مهم‌ترین پیشرانه‌های قرن؛ کدام کشورها تاریخ صنعت خودرو را شکل دادند؟

پس از فروکش کردن جنگ‌های جهانی، نبرد دیگری میان ابرقدرت‌های صنعت خودرو آغاز شد؛ نبردی که در آن آمریکا، ژاپن و آلمان برای دهه‌ها درگیر یک رقابت تمام‌عیار بودند. مجله معتبر واردزاتو در بررسی جامع خود از سال ۱۹۲۴ تا ۲۰۲۴، تأثیرگذارترین پیشرانه‌های قرن را انتخاب کرده است. هر یک از این کشورها مسیر متفاوتی را پیمودند؛ ژاپن با موتورهای چهار سیلندر دوربالا و سیستم‌های هیبریدی، آلمان با تکامل پیشرانه‌های شش سیلندر خطی و تخت و آمریکا با عرضه گسترده موتورهای V8 و پیشرانه‌های برقی به محبوبیت رسیدند. کارشناسان واردزاتو برای هر دهه یک برنده اصلی و یک رقیب شایسته را برگزیده‌اند تا نیروگاه‌هایی که برندها را شکل دادند و مسیر حرکت جهان را تغییر دادند مشخص شوند.

آمریکا با داشتن بیشترین نماینده در این فهرست، پرچم‌دار نوآوری‌های تاریخی است. همه‌چیز با فورد مدل T و موتور چهار سیلندر خطی ۲.۹ لیتری ۲۰ اسب بخاری آن در سال ۱۹۰۹ آغاز شد؛ پیشرانه‌ای ساده اما جان‌سخت که کل آمریکا را روی چهارچرخ قرار داد و پس از ۱۸ سال تولید و ساخت ۱۵ میلیون دستگاه، الگو و معیاری برای کل صنعت خودرو شد. در اواخر دهه ۱۹۲۰، شورلت موتور شش سیلندر خطی Stovebolt را معرفی کرد؛ پیشرانه‌ای که به دلیل ساختار ساده و پیچ‌های اتصال سرسیلندرش به این نام معروف شد و به محبوبیت عظیمی در میان علاقه‌مندان به خودروهای تقویت‌شده دست یافت. پس‌ازآن، فورد در سال ۱۹۳۲ موتور معروف V8 سرتخت را عرضه کرد که نخستین موتور V8 ارزان‌قیمت و تولید انبوه تاریخ محسوب می‌شد.

با آغاز دهه ۱۹۴۰ و شعله‌ور شدن آتش جنگ جهانی دوم، نیاز به وسیله‌ای جان‌سخت برای عبور از رودخانه‌ها و بیابان‌ها احساس می‌شد. شرکت ویلیز اوورلند با معرفی جیپ و موتور چهار سیلندر خطی ۲.۲ لیتری Go Devil با ۶۰ اسب بخار قدرت پاسخ محکمی به این نیاز داد. در همان دهه، دوج نیز با تولید موتور شش سیلندر خطی T-137 روی وانت‌های پاور واگن، یکی از نخستین پیکاپ‌های چهارچرخ محرک غیرنظامی را روانه بازار کرد. در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰، دوران طلایی هشت سیلندرها فرارسید و موتور افسانه‌ای بلوک کوچک شورلت تمام میادین را فتح کرد؛ پیشرانه‌ای که در حجم‌های مختلف (۴.۶ تا ۷.۷ لیتر) روی همه‌چیز از سوپراسپرت کوروت گرفته تا سدان‌ها و استیشن‌های خانوادگی نصب شد. اگرچه با وقوع بحران نفتی دهه ۱۹۷۰، پیشرانه‌های درون‌سوز آمریکایی افت کردند اما ظهور تسلا در دهه‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۲۰ با موتورهای برقی فوق‌العاده قدرتمندش، دوباره آمریکا را در صدر جدول نوآوری‌های فنی جهان قرار داد.

با بحران شدید سوخت و جیره‌بندی بنزین در دهه ۱۹۷۰، خودروسازان ژاپنی با ارائه پیشرانه‌های کم‌مصرف و فوق‌العاده مهندسی‌شده، قواعد بازی را تغییر دادند. نخستین موتور چهار سیلندر خطی CVCC هوندا همانند جوانه امیدی در آن دوران تاریک بود؛ موتوری که در مقایسه با پیشرانه‌های پرمصرف آمریکایی، تنها قطره‌ای سوخت مصرف می‌کرد و به الگو و استانداردی برای تمام موتورهای کم‌مصرف جهان تبدیل شد. ژاپن روند موفقیت‌های خود را در دهه‌های بعد نیز ادامه داد. هوندا در دهه ۱۹۸۰ با موتورهای سری D و در دهه ۱۹۹۰ با موتور ۱.۶ لیتری چهار سیلندر خطی B16A و معرفی سیستم زمان‌بندی متغیر سوپاپ‌ها (VTEC)، تعریف کاملاً جدیدی از تلفیق عملکرد اسپرت و مصرف سوخت اقتصادی ارائه داد.

در همان دهه ۱۹۹۰، تویوتا با پیشرانه شش سیلندر خطی 2.5 لیتری 1JZ-GTE (که برادر موتور افسانه‌ای 2JZ بود) روی مدل‌های چیسر، کرستا و سوارر قدرت‌نمایی کرد. با آغاز هزاره جدید و متولد شدن مدل پریوس، تویوتا سیستم Hybrid Synergy Drive را معرفی کرد؛ فناوری شاهکاری که انتقال قدرت میان موتور بنزینی و برقی را بی‌نقص انجام می‌داد و به الگوی اصلی خودروهای هیبریدی تبدیل شد. هوندا نیز در دهه ۲۰۰۰ با خانواده موتورهای سری K و بهره‌گیری از سیستم هوشمند بادامک‌ها و قطعات سبک‌وزن داخلی، پیشرانه‌ای به‌یادماندنی برای رانندگی شهری و پروژه‌های تیونینگ خلق کرد.

مکتب مهندسی آلمان با خلق پیشرانه‌هایی بااصالت و ماندگار توانست مقام سوم این رده‌بندی جهانی را کسب کند. در دهه ۱۹۵۰، موتور چهار سیلندر تخت فولکس‌واگن بیتل با نصب روی بیش از ۲۰ میلیون دستگاه خودرو در سراسر جهان، دوام و قابلیت اطمینان بی‌نظیر خود را طی شش دهه به اثبات رساند. سپس در دهه ۱۹۶۰، پورشه موتور شش سیلندر تخت معروف ۹۰۱ را برای مدل جاودانه 911 معرفی کرد؛ پیشرانه‌ای فوق‌العاده که طی سال‌ها با تغییر از سیستم هواخنک به آب‌خنک، اضافه شدن توربوشارژرها و حتی تجهیز به فناوری‌های هیبریدی، همچنان اصالت و روح اصلی خود را حفظ کرده است.

در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، ب‌ام‌و با دو پیشرانه مهندسی‌شده خود یعنی موتور چهار سیلندر خطی M10 و موتور شش سیلندر خطی M20 توانست جایگاه آلمان را تثبیت کند. موتور M10 که در ابتدا ۹۰ اسب بخار قدرت داشت، در مدل ۲۰۰۲ با سیستم انژکتوری به ۱۳۰ اسب بخار رسید و مدل ۲۰۰۲ توربو نیز اولین خودروی تولید انبوه جهان شد که انژکتور و توربوشارژر را هم‌زمان به کار گرفت. موتور شش سیلندر خطی M20 نیز با خدمت در مدل‌های ماندگاری چون سری ۳ نسل‌های E21 و E30 و همچنین سری ۵ نسل E34، به یکی از محبوب‌ترین موتورهای تاریخ ب‌ام‌و تبدیل شد.

اگرچه ایتالیا و کره جنوبی موفق به کسب مقام نخست در دهه‌های مختلف نشدند اما با معرفی پیشرانه‌هایی شگفت‌انگیز در جایگاه دوم دهه‌های خود قرار گرفتند. در دهه ۱۹۳۰، آلفارومئو یک موتور هشت سیلندر خطی مسابقه‌ای استثنایی ساخت. این پیشرانه که در مدل‌های افسانه‌ای 8C 2300 و 8C 2900 به کار رفت، مجهز به دو میل‌سوپاپ روی سرسیلندر، سوپرشارژر و بلوک یکپارچه بدون واشر سرسیلندر بود و توانست چهار سال متوالی (۱۹۳۱ تا ۱۹۳۴) قهرمانی مسابقات سخت لمان و همچنین رقابت‌های تارگا فلوریو و میل میلیا را از آن خود کند.

از سوی دیگر، در دهه ۲۰۲۰ کره جنوبی با جهشی چشمگیر توانست در میان بزرگان جای گیرد. گروه هیوندای و کیا با توسعه پیشرانه‌های برقی پیشرفته و مدرن روی خودروهایی چون هیوندای آیونیک ۵، کیا EV6 و جنسیس GV60 نشان دادند که تسلا تنها دارنده فرمول جادویی ساخت خودروهای برقی عالی نیست و کره جنوبی نیز به‌عنوان یک قدرت نوظهور، آینده صنعت خودرو را شکل خواهد داد.