شود. اگر هوا وارد سیستم شده باشد، هواگیری اصولی نیز ضرورت دارد.

در خودروهای دارای فرمان برقی، کمبود روغن هیدرولیک یا خرابی تسمه پمپ مطرح نیست و باید موتور برقی، اتصالات، مجموعه دنده فرمان و بخش‌های مکانیکی بررسی شوند. در هر دو نوع سیستم، بازدید بلبرینگ سر کمک، سیبک‌ها، قرقری فرمان و مفصل‌های پلوس می‌تواند به شناسایی علت کمک کند.

در نهایت، اگر صدای خرخر با سفت شدن فرمان، لرزش غربیلک، لقی یا اختلال در کنترل خودرو همراه است، بررسی آن را به تعویق نیندازید. ادامه رانندگی با نقص در قطعات فرمان و جلوبندی می‌تواند ایمنی خودرو را به خطر بیندازد.