آموزشتلویزیون پدال

تسمه تایم چیست؟ نحوه کارکرد، خرابی و زمان تعویض

تسمه تایم (به معنای زمان) بخشی بسیار مهم و حیاتی در موتور خودروهای درون‌سوز به شمار می‌رود؛ اما چرا؟

موتور هر خودروی درون‌سوزی برای انجام عملیات احتراق و سوزاندن سوخت به زمانبندی نیاز دارد. موتور خودروهای امروزی که به موتور چهارزمانه هم شناخته می‌شود، در هر مرحله یا اصطلاحا «زمان» یک بخش از عملیات احتراق را جلو می‌برد که شامل حرکت پیستون‌ها، جرقه، ورود سوخت و… می‌شود. حال این عملیات پیچیده باید طبق یک برنامه زمانی مرتب صورت بگیرد تا بیشترین میزان انرژی از سوخت ورودی استخراج شده و پیستون‌ها را به حرکت درآورد؛ حرکتی که نیروبخش حرکت تمام خودرو خواهد شد. در ادامه به بررسی دقیق این جزء مهم، خرابی‌های احتمالی آن و سایر نکاتی که دانستن آن‌ها برایتان مفید خواهد بود می‌پردازیم.

تسمه تایم چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟

نخستین‌بار خودروهای آلمانی و سپس آمریکایی به استفاده از این قطعه روی آوردند. تسمه تایم یک تسمه از جنس پلاستیک است که میل‌لنگ و میل بادامک را به یکدیگر متصل می‌کند. طول تسمه می‌تواند رابطه زمانی مشخصی میان این دو جزء ایجاد کرده و به‌گونه‌ای تنظیم شود که سرانجام حرکت آن باعث به حرکت درآمدن سوپاپ‌ها در زمان‌های مشخص می‌شود.

پس وظیفه این تسمه تنظیم زمان صحیح باز و بسته‌شدن سوپاپ‌های موتور است. موتور خودروهای چهارزمانه مرسوم در چهار مرحله اصلی عملیات احتراق را انجام می‌دهند:

  1. مکش
  2. تراکم
  3. توان
  4. تخلیه

در مرحله نخست، سوپاپ ورودی مجرای ورود ترکیب هوا و سوخت را باز می‌کند و به این ترتیب، فضای سیلندر مملو از این ترکیب می‌شود؛ در این مرحله پیستون در پایین‌ترین جایگاه خود قرار گرفته است. سپس و درحالی‌که سوپاپ ورودی بسته شده، پیستون به بالا حرکت می‌کند تا مخلوط یادشده را فشرده کند. پس از فشرده‌شدن کامل هوا و سوخت، عملیات جرقه‌زنی صورت می‌گیرد.

در مرحله سوم به‌خاطر فضای کمی که پیستون ایجاد کرده و انفجار مخلوط سوخت، پیستون به پایین‌ترین جایگاهش پرتاب می‌شود و میل‌لنگ را حرکت می‌دهد. پس از ایجاد توان در این مرحله، سوپاپ خروجی باز می‌شود و همزمان با بالا آمدن دوباره پیستون، گازهای اضافه خروج می‌یابند.

زمانبندی موتور باید به‌گونه‌ای انجام شود که عملیات خروج تمام گازها و ورود مخلوط سوخت و هوا تا حد امکان دقت بالایی داشته باشد.

هماهنگی حرکت پیستون با سوپاپ‌ها و… نیازمند محاسبات دقیق مهندسی است که توسط خودروساز انجام می‌شود. نهایتا این تسمه تایم خواهد بود که عملیات ارتباط میل‌لنگ و میل بادامک را انجام می‌دهد. قدرت حاصل از ایجاد توان در مرحله سوم میل‌لنگ را جابه‌جا می‌کند و آن هم میل بادامک را می‌چرخاند که به سوپاپ‌ها وصل شده است.

اهمیت تسمه تایم

پس تسمه تایم وظیفه‌ای مهم را برعهده دارد و یک وسیله ارتباطی تاثیرگذار به شمار می‌رود. درصورت ایجاد هرگونه نقص مانند لقی یا پارگی در آن، مشکلات جدی برای خودرو پیش خواهد آمد. اولین بخشی هم که با مشکلات ناشی از نقص تسمه تایم دست‌وپنجه نرم خواهد کرد، موتور و عملیات احتراق سوخت خواهد بود.

تسمه برای اتصال بهتر به اجزای یادشده به دندانه‌هایی مجهز شده است که روی فولی‌های دندانه‌دار سوار می‌شوند. نصب درست تسمه‌تایم به همین دلیل اهمیت بالایی دارد و نیازمند دقت ویژه متخصص مکانیک است تا مبادا دندانه‌ها را اشتباه جایگذاری نکرده و به موتور آسیبی وارد نکند.

آسیب‌های احتمالی تسمه تایم

پارگی یکی از آسیب‌های این تسمه به شمار می‌رود که موجب به‌هم خوردن زمانبدی کار موتور می‌شود که پیشتر درباره آن صحبت کردیم. مثلا در خودروهای عادی کشور ما مانند پژو یا سمند این اتفاق نهایتا منجر به کج شدن سوپاپ شده و به سرسیلندر و پیستون آسیب جدی وارد می‌کند؛ البته تمام خودروها هنگام پارگی تسمه تایم رخدادهای یکسانی را تجربه نمی‌کنند.

بنابراین با پارگی تسمه تایم، نخست زمانبندی باز و بسته شدن سوپاپ‌ها تغییر می‌کند، دوم برخوردهایی میان سوپاپ‌ها و پیستون روی می‎‌دهد و در آخر قوای موتور به‌شدت تحت‌تاثیر قرار می‌گیرد. همین برهم خوردگی زمانبندی کافی است تا مخلوط سوخت و هوا به‌موقع و به اندازه کافی وارد نشود، به‌خوبی نسوزد، به میزان کافی انرژی تولید نکند و سرانجام به‌شکل موفقیت‌آمیز از مجرای خروجی بیرون نرود.

تعویض تسمه تایم

خودروسازان گوناگون برای مدل‌های مختلف زمان‌های متفاوتی را پیشنهاد می‌کنند تا خریدار پس از پیمایش مسافتی خاص یا با گذر زمانی معین به تعویض تسمه تایم خودرواش بپردازد. با این وجود، ۶۰ هزار کیلومتر یا دو سال یک رقم میانگین برای تعویض تسمه تایم خودروها عنوان شده است؛ البته می‌توان کمی پیشتر از رسیدن قطعه به حد نهایی‌اش کار تعویض را انجام داد تا از هرگونه آسیب جلوگیری شود.

اگر خودرویی را به‌صورت دست‌دوم خریداری کرده‌اید حتما و حتما به یک متخصص مکانیک مراجعه کنید تا آن بخش را وارسی کند. درصورت عدم تعویض به‌موقع تسمه تایم، آسیب‌های سنگینی به موتور خودرو وارد خواهد شد.

از کجا بدانیم تسمه تایم نیاز به تعویض دارد؟

به جز زمان یا کارکرد معین برای خودرو، می‌توان از روی چند مسئله دیگر متوجه شد که تسمه تایم خودرو باید تعویض شود.

دور موتور غیرعادی

تنظیم نبودن موتور در دورهای ۲ تا ۴ هزار rpm می‌تواند نشانه‌ای برای بررسی تسمه تایم باشد. شل شدن این تسمه و لفزش آن می‌تواند دور موتور در شتاب‌گیری بیش از اندازه عادی افزایش دهد. این رویداد می‌تواند نشانه نقص در دندانه‌های تسمه نیز باشد.

از بین رفتن دندانه‌های تسمه

خوردگی امری طبیعی برای تسمه تایم‌های کهنه و سالخورده به شمار می‌رود. بهترین راه توجه جدی به زمان اصلی تعویض تسمه تایم است تا مبادا با پارگی ناگهانی مواجه نشود. هرچند به‌طور معمول رقم ۶۰ هزار کیلومتر برای تعویض این قطعه پیشنهاد می‌شود اما می‌تواند خودرو به خودرو متفاوت باشد.

ایراد در روشن شدن و حرکت

می‌دانیم که زمانبندی احتراق امری حساس به شمار می‌رود و نیازمند کارکرد دقیق تسمه تایم است. باز و بسته شدن به موقع سوپاپ‌ها استخراج حداکثر میزان توان ممکن را از موتور تضمین می‌کند؛ هرچند که این امر به فاکتورهای دیگر هم بستگی دارد که پیشتر به آن‌ها پرداختیم.

با این همه، اگر در اثر هر مسئله‌ای چون خوردگی دنده یا میزان نبودن تسمه یا… زمانبندی موتور بهم بریزد، باعث مشکل در روشن شدن خودرو خواهد شد.

مشکل در اگزوز

تولید بیش‌ از اندازه دود خروجی اگزوز می‌تواند نشانه مشکل در تسمه تایم باشد. مشکل تسمه تایم موتور خودرو را وادار می‌کند برای انجام کار انرژی بیشتری را مصرف کند و به بخش‌های دیگر آن فشار وارد می‌کند. این مسئله باعث ایجاد دود بیشتر خواهد شد.

عمر مفید تسمه تایم چند سال است؟

این عدد برای هر خودرو متفاوت است اما به‌طور میانگین می‌توان ۲ سال یا ۶۰ هزار کیلومتر را برای خودروهای سواری پیشنهاد کرد.

علائم خرابی تسمه تایم چیست؟

دور موتور غیرعادی، دود زیاد اگزوز، ایراد در روشن شدن خودرو می‌تواند نشانه‌ای از خرابی تسمه تایم باشد. اگر خودرو به‌صورت ناگهانی خاموش شود، می‌تواند یک نشانه از پارگی تسمه تایم باشد که در خودرویی چون پراید اتفاق می‌افتد.

در آخر توصیه می‌شود پس از خرید خودروهای دست دوم حتما و حتما تسمه تایم آن را بررسی کنید، هرگز با تسمه تایم کهنه با خودروتان به سفر نروید و زمان تعویض این قطعه را جدی بگیرید تا از آسیب‌ها و خرج‌های اضافه ناشی خرابی آن جلوگیری کنید. اگر شما هم در این‌باره تجربه یا دانشی دارید، آن را با ما و سایر محاطبان پدال در میان بگذارید.

همچنین بخوانید:

نمایش در یوتیوب (لطفا سابسکرایب فراموش نشود):

میانگین امتیازات ۵ از ۵
از مجموع ۲۸۸ رای

علی صفرپور

نویسنده و مترجم سایت پدال٬ کارشناس مهندسی مکانیک

مطالب مشابه

‫۱۷ دیدگاه‌ها

  1. NAVID۰۰۹۸

    ۲۹ تیر ۱۴۰۲
    سوابق: (10336 ديدگاه)

    تمام این مقاله خلاصه میشه در اینکه ( تایمه تایم قاتل جیبه هر ایرانی‌سواره ) !

    در کل ، تسمه تایم هر خودرویی که دارید را ۵۰ هزار کیلومتر عوض کنید و بلبرینگش هم هر ۱۰۰ هزارتا تا هیچگاه به مشگل نخورید و همیشه هم اصلی ببنید تا بیخودی پاره نشه ، تمام !

    موافقم 39
    مخالفم 3
  2. یوسفی

    ۲۹ تیر ۱۴۰۲
    سوابق: (53 ديدگاه)

    درود بر شما
    سپاسگزارم بهروز باشید

    موافقم 10
    مخالفم 0
  3. رحیم

    ۲۹ تیر ۱۴۰۲
    سوابق: (105 ديدگاه)

    تسمه تایم tu5 (رانا) رو در ۸۰٫۰۰۰ عوض کردم . تسمه کهنه سالمتر و قویتر و مطمئن تر از تسمه نوی موتور ef7 بود به همه نشون دادم و پرسیدم که به نظرتون کدوم تسمه نو و کدوم یکی کهنه است ، همه تعجب میکردن و نمیتونستن باور کنن.

    موافقم 27
    مخالفم 5
    1. yaghoub

      ۲۸ مهر ۱۴۰۲
      سوابق: (318 ديدگاه)

      متاسفانه ماشین های به اصطلاح صفر به مراتب کیفیت پایین تری نسبت به مدل های چند سال پیش دارند

      موافقم 0
      مخالفم 0
  4. محمد

    ۲۹ تیر ۱۴۰۲
    سوابق: (599 ديدگاه)

    تو بعضی از ماشینها مثه ال نود ،تعویض خاصه فقط تسمه احتمال به صدا افتادن موتور رو داره
    حتما پولیها هم به همراه تسمه باید عوض بشه
    فوق العاده گران و هزینه بر

    موافقم 21
    مخالفم 2
    1. خلیل

      ۳۰ تیر ۱۴۰۲
      سوابق: (248 ديدگاه)

      دقیقا👌👌

      موافقم 7
      مخالفم 1
  5. سیامک

    ۲۹ تیر ۱۴۰۲
    سوابق: (4 ديدگاه)

    سلام همش چرنده به نظر من تا صد هزار کیلومتر اصلا نیاز نیست تسمه تایم عوض بشه تا ۱۰۰ هزار به راحتی از تسمه تایم میشه استفاده کرد

    موافقم 32
    مخالفم 18
  6. سارا

    ۲۹ تیر ۱۴۰۲
    سوابق: (4 ديدگاه)

    سلام من رانا دارم البته پلاس روی ۹۰۰۰۰ پاره شد و بیچاره شدم کلی رو دستم خرج گذاشت مگه قیمتش چنده که آدم بخاطر این ریسک کنه نه آقا حداکثر روی هفتاد هزار باید عوض بشه

    موافقم 34
    مخالفم 5
    1. علی رضایی

      ۴ اردیبهشت ۱۴۰۳
      سوابق: (3 ديدگاه)

      سلام بله متاسفانه شما یاکسی که ماشین دستس بوده خیلی تیکاف میکشیده وماشین این خودروها باید رای هفتادهزارتا عوض بشه بعضیهاچون شانسی ده کیلومتربیشتر راه میرن وتسمه سالم مونده بقیه رو هم تحریک میکنن که عوض نکنن برای من مکانیک فرقی نداره دیر یازودتر انجام بشه اما تواین وضعیت گرانی لوازم یدکی رودتذ عوض بشه بهتره تایک هفته ازکاربیفتین وسی ملیون هم هزینه کنیدحالابستگی به ماشین داره من همه مشتریام براشون پیامک میکنم بعداز دوسال که موقع تعویض دیسک ‌صفحه تونه یاهرقطعه ای که من براشون تعویض یا تعمیرکردم یابرای تست سنسورخراب بعداز دستگاه زدن بازم عوض نمیکنم ارخودم میبندم تا مطمئن بشیم مشکل ازهمون سنسور کاری که اکثرا انجام نمیدن ومدیون میکنن خودشون رو چون خودم خجالت میکشم به مشتریهابگم بریدبخریدالان هم که همه شدن مکانیک چندتا شاگردمیارن خودشونم پولدارن و یکسال هم کارعملی نکردن وچون تعمیرگاه سون زرق وبرق دآره مشتری گول میخوره اتحادیه مون اینقدرازین مشکلات دیدم که نفرین میکنن برای همین دنبال اینم پشت سرم دعاکنن ده سال پیش من دستگاهی ساختم تا قبل که تسمه پاره بشه به راننده هشدار داده بشه وخاموش بشه ماشین تابقیه جاهاش خراب نشه متاسفانه بهم گفتم بفروش بما و برو اسمت گفته نمیشه منم برگشتم ودیگه نرفتم دنبال دیزلی کرذن ویا ماشین باسوخت یک پنجمه سوخت الان خودروها.موفق وپیروز باشین باسرچ کردن تعمیرگاه خودروعلی رضایی مشهد.میتونیدسوال یاکمکی خاستید یا توجاده خراب شدماشین تون راهنمایی بهتون بدم 🌹🙏🌹تکنسین خودرو علی رضایی

      موافقم 0
      مخالفم 0
  7. حسین دهمرد

    ۲۹ تیر ۱۴۰۲
    سوابق: (2438 ديدگاه)

    خب زنجیر تایم مگه چشه. اینهمه نگرانی هم نداره

    موافقم 17
    مخالفم 3
  8. طاها

    ۲۹ تیر ۱۴۰۲
    سوابق: (1 ديدگاه)

    به تجربه موافق هستم که در صورت خرید خودروی دست دوم حتی اگه فروشنده هم گفت به تازگی تعویض شده اطمینان نکنیم و لااقل یه برسی کامل بکنیم که واقعاً سالمه یا نه تا تو این وضعیت نابسامان خرج هنگفت رو دستتان نگذارد ، با پارگی تسمه تایم 99/99٪ خودرو سوپاپ کج می‌کنه که توأم با هزینه و اعصاب خورد کنی فران هست

    موافقم 24
    مخالفم 3
  9. جعفر

    ۳۰ تیر ۱۴۰۲
    سوابق: (1 ديدگاه)

    همیشه فکر میکنم که چرا تسمه تایم فولادی ساخته نشد تا فقط روغن کاری نیاز داشته باشه مگه چقدر هزینه بردار بود که نساختن و مردم رو از این همه استرس نجات بدن. با این همه جنس های بی کیفیت همش نگران خرابی ماشین باشیم. ی مسافرت میریم استرس دست اندازهای جاده و جریمه های پلیس و خرابی ماشین تا اومدن به خونه امون نفس ادمو میگیره . شمایی که RQ170 رو میکشید پایین ی تسمه تایم فولادی درست کنید با تشکر

    موافقم 13
    مخالفم 5
  10. عبدالله

    ۱ مرداد ۱۴۰۲
    سوابق: (2 ديدگاه)

    سلام.بهترین روش استفاده از زنجیر تایم هست بجای تسمه تایم

    موافقم 9
    مخالفم 1
  11. عبدالله

    ۱ مرداد ۱۴۰۲
    سوابق: (2 ديدگاه)

    یه سوال.وقتی حین حرکت ماشین خاموش شد چطوری بفهمیم که از تسمه تایم هست.؟باتشکر

    موافقم 6
    مخالفم 5
    1. حسین

      ۲ مرداد ۱۴۰۲
      سوابق: (1 ديدگاه)

      سلام
      صدای موتور عوض میشه وقتی استارت میزنی انگار موتر ماشین 80درصد قدرت روشن شدن نداره
      کاملا بی جان
      بهتره این مشکل افتاد بهترین کار اینه استارت نزنی اولین خرج کج شدن میل سوپاپ هست

      موافقم 4
      مخالفم 2
  12. محمود بلیغیان

    ۱ مرداد ۱۴۰۲
    سوابق: (3 ديدگاه)

    سابق بر این بجای تسمه تایم های فعلی که اگر بموقع تعویض نشوند پاره شده و خسارات زیاد و صدمات جدی به سوپاپ ها و بدنه سیلندر ها از جمله شکستن و سوراخ کردن سیلندر ها وارد میکنند ، از زنجیر تایم استفاده میشد مانند اتومبیل های بنز و ب ام و شورولت و پیکان، که بسیار محکم‌تر و مطمئن تر از تسمه های اغلب تقلبی فعلی است که زود بزود ( حداکثر در هر شش هزار کیلومتر اجباراً باید عوض شوند و هزینه های زیادی هم دارند ) ، البته هرکدام معایب و مزیت های خود را دارند.

    موافقم 3
    مخالفم 2
  13. امیر

    ۲ مرداد ۱۴۰۲
    سوابق: (9 ديدگاه)

    تسمه تایم از زنجیر دقیقتر عمل میکنه میشود خودرو را با دو تسمه درست کرد و سنسور که هر کدام پاره شد چراغ روشن شود و ان یکی کارش را انجام دهد تا خسارت وارد نکند تا به تعمیر گاه مراجعه و تعویض گردد البته اگر تسمه تایم اصلی باشد عمرا بدون مشکل میکانیکی پاره شود ولی افسوس که تو ایران از کیفیت خبری نیست

    موافقم 5
    مخالفم 0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.

دکمه بازگشت به بالا