نام خودروسازی ژاپنی مزدا حاصل ادای احترام به بنیانگذار آن ماتسودا و الهام آگاهانه از اهورامزدا، ایزد خرد در آیین زرتشتی، است.
نام مزدا برای علاقهمندان خودرو یادآور یکی از خودروسازان مطرح ژاپنی است؛ شرکتی که با محصولاتی مانند مزدا ۳، مزدا ۶ و MX-5 شناخته میشود؛ اما برخلاف تصور بسیاری از افراد، ریشه این نام فقط به زبان ژاپنی و نام بنیانگذار شرکت محدود نمیشود. مزدا ارتباط مستقیمی با اهورامزدا، ایزد شناختهشده در آیین زرتشتی، دارد؛ ارتباطی که مدیران این خودروساز هنگام انتخاب نام برند، آگاهانه به آن توجه کردهاند.
نام مزدا چگونه انتخاب شد؟
داستان از سال ۱۹۲۰ آغاز میشود؛ زمانی که شرکتی با نام Toyo Cork Kogyo در شهر هیروشیما ژاپن تأسیس شد. فعالیت اولیه این مجموعه به تولید محصولات ساختهشده از چوبپنبه اختصاص داشت، اما پس از مدتی به حوزه ماشینآلات و سپس صنعت خودرو وارد شد. جوجیرو ماتسودا در سال ۱۹۲۱ مدیریت شرکت را بر عهده گرفت و نقش مهمی در تغییر مسیر فعالیتهای آن ایفا کرد.
در سال ۱۹۳۱، این شرکت نخستین محصول سهچرخ خود را با نام Mazda-Go روانه بازار کرد. برای انتخاب نام این محصول، گزینههای مختلفی مطرح شده بود، اما در نهایت نام Mazda انتخاب شد؛ نامی که هم به نام خانوادگی جوجیرو ماتسودا شباهت داشت و هم از نظر معنایی با اهورامزدا ارتباط پیدا میکرد. به این ترتیب، نام مزدا ابتدا بهعنوان نام تجاری محصولات شرکت مورد استفاده قرار گرفت، نه نام رسمی خود شرکت.
اهورامزدا چه ارتباطی با نام این خودروساز دارد؟
اهورامزدا در آیین زرتشتی جایگاه ویژهای دارد و در منابع این آیین بهعنوان آفریدگار دانا و سرچشمه خرد و راستی شناخته میشود. نام او در زبان اوستایی به مفاهیم مرتبط با دانایی و خرد اشاره دارد. شرکت مزدا نیز در معرفی رسمی ریشه نام خود، اهورامزدا را نماد خرد، هوش و هماهنگی معرفی میکند.
مدیران تویو کوگیو، نام اهورامزدا را نمادی از خاستگاه تمدنهای شرق و غرب و همچنین فرهنگ و تمدن خودروسازی میدانستند. انتخاب این نام با آرزوی گسترش صنعت خودرو و کمک به صلح و پیشرفت جهانی همراه بود؛ بنابراین، ارتباط مزدا با اهورامزدا صرفاً شباهت اتفاقی دو واژه نیست، بلکه بخشی از هویت و فلسفه شکلگیری برند محسوب میشود.
چرا نام ماتسودا هم در این ماجرا اهمیت دارد؟
نکته جالب این است که نام Mazda از نظر تلفظ به نام خانوادگی بنیانگذار شرکت، یعنی Matsuda، نیز نزدیک است. در واقع، انتخاب این نام دو هدف را همزمان دنبال میکرد: ادای احترام به جوجیرو ماتسودا و استفاده از نامی که تداعیکننده خرد و دانایی اهورامزدا باشد. این ترکیب باعث شد نام برند هم ریشهای در تاریخ شرکت داشته باشد و هم معنایی فراتر از یک نام خانوادگی پیدا کند.
مزدا در سال ۱۹۸۴، نام رسمی شرکت را از Toyo Kogyo به Mazda Motor Corporation تغییر داد؛ یعنی نامی که بیش از پنج دهه روی محصولات آن قرار داشت، سرانجام به نام رسمی خودروساز ژاپنی تبدیل شد. به این ترتیب، نامی که از ترکیب هوشمندانه نام بنیانگذار و الهام از یک مفهوم کهن ایرانی شکل گرفته بود، به هویت جهانی یکی از خودروسازان مطرح ژاپن تبدیل شد.